Þjóðviljinn - 01.09.1959, Blaðsíða 6

t;) — ÞJÖÐVILJINN —- ÍÞriðjudagur 1. september 1959
þlÓÐVELHNN
Útgefandl: Sameiningarflokkur alþýðu — Sósíalistaflokkurinn. — Ritstjórar:
Magnús Kjartansson (áb.), Sigurður Guðmundsson. — Fréttaritstjóri: Jón
Bjarnason. — Blaðamenn: Ásmundur Sigurjónsson, Eysteinn Þorvaldsson,
Guðmundur Vigfússon,, ívar H. Jónsson, Magnús Torfi Ólafsson, Sigurður
V. Friðþjófsson. — Auglýsingastjóri: Guðgeir Magnússon. — Ritstjórn, af-
greiðsla, auglýsingar, prentsmiðja: Skóiavörðústíg 19. - Sími 17-500 (5
línur). — Áskriftarverð kr. 30 á mánuði. — Lausasöluverð kr. 2.
Prentsmiðja Þjóðviljuns.
"■ -
Eitt
r dag er rétt ár liðið frá
-*■ merkum atburði í sögu ís-
lendinga, stækkun landhelg-
innar í 12 mílur; þann dag
juku Islendingar ríki sitt með
löglegum aðgerðum, tryggðu
sér yfirráð yfir auðlindum
sem þjóðinni eru lífsnauðsyn-
legar, ef hún á að eiga sér
framtíð. Stækkun landhelg-
innar hefur gefið mjög góða
raun nú þegar; 80—90%
hins nýja yfirráðasvæðis hafa
að staðaldri verið laus við
erlenda veiðiflota, þannig að
íslenz'ki bátaflotinn hefur
cðlazt stórbætta aðstöðu, og
eiga áhrif stækkunarinnar þó
eftir að birtast I margfalt
ríkara mæli á ókomnum ár-
um.
I
'F'n í dag er einnig liðið rétt
ár síðan Bretar hófu árás
sína á íslendinga, sendu flota
sinn á Isiandsmið til þess að
koma í veg fyrir að íslenzkir
lövgæzlumenn gætu varið
nýju landhelgina fyrir brezk-
um veiðiþjófum. Þessum hern-
aðaraðgerðum hefur verið
haldið áfram allt til þessa
da"s, og Bretar hafa sent
fjölmörg herskip með ný-
tízkn vopnabúnaði og þúsund-
um hermanna gegn litlu varð-
skinunum okkar. Þeir hafa æ
ofan í æ beitt íslenzka lög-
gæzlumenn ofbeldi, og allir
vita að þeir myndu ekki hika
við að sökkva íslenzku varð-
skiptmum ef þeir gætu ekki
varndað veiðiþjófa sína með
öð’-u moti. Ástæðan til þess
að ekki hr-rn enn hlotizt stór-
s’vs af cfv‘c,1di Breta er ekki
þairra ver’Ueikar, heldur still-
og Jslenzkra varð-
skipsmanna.
Oretar hafa ekki náð þeim
■*/ árangri sem þeir ætluðu
pór að rá með árás sinni.
Þeir hé’du að íslendingar
r"-->du glúpna gagnvart
va’di frægasta herflota heims;
en þ?V hafa í staðinn gert
undanhá’dsmönnum erfiðara
fvrir að bregðast hagsmunum
í dendi-v". þeir ætluðu að
•f : -mn eð hrezki togaraflotinn
pæti áfram veiðum á
1 landemiðuih þrált fýrir rtýju
Irndlielgina-; en aflinn hefur
r ynn s’.m lítill að orðið hef-
rr að nevða brezku togarana
tií að rka-kq innan landhelg-
iinpr og bau fyrirmæli hafa
orðið mikill fjárhagslegur
baggi f >r:r brezka útgerðar-
menn. Bretar hafa því fyrir
löngu beðið csigur í stríði
£:nu, hversu lengi sem þeir
kunna enn að tregðast við að
viðurkenna hann í verki.
Týn þótt Bretar hafi í verki
Í J beðið fullan ósigur, eru
ar
hernaðaraðgerðir þeirra engu
að síður mjög alvarlegar. Með
þeim hefur sjálfstæði Islands
verið óvirt dag kvern í heilt
ár, með þeim hefur sáttmáli
Sameinuðu þjóðanna verið
brotinn á freklegasta hátt og
traðkað hefur verið á hinum
fögru en innantómu fyrir-
heitum Atlanzhafssáttmálans.
