Þjóðviljinn - 15.04.1969, Blaðsíða 7

jÞriðjudagux 15. apríl 1969 — ÞJÓÐVILJINN — SlÐA 'J
Kristinn Einarsson:
Deilandi frœndur
Helsinki 8- apríl 1969.
Þing fmnstera komimúnista
hefur vakið mikla athygli víða
um lötid, milli 20 og 30 erlendir
blaðamemn komu til Helsinki
um páskana til að fylgjast með
gangi mála. Hvað veldur þess-
um áhug>a?
Margt kemur til. Líklegia
hugsa hinir erlendu blaðamenn
einkum til nýrra yfirlýsinigia um
ástandið í Tékkósióvakíu. En
sem ,,norræn þjóð“ ættu ísiend-
ingar að hafa áhuga á dýpri
köfun í vanda og stefnu írænda
okkar Finrna.
í Finnlandi eru nú 8 flokkar.
Af þeim kenna 3 sig við sósíal-
isma. Knatar eru stærstir með
56 sseti á þingi. Kommúnistar
hafa 42 saeti og Ein in garfiokkur
verkamanna og bænda hefur 6
sæti. Að vísu ekki mörg, en
þau nægja samt til að tryggýa
vinstri flokkunum meirihluta á
þingi eða 104 af 200 þin-gsætum.
Sem stendur er millibils-
ástand ríkjandi og stend-ur það
í hæsta laigi til áramóta, þá
falla úr gildi verðstöðvun-airlö'g,
fyrirbrigði sem við þekkjum
vel. fslendin-gar. Laun-in bafa
staðið í srtað, en með verðlaigið
er það sitopulla. Þessi er einmitt
ein ástæða l>esis, hversu 15. þinig
finnskra kommúnista viar tví-
sýnt og spenniandi. Allt í.rá at-
burð-unum í Tékkóslóvakíu í ág-
úst er leið hefur verið í upp-
siglingu andstöðuhópur innian
flokksin-s. Fyrst út af vægri
gagnrýni finnskra k-ommúnista
sfsson ntari, Guðmundur Kr.
Guðmundsson gjaldlkeri og Guð-
rminidur Þór Pálsson nneOstj.
Á aðalfundinum var stjórn
féllagsins falið að leita eftir að-
i-3d að Bandalagi háskölamanna.
en Arkitektafélagið hofur hing-
að til ekiki vterið aðdli að bandia-
laginu.
Félagar í Arkitakitafélaigi Is-
lands eru nú 61 talsins.
Arkitektaíólagið hefiur að
undanfömu gengizt fýrir nám-
skeiði, sem einku-m er ætlað
ungum arkitéktum, nýikiomnum
frá námi. Með þessu á að auð-
velda þeim að hefja starf sitt
hér á iandd. Kynnast þeir á
námsfeeiðinu u.ppbyggingu
hnitakerfis. byggingalögum sivo
og almennum Jögum og rcgium.
Einnig er fjallað um veöurfar
í landinu síðastliðin ár og
breytileika þess og áhrif á hús-
bygigingar.
Allir fyririlestrar eru haldn-
ir af sérmenntuðum mönnum
hverjum í siínu fagi. Félaigið
hyggst gangast fyrir slíkuim fyr-
irlestrum í framtðinni til auk-
innar mennitunar íslenzkuim
arkitektum, og mun vorða bætt
við fyrirlestraíiokkum eftir þvi,
sem ástæða þyltir til. Fyrir-
lestrarnir eru haldnir í Háskóla
Isflands.
Á síð-astliðnu sumri var hald-
inn hér stjórnarfundur aillra
arkitektafélaga á Norðurlöndun-
um. Var hann haldinn um sama
lieyti og Norræni byggingardag-
urinn, sem þótti takast hér mrjög
véL
Fréttabréf
frá Helsinki
Pessi
gagnrýni á stjóm-airsiaimsta.rfið,
þar á eftir var deilt um hina
nýju stefnuskrá flokksins og
loks brutust út persónuiegiar
deil-uir og hirein valdaibarátta.
Því miður ekki ný saga.
Þetta þing er annað í röðinni
hjá vestrænu kommúndsitaiflokk-
unum eftir inmrásima í ágúst.
