Þjóðviljinn - 06.07.1958, Blaðsíða 4

Þjóðviljinn - 06.07.1958, Blaðsíða 4
4) — ÞJÓpyiLJINN — Sunnudagur 6. júlí 1958 tyóaifiuiNN Útgefandi: Sametningarflokkur alþíSu — Sósíalistaflokkurinn. - Ritstjórar: Magnús Kjartansson (áb.), SigurSur Ouðmundsson. — Fréttaritstjóri: Jón BJarnason. — Blaðamenn: Ásmundur Slgurjónsson, QuSmundur Vigfnsson. ívar H. Jónsson, Magnús Torfl Ólafsson, Sigurión Jóhannsson, Sigurður V. Prlðbjófsson. — Auglýsingastjóri: Ouígeir Magnússon. — Ritstjóm, aí- greiðsla, auglísingar, prentsmiðia: Skólavörðustíe 19. — Simi: 17-500 <5 línur). - Askriftarverð kr. 30 a mán. í Reykjavík og nágrenni; kr. 27 ann- arsstaðar. — Lausasöluverð kr. 2.00. - Prentsmiðja ÞJóSviUans. Stóreigiiaskatturinii * ¦ Uel SKÁKÞÁTTUR Ritstjórt: Sveinn Knstinssan 4>- I" Tndanf arna daga hefur Þjóð- *^ viljinn birt skrá yfir þá menn sem gert er að greiða 150.000 kr. eða meira í stór- eignaskatt. Stóreignaskattur- inn er sem kunnugt er miðað- ur við það að menn eigi eina milljón króna í skuldlausri eign; þeir sem minna eiga greiða engan stóreignaskatt. Skattinum er síðan þannig háttað, að af iy2 millj. kr. eign greiðist 15% af því sem er umfram 1 milljón króna. Af iy2—3 millj. kr. eign greiðist 75.000 kr. af 1M> milljón og 20% af afgangi. Af 3 milljón kr. eign og þar yfir greiðast 375.000 kr af 3 milljónum og 25% af afgangi. Listi sá sem hér hefur verið birtur nær þannig yfir þá ein- staklinga sem taldir eru eiga tæpar tvær milljónir króna í skuldlausri eign og þaðan af meira. Sumir í hópnum eiga á annan tug milljóna. Okattur þessi er fyrst og ^ fremst miðaður við það, að þessi stóreignamannahópur hefur sífellt hagnazt á efna- hagsþróuninni í landinu á undanförnum árum. Verðbólg- an hefur gert það að verkum að eignir hafa sífellt hækkað í verði en skuldir rýrnað, jafnframt því sem krónan hefur glatað gildi sínu. Á þessu hafa verðbólgubraskar- arnir hagnazt; þeir hafa með ýmsum ráðum komizt yfir fasteignir og aðrar eignir og þær hafa síðan bólgnað í höndum þeirra án þess að eig- endurnir hafi nokkuð fyrir því unnið. Þessi eignaaukning hef- ur orðið á kostnað alls al- mennings, ekki sízt þeirra sem hafa safnað sparifé — t. d. í því skyni að eignast íbúð^ — og orðið að horfa á krón- urnar sínar rýrna stöðugt á sama tíma og stóreignamenn- irnir fitnuðu. Og þessi þróun er nú rétt einu sinni að ger- ast í stórum stíl; efnahagslög- in nýju eru verðbólguaðgerð sem stóreignamenn hagnast á en sparif járeigendur tapa á. Stóreignaskatturinn var auð- vitað sjálfsögð ráðstöfun. Með honum er verið að endur- heimta hluta af verðbólgu- gróða stóreignamannanna, og skatturinn fer m.a. til þess að auðvelda almenningi að eign- 'ast íbúðir. Hins vegar má réttilega gagnrýna það að skattheimtan er alltof tak- mörkuð. Skatturinn er aðeins lagður á einstaklinga en ekki félög, að öðru leyti .en því að einstaklingar sem fá á sig skatt láta hlutafélög þau, sem þeir eiga í, greiða fyrir sig. Með þessu móti sluppu ýms. stærstu gróðafélög landsins við að greiða beinan stór- eignaskatt, og má þar nefna hlutafélög Sambands íslenzkra Eg birti að þessu sinni 18. skákina úr einvígi Botvinniks. og Smysloffs á sl. vori. Skák- in er all skrikkjótt tefld; spenningur augnabjiksins hef- ur greinilega verið of mikill til þess, að skákheimurinn mætti eignast þarnafullkom- milljonarar, en enginn beinnl ið ligtaverk> Engu að síður samvinnufélaga og Eimskipa- félag