Þessu er m. a. lýst yfir í
hvítri bók sem ríkisstjórnin
gaf út fyrir skemmstu. En
orðin ein hrökkva skammt til
að tryggja rétt okkar og
sjálfstæði. Ef við látum það
viðgangast mótaðgerðalaust
mánuð eftir mánuð og jafnvel
ár eftir ár að fullveldi okkar
sé svívirt og brotnir á okkur
alþjóðlegir samningar, hljóta
aðrir að álýkta sem svo að
okkur sé sjálfstæðið ekki
mjög heilagt og að við teljum
ekki ástæðu til að leggja
mikið í sölurnar fyrir rétt
okkar. Varla myndj nokkur
önnur þjóð halda stjórnmála-
sambandi og fullum viðskipta-
tengslum við ríkisstjórn sem
stundað hefur hernað gegn
henni í heilt ár. Önnur ríki
hafa skírskotað til Samein-
uðu þjóðanna af minna tilefni,
en við höfum e'kki enn sent
neina kæru. Og skyldi nokkurt
annað riki Atlanzhafsbanda-
lagsins þola ,,bandalagsríki“
sínu sl'íka framkomu? Virðing
okkar hefur ekki vaxið af
þessu framtaksleysi, og mál-
staður okkar kemst í hættu
ef svo verður haldið áfram.
íslenzka þjóðin hefur verið
•*■ reiðubúin til þess að standa
að hverskonar aðgerðum gegn
ofbeldismönnunum; það hefur
komið fram í ályktunum fé-
lagasamtaka um land allt. En
það eru nokkrir stjórnmála-
menn hernámsflokkanna sem
hafa komið í veg fyrir að
nokkuð væri aðhafzt til að
refsa Bretum fyrir ofbeldi
þeirra og auglýsa glæp þeirra
eftirminnilega fyrir öllum
heimi. Það eru sömu menn-
irnir sem reyndu að þvælast
fyrir ákvörðuninni um stækk-
un landhelginnar meðan þeir
gátu og voru sjálfir reiðu-
búnir til samninga um lands-
’rettindi okkar. Þrátt fyrir
allt sem gerzt hefur er af-
staða þeirra enn sú að þeir
vilja ekki loka neinum- dyrum,
ekki gera neinar þær ráðstaf-
anir sem komi í veg fyrir
að unnt sé að semja við of-
beldismennina. Þar með er
ekki sagt F.ð þeir þori heldur
að semja, þótt þeir fái að-
stöðu til; heldur eru beygur
og hik einkenni þeirra. En
þeir eiginleikar munu ekki
færa okkur þann sigur sem
við eigum og höfum þegar
unnið í raun.
Þriðjudagur 1. september 1959 — ÞJÓÐVILJINN — (7
Eins árs styrjöld Breta
15-
Þann 1. september 1958
gekk í gildi reglugerð um 12
milna fiskveiðilandhelgi við
ísiand. I eitt ár hefur því
12 mílna landhelgin verið I
gildi við ísland, og rúmir 15
mánuðir eru síðan opinber-
lega var tilkynnt að stæk'kun-
in í 12 mílur væri ákveðin.
Það gekk ekki hljóðalaust
að fá fram samstöðu flokk-
anna um þessa ákvörðun.
Allir voru þó sammála um,
að Island þyrfti að fá 12
mílna fiskveiðilandhelgi og
að drátturinn á því að koma
stækkuninni ,fram væri þegar
orðinn of langur
En hvað olli þá erfiðleikum
flo'kkanna að ná fullkomnu
samkomulagi um framkvæmd-
ir í málinu ? Jú, það kom í
ljós eins og stundum áður,
að vissir stjórnmálaforingjai
Islendinga voru orðnir harla
ósjálfstæðir 'í skoðunum, þegar
ákveðnir erlendir aðilar áttu
í hlut. Það var eins og stjórn-
málaforingjar þessir réðu
ekki fullkomlega gerðun*«isín-
um í þessu máli. Að vísu
viðurkenndu þeir þörf Is-
lands fyrir 12 mílna fiskveiði-
landhelgi, og rétt þess" til
þess að taka þessa landhelgi
og nauðsyn þess að koma
stækkuninni fram sem fyrst.
En samt var eitthvað, sem
þvældist fyrir þeim.
og þarfir gætu ekki farið
saman við vináttu hinna vest-
rænu þjóða; að óhjákvæmi-
legt væri að velja í milli rétt-
ar Islands og vestrænnar sam-
vinnu.
Þannig hugsa aðeins þeir,
sem tapað hafa hluta af sínu
sjálfstæði, þeir sem meta orð-
ið réfct annarra þjóða meir,
en rétt sinnar eigin þjóðar.
Slíkur hugsunarháttur er af-
leiðing hernámsins.
En almenningsálitið í land-
inu kom í veg fyrir mistök
af hálfu þessara manna. Og
svo skipti hitt miklu máli, að
þeir, sem spilltastir voru orðn-
ir af þessum hugsunarhætti,
höfðu ekki ákvörðunarvald
landhelgismálsins í sínum
höndum.