Fyrr hafa ítalir þingað og sem
kunnugt er farið hörðum orð-
um um firamíorði Rússa. En um
sam.keppnum mjög athyglisverð-
uim lausnum. Er þetta enn ein
sönnun þess að íleiri saimikeppn-
ir þyrfti að hailda hér, því að
tvímæialaust liefur það örvandi
áhrif á byggingariistina í iand-
inu að fá sem flesta arkitefcta
til að tak-ast á við sama verk-
efnið. Þriðju sa-mkeppninni er
að ijúka þessa dagana þ.e.a.s.
sam-keppni um æskuilýðshéimili
við tjörnina.
Á næstunni mun heíjast sam-
keppni um s-kipuíliag miðbæjar
Kópa-vogsikauiistaðar. Má vænta
mikillar þátttöku, því að nokik-
uð er nú liðið frá þvií, að síðast
var haldin hér samfceppni um.
skipuflaig.
Sýninig á verkuim Siigurðar
Guðmundssonar arkitekts og
fyrrverandi hedðursfélaiga Ariki-
tektafélags Isflands var haldin í
tilefni af 40 ára aímœli B-anda-
lags íslenzkra listamanna. Sótti
sýninguna fjöfldi manns.
I lok fyrri ménaðar kom
hing-að enskur arkitokt frú O.
Ford dipl. ing. M. S. I. A., sér-
fræðingur í iðnihönn-un. Hélt h-ú-n
hér nokkra fyrirleistna fyrir
arkitekta og ýmsa aðila ísilenzks
iðnaðar, cn þcssir aðilar höfðu
bundizt samtökum uim að fá
frúna hingað til lands og er þess
að vænta að tmkast imegi í
framtíðinni cnn víðtaakara sam-
starf á milli þessara aðila ís-
lenzfcum iðnaði til framdráttar.
Arkitefctafélagiö mun á þcssu
ári beita sér fyrir útfcomu blaðs
um byggingarlist.
(Frá Arkitektafólagi Islands).
Fin.n-a gegndr öðru máli. Sakir
þess hversu „Stalínistar" eru
sterkir innan flokksdns, þótt í
minnihluta séu, hefur ekki þótt
fært að viðh-afa nein stór orð.
En jafnvel það litla sem sagt
var ]x>ldu þei-r ekki. Fleira kom
auðvitað til, Hin gamla spum-
irag: Ei-ga kommúnistar nokkum
tíma að vinma með krötum? var
farin að koma upp í huiga mianna
á ný. Undir verðstöðvun undu
stóriðnaður og léttaiðnaður sér
hið bezta og kapítalisminn
blómgaðist. Hins vegar fór lít-
ið fyrir stéttabaráttu og bætt-
um kjöru-m binn-a lægst laun-
uðu. Þet-ba notuðu „Stalínist-
amir“ sér til að blása upp and-
stöðu, sem um tíma leit út fyrir
að gæti jafnvel n-áð meirihlu’ta
á flokksþinginu. Og ekki bætti
það úr skák, þegar hið norræna
efn ah a gsband al ag komst fyrir
alvöru á dagskrá. E-nda fékk
fin.nska stjómin umræðum um
NORDEK í flýti frestað þar til
eftir þimgið. Sa-mstairfsflokkam-
ir voru með Ifið í lúkunum um
það, hvort stjómin lifði af.
15. þinig finmsfcra komimúnista
skyldi haldið frá 3.-6. a-pril.
Miki-1 barátta var fyrir jningið
um kjör fulltrúa. M.a. ge-ngu úr
flokkssvæðisdeildinni í Ábæ um
900 mianms er sýn-t þótti að
„Stalínistar" yrðu þar í meiri-
hluta. Regltir segj-a- til um það,
að fyrir hverja 100 félaiga er
greiði félagsgjald komi einn
fuilltrúi á flokks]>Ínig. Frá Ábæ
kom-u til þinigis 55 m-anns a-lls. 35
voru fra „Stal,inistum“, rétt-
kjömir. 10 komu í viðbót írá
„Stalíndstum", og skyldu ]>eir
vera fulltrúar himna ÍKtf). Þeir
höfðu nefnilega greitt sín fé-
laigsgjöld í Helsi-riiki og töldu
„Stalínistar" þá enn til síns
svæðis. Og svo komu 10 í við-
bót, hlynntir miiðstjóminni og
kjöm-ir af áðu-mefndum 900.