Islands, mesta stór- eignafélag landsins. Þessi fé- lög greiða aðeins fyrir hlut- hafa sína, ef þeir reynast vera skattur þeirra. er lagður á eignir [%að er mjög athyglisvert * fyrir almenning að fylgj- ast með því hvernig málgögn Sjálfstæðisflokksins hafa brugðizt við stóreignaskattin- um. Þessi málgögn sem æfin- lega eru reiðubúin til að rétt- iæta hvers konar skattheimtu af alþýðu manna, hvers kon- ar skatta og tolla sem leggj- ast á neyzlu launafólks, hversu há útsvör sem lögð eru á, lögleg jafnt sem ólögleg, ætla vitlaus að verða yfir því að menn, sem eiga eina millj- ón króna skuldlausa og þaðan af meira, verði að endurgreiða til þjóðfélagsins hluta af verð- bólgugróða sínum. Sá fámenni hópur sem safnað hefur stór- eignum á Islandi á kostnað almennings á alla samúð og heitasta stuðning Morgun- blaðsins og Vísis. Þetta er auðvitað ekkert undarlegt. Þessi tvö málgögn eru í eigu þessa auðuga hóps — Vísir h.f. og Árvakur h.f. verða einnig að greiða stóreigna- skatt fyrir suma hluthafa sína — og að sjálfsögðu nota peningamennirnir þessar eign- ir sínar til þess að vernda hinar eignirnar. En það skort- ir mikið á að almenningur skilji þessa augljósu stað- reynd, að öðrum kosti myndi fylgi það sem hlutafélögin safna í kosningum ekki verða eins mikið og dæmin sanna. Frá heimsmeistarakeppniniii í skák er skákin lærdómsrík og auð- ug að fjölbreytilegum mögu- leikum og þess vegna aðlað- andi rannsóknarefni: Hvítt: Svart: Botvinnik Smysloff 1. c4 Þessi byrjunarleikur sem nefndur er enski leikurinn, er uppáhaldsleikur Botvinn- iks. Leikurinn gefur á ýmsan hátt kost á fjölbreyttara leikjavali en d4 eða e4. 1. Rf6 2. Ec3 d5 3. cxd5 Tíxdá 4. g3 g6 5. Bg2 Rxc3 6. bxc3 Bg7 7. Db3 Að sögn Aljekins er 7. Hbl betri leikur í þessari stöðu, enda er b3 enginn frambúð- arreitur fyrir drottninguna eins og brátt kemur í ljós 7. Rc6 8. Rf3 Botvinnik er ekki ginkeyptur fyrir að drepa riddarann á c6, þótt það sundraði peða- stöðu svarts á drottningar- væng. Biskupapar svarts og veikleikar hvits á hvítu reit- unum mundu vega þyngra Smysloff í hag. 9. 8. 0—0 9. 0—0 Ra5 10. Dc2 c5 11. d3 Bf5 Smysloff framkallar leikinn e4 til þess að gera peðamið- borð hvíts nokkru valtara. 12. «4 ,..;-,;.;¦ Bd7 13. Bg5 Ha-c8 14. Dd2 Bb5 15. Hf-dl Ba4 16. Hel f6 17. Bh6! Botvinnik sér fram á að 17. Ge3 -e5 o.s.frv. muni gefa svörtum færi á frumkvæðinu í skjóli hins bakstæða peðs á d3. Hann afræður því að fórna peðinu á d3 á altari kóngssóknar, sem hefur á margan hátt góða möguleika til að heppnast. 17. Bxh6 18. Dxh6 Dxd3 19. e5 Smysloff má nú hafa sig all- an við í vörninni. Hótunin er 20. exf6 - exf6 21. He7 o.s.frv. 19. Rc6 20. He3 Dc2 21. exfö exf6 22Ha.el Smysloff* C ' D E F hindra Bd5f og steðja þar með af sér allri hættu, en svo öflug er staða hvíts, að hann hefur efni á að fleygja báðum „léttu mönnunum" sin- um í dauðann. 23. (Bh3? En Botvinnik sést yfir þetta einstæða tækifæri: 23. Rd4H - cxd4, 24. Bd5f! - HxdS, 25. He8 og mátar. 24. - KhS yrði svarað með 25. He7 og væri Smysloff þannig alla vega varnarlaus. . 23. Re5! Nú verða kaflaskipti í skák- inni og stendur nú hagur Smysloffs með allmikluia blóma um s'keið. 24. Rxe5 fxe5 25. f4 Bc6 ' 26. Dg5? Gefur Smysloff færi á snögg- um vinningi, sem honum sést þó yfir. Nauðsynlégt var að leika 26. Hxe5 - Dxc3, 27. He7 - Hf7 með nokkuð jöfn- um möguleikum að því er virðist. 