'■fc Dagamir fyrir 1.
september 1958
Það voru margar taugar
spenntar dagana fyrir 1.
september 1958. Bretar höfðu
hótað að brjóta niður nýju
landhelgisákvæðin með her-
skipavaldi.
Háttsettir fulltrúar Atlanz-
hafsbandalagsins gerðu sið-
ustu tilraunirnar til þess að
fá vini sína á Islandi til þess
að láta undan. Nokkrir tugir
erlendra blaðamanna hópuð-
^ Hvenær vinnst
fullnaðarsigur?
-------;----1®
,,En hvenær vinnst fulln-
aðarsivur i landhelgismálihu ?“
spyr margiir íslendingur í
dag. Já, hvenær og hvernig
á að vinna lokasigurinn ?
Hann vinnst, þegar ls-
iendingar h-iía va'ið sér þá
menn til forystu í þessa
stórmáli, sem lisetta ölht
hiki, sem þora s.ð beita
þeim vop.nutn, s**ni við ráð-
um yfir est yið vitnm að
duga til fullkomms sigurs.
Bretar liggja enn á lúr og bíða
eftir úrslitum í næstu þing-
kosningum. Enn halda þeir
að möguleiki sé á að fá okk-
ur til einhvers undanhalds i
málinu. Og hafa skulum við
vel í hu:ga, pö einmitt þegar
Bretinn er að gefr.st unp, eirt-
mitt þegar hann sér, að hann.
á aðeins eftir að viðurkenna
hið formlega tap,- þá gerir
hann tryllta tilraun til þess
Framhald á 11. síðu.
Framhald af 1. síðu.
lega hafa 10 herskip og birgða-
skip, með hátt í 2.000 manna á-
höfn að staðaldri það verkefni að
vernda 250 togaramenn á 13 tog-
urum! Þetta munu vera lang-
samlega dýrustu veiðar sem sög-
ur fara af!!
250000-
MEÐAL-
FJOLDl
h DAG
ZO
MEÐALFJÖLDI BREZKRA TOGARA AÐ
ÓLÖGLEGUM VEIÐUM Á DAG i HVERJUM
MÁNUÐ!, FRÁ I.SEPT 1358 T/L I.SEPT /959
Línurit seni sýnir meðalfjölda brezkra togaraWið veiðiþjófn-
að á dag frá því í september í fyrra þar til í ágúst í ár.
Meðaltal veiðiþjófanna á dag á þessu tímabili er 13; suma
dagana hefur enginn togari verið, en flestir Itafa þeir verið
35 í senn. Alls hafa Verið skráðir 260—270 brezkir togarar
viði veiðiþjófnað á tímabilinu.
urinn, birti ályktun sína um,
að rétt væri að skjóta málinu
fyrir Atlanzhafsbandalagið.
En einrnitt það hafði verið ósk
og krafa Breta allan tímann,
því þar töldu þeir sig hafa
öll ráð og allar þjóðir á síntt
bandi.
Þegar þessari sprengju var
kastað, hafði almenningsálit-
ið á íslandi myndað slíkan
varnarvegg um málið, að hún
gat ekki spillt framgangi
þess. Þrátt fyrir þetta
sprenigjukast foringja Sjál.f-
stæðisflokksins og þrátt.fyri,-
það. að utanríkisráðherra ís-
lands neitaði að tala við liina
erlendu blaðamenn og útskýra
fyrir þeim málstað landsins,
og þrátt fyrir ýms önnur
undanbrögð vissra aðila, ,.þá
var framkvæmd 12 m’ílna
reglugerðarinnar tryggð frá
1. september 1958.
^ 12 mílna landhelg-
in í íramkvæmd
-----------©
Strax fyrsta daginn hreins-
aðist öll 12 mílna landhelgin
af erlendum veiðiskipum, nema
nokkrum brezkum togurum,
sem reyndu veiðar undir hér-
skipavernd.
Allan tímann síðan hefur
landhelgin verið í fullu gildi
fyrir íslendinga að frátöldu
J.úðvík Jósepssson undirritar reglugerðina um stækkun fisk-^
Og hvað var það? Jú, það
var Atlanzhafsbandalagið og
jafnvel vinátta hinna vest-
rænu þjóða.
Það var engu líkara en
að þessir íslenzku stjórnmála-
menn teldu að réttur íslands
ust til Reykjav’íkur og vökt-
uðu ihverja hreyfingu Islend-
inga 'í málinu.