Fyrsti daigur þingsins ein-
kenndisit af þessum vandræð-
um. Þingið hófst með lan.gri
skýrslu Saarinens formanns
flokksin-s og kom þar fátt nýtt
íram. En til þess að setja þing-
ið íormlega varð að samþyfckja
kjörhréf. Þvi kom 3ja stunda
hlé eftir ræðu hans með leyni-
fundum og makki og reynt var
að komast að samkomulagi u-m
fjöld-a í-ulltrúa frá Ábæ. Sam-
komulag náðist ekki, og gripið
var til ]>ess ráðs að lægja að-
eins ölduma-r með kveðjum er-
lendra gesta og ræðu aðalrita-r-
ans Fessi um starf síðustu 3ja
ára. Síðan var. þiniginu sjálfu
frostað til morguns en ákveð-
inn íund-ur um kvöldið með
fulltrúum meiri- og minnihlut-
ans til samkomulags um full-
trúafjöld-ann. Árangu-rinn var
sá, nð morguninn eftir ákvað
þingið að „Stalinistar" fengju
sína 45 fullt.rúa með fullum
réttindium inn á þin-gið, hins
vegar fenigju hinir lo aðeins
se-tu- og m álfrelsi, ekki atkvæð-
isrétt. Þar mcð hafði miðstjóm-
in nð bnki sór 263 atkvæði á
þinginu og andstaðan 214 at-
kvæði. Hægt var að setja sam-
kom-uma íormlega og hefjast
handa. Byrjnð var á umræðum
um kjör miðstjórn-ar. Kom þá
nýtt ba-bb í bátinn. „StaMnast-
ar“ kröfðust þess að ný mið-
stjé>m yrði valin þa-nnig, að 25
m-airns yrðu kjömir bein-t af
flokksdeilunum, 10 yrðu skipnð-
ir eftir samkomulagi hinna
tveggja andstæðu hópa imman
flokksins. I>c9su þvemeitaði
meirihlutinn og gengu þá „Stal-
ínisbar" af fundi u-m fimmleyt-
ið og hófu eigið þinghald í öðru
hú si. Meirihlutinn tók á með-
an að ræða hina nýju stefnu-
skrá. Brétt sneru ]>ó aftur full-
trúar frá Tammerfors, og tap-
aði þá minnihlutinn aftur hin-
um sálfræðileiga vimrndnigi frá
á innrásin-a, upp úr því hófst
Ungir arkitektar
á námskeiði A(
Aðaflfiumdur Arikitetotafélaigs Is-
lands var haldimn fyrir notokru.
Hina nýfcjörn.u stjóm félags-
ins skipa nú: Þorvaldur S. Þor-
valdsson fonmaður, Hilmar Ól-
Efnt var til þrigiaja • sam-
keppna á árinu. Samfceppni um
„typuhús" og um Seðllabanka
ísil. er þegar lokið. Verðia-una-
hafar sfciluðu í báðum þe.ssum
Frá vinstri: Amc Saarincn, Erkki Salomaa og Arvo Aalto.
ákvörðuninmi um iulltrúafjöl-d-
ann.
Annar og þriðji dagur þimgs-
ins fóru í þóf milli meiri- og
minnihluta um samsetningu
miðstjómar. Þó reyndi meiri-
hlutinn að halda áf-ram þin.g-
störíum. Og á laugarda-gskvöld-
ið hafði þingið gengið frá nýrri
stefnuskrá. Meðal breytiniga má
nefna, að setnin-gin um „alræði
öreigainma" er íelld burt og sett
í sbaðin-n „vald vorkamanma“ og
komin er inn skilgrcinimg á ný-
kapítalisman-um í höfuðat.riðum.
Er þetta 3. stefn-uskrá finnskra
kommúnista og hefur starfað að
henni sérstök nefnd undanfa-ri-n
2 ár. Um sama leyti lýsti and-
staðam yfi-r því, að þótt það
hefði ekki stoð í reglum, þá
leiddi af hin-u óeðlilega ástandi
í flokknum að kjósa yrði nýia
miðstj'' n samkvæmt þeirra til-
lögum. En samkvæmt þeim
hefði minnihlu.tinn raunveru-
lega náð meirihluta i miðstjóm,
hlu-tu-r sem var fyrirfram ó-
huigsandi að hinir gemgju nokk-
um tím-a að.
Hins vegar ræddu ]>eir lítt
um stefnuskrán-a, og sögðu nú
meirihlutamenn að minna færi
fyrir málefnaágreiningi þeim,
er hinir hefðu básúnað út, en
búast mætti við, og væru þeir
nú opiniberir að því að deila að-
eins um persónur.