26. Hd-e8? Heimsmeistararnir keppast við að leika af sér! Eftir 26. - Hd2, 27. Be6+. « Hf7!, hefði Botvinnik getað gefizt upp með góðri samvizku að því leyti að engin vörn væri framar til. ; , Botvinnik Meginhótun hvíts í þessari stöðu er 23. Rd4! - cxd4, 24. Be6f - Kh8, 25. He7 - Rxe7, 26. Hxe7 og svartur verst ekki máti. Hótun þess- ari var nauðsynlegt að verj- ast með 22. - Rd8 23. He7 - Rf7 o.s.frv. 22. Hc-d8 Þar með hyggst Smysloff 27. Hxe5 28. Hxe8 29. De5 30. Hxe5 31. He7 32. Hb7 Smysloff hefur peði til góða stormasama miðtafli. Hins vegar á Botvinnik betri hrók og betri kóng, og vegur það upp á móti peðinu. , Framhald á 11. síðu Dxc3 ] Bxe8 1 Dxe5 ' b6 a5 ' Hf6 komið einu út úr hinu Skáldaþáttur Ritsljóri: Sveinbjörn Beinteinsson Fyrir skömmu var til sýn- is hjá Mír myndin Skander- beg. Efni myndarinnar var tekið úr sögnum af Skander- beg þjóðhetju Albana. Myndin er með nokkrum ævintýrablæ eins og sögur þær sem sagðar eru af Skanderbeg. Mér kom nafnið á söguhetj- unni kunnuglega fyrir sjónir, enda rifjaðist upp fyrir mér að 'fyrir rúmri öld síðan voru ortar norður í Skagafirði rím- ur af þessum sama Skander- beg. Höfundur rímnanna var séra Hannes Bjarnason á Ríp í Hegranesi. Hannes orti einnig Ahdrarimur hinar nýrri ásamt Gísla Konráðssyni, og fleiri' rímur orti Hannes. All- mikið er til af ýmsum öðrum kveðskap efir Hannes. Eina vísu Hannesar kunna margir, en hún vsB" ort eitt sinn er biskup var að vísitera hjá Hannesi. Þeir biðu eftir kirkjugestum prestur og bisk- up og voru úti staddir. Þá segir Hannes: Strjálast hingað stöku kind, strákar mest og kerlingar, sumt er varla manns í mynd og mátulegt til henginar. Þessu likt var margt af kveðskap Hannesar. Ekki vandaði Hannes rímur sínar og leyfði sér margt sem ekki er til prýði i ljóðum, en vel var hann hagorður og einatt 'kjarnyrtur. Ekki hef ég kynnt mér hvernig Hannesi hefur borizt saga sín er hann orti Skand- erbegsrímur af, en sennilegt er að Jón Espólin hafi átt þar hlut að máli, hann var mikill sögumaður og vinur Hannesar. í rímunum er 'sagt frá ævi Skanderbegs frá því er Tyrkir tóku hann í gislingu, síðan segir frá frægð hans í orust- um og styrjöld við Tyrki eftir að hann hefur lagt undir sig lönd ættménha sinna. Ann- ars er Skahderbe'gs getið í alfræðibókum og segir þar að hann væri frelsishetja Albana. Maðurinn hét Georg Kastriota en Skahderbegsnafnið munu Tyrkir hafa gefið honum. Skanderbeg var lengi meðal Tyrkja og í miklu áliti þar, en hvarf síðan frá þeim og vann undir sig það ríki. sem hann var réttborinn til og átti síð- . an í miklu striði við Tyrki. ; . Sérft, • Hannes , hefur aflað s.ér hejmjlda uw hetju þessa viðar að en úr sögu þeirrí sem hann yrkir eftir: Ég í hnýsast fleira fór Fróns um hnísu loga Þór, heldur en segir sagan frá, svo það megi Iýðum tjá. Margir vitrir hann um hér hafa ritað, samt það er allra réttast útfært þó af Barlettó Marinó. Skanderbeg er lýst sem mik- illi hetju og glæsimenni: Höfði lýðum hærri var harla fríður tilsýndar, yfrið snar og ör á féð. ei það spara sínum réð. liiinn um grundir hver er s* honum undra sneri þó, enginn þorði ef Idum beim yggs á storð að mœta. þeun, Fjórián htindruð sextíu Og • ses sá var þundur loga bekksi Framhald á 3. síðu^

x

Þjóðviljinn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Þjóðviljinn
https://timarit.is/publication/257

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.