Það var eins og sprengju
•væri kastað í þetta háspennta
ástand, þegar stærsti flokk-
ur landsins, Sjálfstæðisflokk-
narti Englendinga, sem fisk-
veiðilega séð hefur enga þýð-
ingu og breytir harla litlu
fyrir okkur varðandi friðun
12 mílna svæðisins.
Komið hefur í Ijós það,
sem við sögðum strax í upp-
hafi, að þessi þrjózka Breta
gæti aldrei orðið þeim að
gagni. Fiskveiðar undir her-
skipastjórn eru útilokaðar og
verða aldrei framkvæmdar að
gagni. Hópveiðar margra tog-
ara á litlu svæði, eru dæmdar
til að mistakast. Fram'koma
ÍBreta veldur engu mikilvægu
fyrir okkur 'í fiskveiðimálum
okkar, en hún hefur sýnt okk-
ur „vináttu“ brezku ríkis-
stjórnarinnar og brezkra út-
gerðarmanna.
Hún hefur sýnt okkur beint
framan í leikreglur Atlanz-
hafsbandalagsins og hún hef-
ur sannað fyrir ok'kur svo
skýrt sem verða má, að
Bandaríkin hafa ekki her á
íslandi til varnar okkur Is-
lendingum.
200000-
/50000-
S/GLD 06 FLOG/N ARLEG
VEGALENGD VARÐSK/PA 06 FLUGVELA
Stækkun landhelginnar hefur liaft í för með sér sívaxandi
verkefni landhelgisgæzlunnar. Landhelgissvæðið hefur næst-
um þrefaldazt að flatarmáli, þótt sjálf landhelgislínan hafi
að vísu stytzt og orðið einfaldari. Eins o.g línuritið sýnir
íóru varðskip og flugvél landhelgisgæzlunnar um 120.000 sjó-
mílur árið 1952, en á s.I. ári var vegalengdin um 240.0000
sjómílur, liafði um það bil tvöfaldazt
\
Fjórðungur brezka ílotans
sendur gegn íslend-
ingum!
Eins og getið var í upphafi
hafa samtals 37 brezk herskip,
tundurspillar og freigátur, stund-
að sjóhernað á íslandsmiðum sl.
ár. Alls eru í brezka flotanum,
samkvæmt opinberum skýrslum
sl. árs, 161 skip af gerð tund-
urspilla og freigáta, og er það
kjarni brezka flotans. Það er
sem sé hvorki meira né minna
en næstum því fjórðungur af
tundurspillum og freigátum
brezka floans sem stundað hef-
ur hernaðaraðgerðir á íslands-
miðum!!
Nýtt varðskip í vetur
Stækkun landhelginnar hefur
að sjálfsögðu aukið til muna um-
svif íslenzku landhelgisgæzlunn-
ar eins og sjá má af línuriti sem
fylgir frásögn þessari. Hefur
landhelgisgæzlan ekki aðeins
haft við mikið ofurefli að etja,
heldur hefur hana og skort góð-
an skipakost. Síðan landhelgin
var stækkuð í 4 mílur 1952 hef-
ur aðeins eitt skip bætzt í varð-
skipaflotann, Albert, sem er 200
tonn að stærð og með 15 manna
áhöfn. Nú í vetur batnar þó hag-
ur landhelgisgæzlunnar, þvi 8.
september n.k. verður hleypt af
stokkunum nýja varðskipinu
sem vinstristjórnin ákvað að
láta smíða. Er það smiðað í Ála-
borg og verður heldur stærra
en Þór. Verður hið nýja skip
mjög vandað í samanburði við
bin fyrri; t.d. er svo ráð fyrir
gert að þyrilvængja geti setzt
um jiorð, og hefur landhelgis-
gæzlan mikinn hug á því að
eignast þyrilvængju og telur að
hún muni geta gert hið mesta
gagn.
Þá er nú verið að ganga frá
teikningu af enn einu varðskipi,
og kemur væntanlega til kasta
Alþingis í vetur að taka ákvörð-
un um smíði þess.
★
f viðtali sínu í gær kvaðst Pét-
ur Sigurðsson sérstaklega vilja
þakka öllum samstarfsmönnum
sínum í landhelgisgæzlunni störf
þeirra á sl. ári. Þeir hefðu all-
ir sem einn leyst störf sín af
höndum á frábæran hátt og hver
maður gert sér far um að vera
góður fulltrúi íslands. Undir þær
þakkir mun öll þjóðin taka.
Einhugur Islendinga í
landhelgismálinu birtist
glöggt á mótmælafundin-
um mikla sem Fulltrúa-
ráð verkalýðsfélaganna
hélt í Reykjavík í fyrra.
Myndin sýnir liluta fund-
armanna — og enginn
þarf að efa að þjóðin er
enn jafn eindregin í af-
stöðu sinni.
12 mílna landhelgin eins