Þingin-u lauk samkvæmt á-
ætlun á páskadag. Fulltrú-ar
meirihlutans sátu á sínum stað
í Menninga-rhölli-nni og kusu
nýja miðstjórn og saimþykktu
yfirlýsin.gar einróma. Kjörinn
va-r nýr aðalritari flok-ksins.
Arvo Aalto. Kemur hann í stað
Ville Pessi. sem gegnt hefur
stöðunní síðan 1944 og staðið
af sér alla vind-a himgað til. En
hann mun hafa farið frá að eig-
in ósk og óháð klofwingnum í
flokkn.um. Áfra-m sitja í æðstu
stöðum formaður flokksins
Aame Saa-rinen og varafö'nmað-
urinn F.rkki Saloma-a, en hann
er mjög hataður af „Stalínist-
u-m“ og var það ein grundvall-
airkrafa þei-rra að hann færi
frá, auk ritstjóra Kansan Uuti-
set, blaðs flokksins, Jorm-a
Simpuira. Eiwnig er Saaonen
áfram formaður flokksins. Voru
hinn nýi aðalri-tari og formaður
flokksins hinir bjartsýnusitu i
yfirlýsingum sín.um, töldu að
vísu kiofnin-g ahtáf yfirvofandi,
en 9amt væru betri samkomu-
lagsmöguleikar eftir þimgið en ‘
fyrir það. Hins vegar var frá-
farandi aðalritaxi, Pessi, hinn
svartsýnasti og va-raði við af-
leiðinigum þess að hreinsa til
svo rækilega í miðstjóminni sem
ra-un varð á. Sú hreinsun var þó
að nokkru sjálfvirk, þvi að for-
in.gjar „Stalímista" hind-ruðu
lina men-n úr sínum hópi í því
að taka uppstillin.gairboðum.
Á öðrum s-tað í borginni sátu
„Stálín-istar" og boðuðu til
landsmóts allra finnskra komm-
únista d-agaima 26. og 27. apríl.
Á ]>eirri samkomu verður fyrsit
séð hvort andstaðam leggur í
flokksstofnun, en þegar hefur
heyrzt nefnt mafriið „Kommún-
íski verkafflianniaflokku-rinn".
Allt veltur líklega á þvi,
hversu m-a-rgir fást til þess
þimgs, en óneitanl. eru „Stalín-
istar" í klípu, an-n-ars vegar ligg-
ur fyrir að gefast upp, hins veg-
ar að stofna flokk, það er ekki
svo fýsilegt fyrirtæki eins og
allt er í pottinn búið. Bæðd
vanita-r andstöðuna nægilegan
málefmaágreininig við Komm-
únistaflokkinn, yfirráð yfir sam-
tökum og pendn-gum og nógu
góða forystumenn. Núverandi
sjálfkjörinn forin-gi „Stalínisita“
er þin.gmiaðurinn Taisto Sini-
salo. Hann hefur þó orðið ber
að makki í eigin þágu, og aldrei
að vita, hversu lenigi hann heild-
ur aðstöðu sinni. né heldur hver
kæmi í st-aðinn.
En þeir erlendir blaðamenn
sem hingað komu til að fá ein-
hverjar nýjar yfirlýsingar um
ástandið í Tékkóslóvakíu fóru
bónleiðir til búðar. Hins vegar
mátti líta stjórnmálalega valda-
baráttu í fullum blóma.
•ír
Það verður rekinn undirróður
í Finnlandi fram til 26. apríl.
Frá aðalfundi Verkfræðingafélagsins:
44 íslenzkir verkfræðingar
af 416 starfandi erlendis
□ Af 416 félagsmönnum í Verkfræðingafé-
lagi íslands störfuðu 44 erlendis á síðasta ári, þar
af 14 byggingaverkfræðingar og 13 skipa- og véla-
verkfræðingar.
Frá þessu var sfcýrt á aðal-
fundi V ontof raxvi ngafél a-gsi ns
sem haldinn var fyrir nokfc-ru.
Ur stjórn gemgu að þessu
sinni Kristján Flygenrinig, véla-
verkfræðimgur, Jafcob Bjömsson,
rafmagnsverkfræðingur og Helgi
H. Ámason, byggi nga-vicrkfræð-
ingur. 1 þeirra stað voru kosnir
í stjóm til næstu tvcgigja ára
Búrður Damíeilsson, bygginga-
verktfræðimgur og arkitokt, pró-
fessor Loftur Þorsteinsson,
byggin gaverkfræðimgur. og Ey-
vimdur Valdemarsson, bygiginga-
verkfræðingur, til vara.
Fyrir í stjóm félaigsins til eins
árs eru Eirfkur Briem, raf-
magnsverkfræðiimgur, formaður,
Jóhann Indriðason, rafmaigns-
verkfræðiingur, Guðmundur
Pálmason, eðlisverkfræðingur og
Jón Steingrímsson vélaverk-
fræðimgur til vara.
I byrjun starfsársins var fé-
lagatalam 411, en er nú 416. 1 fé-
laigið gengu ú árinu 9 menn.
Sfciptasit þcir eftir sérgreinum
þannig:
Byggingaverkfræðimgar 5
Eðlisverkfræðin-gur 1
Fluigvólaverkfræúingur 1
Rafmagnsverfefræðingur 1
Vél averkfræðinigu r 1
Á starfsiárinu létust 3 félags-
menn, þeir Ámi Helgason,
Baldur Stedngrílmssan og Jaikob
Guðjoh-nsen, afllir raflmagns-
verkfræðingar.
Eftir starfsgreinium fllokfcast
félagsmenn þannig, í sviga eru
tölur frá fýrra ári:
Byggingaverkfræðingar 184 (179)
þar af erfendis 14 (13). Efna-
verk- og efnafræðingar: 64 (64)
erlemdis 9 (9). Rafmagmsverfc-
fræðdngar 62 (64). erlendis 5 (8).
Sfcipa- og vélaverikfræð-in gar:
71 (69), erlendis 13 (12). Ýmsir^
verkfr. o.ffl.: 35 (35), erlemdis 3
(4).
Samtals: 416 (411) og eríendis:
44 (40).
EftirtaMar deildir starfa inn-
an félagsins:
Byggin.gaverkfræðidedld
Efnavorkfræðideild
Rafmagn sverkf ræð i n gadeii 1 d
Vélavertafíræðingadeild
Lífeyrissj óður VFl
Stéttairtfclaig verkfræðin.ga.
Við síðas-tliðin áramót var
skuldabréflaeign Lífeyrissgóðs
VFÍ 46.3 mdlj. kr. Fimm félags-
menn nutu bóta úr lítfeyris-
sjóðmum ó áxiniu, Stjóm sjóðs-
ins sfcipa nú Rögnvaidur Þor-
lákssian, fortmaður, Leifur Hann-
esson, varaformaður, Jóhannes
Guðmumdss. ritari, Hinrifc Guð-
mumdsson, gjalldkerí og Haukur
Páikmasíon, meðstjómiandi. Þeir
Haufcur og Jóhannes eru til-
ntefndir af stjóm VFl em hinir
kosnir af sjóðlfélögium.
1 félaginu em margar nefnd-
ii', sem starfa að sérstöfcum
verkefnum, bæði féflagslegum og
tæknilegum. m.a. nefmd til þess
að athuga og gera tiflflögur um
framtíðarskipam verkfræðideild-
ar hásfcólams.
Til gerðardóms félagsdns var
skotiö tveim málum á starfsár-
inu. Formaður dómsins er pró-
fessor Theodór B. Líndal, en
stjóm félagsdns skipar 2 með-
dómendur eftir máflavöxtum
hverju sinni.
Framhald á 9. síðu.
Sveitarstjórnar-
mál komin út
• Svei-tarstfjómarmál, nýútkom-
ið hefti, fflytur m.a. greim um
varðveizlugildi húsa, eftir Hörð
i Ágústsson, sfcélastjóra, og
grein um fjármögmum heilbrigð-
ismála, eftir Pál Sigurðsson,
tryggimigayfiriækni. Jón S. Ólafs-
som, deildarstjóri í félaigsmála-
ráðumeytimu, skirifar um vinmu-
miðlun og atvinmuleysdsskráii-
imgu, og Páll Líndal farm-aður
sambandsims, skrifar farustu-
grein, sem nefn-ist Sveitarstjórn-
ir og atvimm-umálin. Ásgeir Ól-
afsson, forstjóri Brumiabótafé-
lags íslamds, skrifar um bruna-
varmir og birtar eru fréttir frá
sveitarsítjómum, sagt fná funda-
höldum sveitarstjöma um sam-
eininigu sveitairfélaga og ýmds-
legt fledra efni er í heftinu.