Þjóðviljinn - 10.03.1990, Síða 6

ERLENDAR FRETTIR
Lýðrædistaka
Litháar láta ekki hræða sig
Sjálfstæðissinnar í þinei Lithá-
ens ætla ótrauðir að lýsa yfir
óskoruðum rétti Litháa til sjálf-
stæðis um helgina þrátt fyrir hót-
anir sovéskra stjórnvalda um
háar fjárkröfur á hendur þeim
vegna fjárfestinga Sovétmanna í
Litháen.
Vasiliauskas Lionginas yfir-
maður upplýsingaþjónustu
Saj udis-kosningabandalags
sjálfstæðissinna sagði í símavið-
tali við Reuterfréttastofuna í gær
að hann byggist við að ítrekun á
sjálfstæðisyfirlýsingu Litháa frá
árinu 1918 yrði samþykkt á lithá-
enska þinginu á sunnudag.
Á fundi Sajudis á fimmtudag
var ákveðið að leggja fram tillögu
um sjálfstæði Litháens þegar
Kosovo
Útgöngu-
banni aflétt
Stjórnvöld í Kosovo ákváðu í
gær að aflétta útgöngubanni í
héraðinu nú um helgina að sögn
júgóslavnesku fréttastofunnar
Tanjug.
Útgöngubann var sett í Kosovo
21. febrúar vegna óeirða alban-
ska þjóðarbrotsins sem er í meiri-
hluta í Kosovo. Að minnsta kosti
28 manns létust í óeirðunum.
Stjórnvöld segja að óeirðunum
sé nú lokið. Þau sjái því enga á-
stæðu til að takmarka ferðafrelsi
almennings lengur.
Reuter/rb
þingíð kemur saman á sunnudag.
Samtökin unnu nægan meirihluta
í nýafstöðnum þingkosningum til
að koma stjórnarskrárbreyting-
um í gegnum þingið svo að þau
eru örugg um að fá hana samþyk-
kta.
Sjálfstæðissinnar líta svo á að
innlimum Litháens í Sovétríkin
árið 1940 með leynilegum samn-
ingum sovéskra stjórnvalda við
Þýskaland Hitlers hafi verið
ólögleg. Litháar séu því ekki að
lýsa yfir nýrri sjálfstæðistöku
heldur að sjálfstæðisyfirlýsingin
frá árinu 1918 sé enn í fullu gildi.
Gorbatsjov Sovétleiðtogi er
sagður hafa skýrt Algirdas Braz-
auskas leiðtoga litháenskra
kommúnista frá því fyrir nokkr-
um dögum að Litháar kunni að
þurfa að greiða Sovétmönnum 21
miljarð rúblna í skaðabætur fyrir
sovéskar fjárfestingar og óupp-
fyllta framleiðslusamninga ef
beir taki sér siálfstæði.
Lýðræðissinnar svara því til að
Sovétmenn eigi þá að greiða
þeim miljarða í skaðabætur fyrir
ólöglega innlimun í Sovétríkin
um hálfrar aldar skeið og í bak-
reikninga vegna notkunar á landi
Litháa undir sovéskar verksmiðj-
ur.
Reuter/rb
Litháar krefjast sjálfstæðis. Þeir segja innlimun Litháens í Sovétríkin
ólöglega. Sjálfstæðisyfirlýsing þeirra frá 1918 sé enn í fullu gildi.
Islam
Guðfræði-
deilur
um
álimun
Islarnskir guðfræðingar í
Saudi-Arabíu eru í vafa um hvort
það sé guðfræðilega réttlætanlegt
að græða aftur á fólk limi sem
hafa verið höggnir af í refsingar-
skyni.
Vikuritið Al-Moslimoun
skýrði frá því í gær að félagar í
guðfræðiráði múslima kæmu
saman í Jiddah í Saudi-Arabíu á
miðvikudag til að ræða þetta guð-
fræðivandamál.
Samkvæmt islömskum lögum,
sem er stranglega fylgt í Saudi-
Arabíu, er þjófum einatt refsað
með því að höggva af höndina
sem framdi þjófnaðinn. Fyrir
ýmsa aðra glæpi er líka refsað
með því að höggva af hönd eða
fót.
Morðingjar og fíkniefnasalar
eru venjulega hálshöggnir.
Reuter/rb
Evrópubandalag
Hmn í A-Evrópu eykur atvinnu
Fall einræðisstjórna kommún-
ista í Austur-Evrópu hefur
haft góð áhrif á atvinnulíf í
Vestur-Evrópu samkvæmt upp-
Kjarvalsstofa í París
Kjarvalsstofa í París er íbúö og vinnustofa, sem ætl-
uð er til dvalar fyrir íslenska listamenn. Reykjavíkur-
borg, menntamálaráðuneytið og Seðlabanki íslands
lögðu fram fé til þess að koma upp slíkri starfsað-
stöðu í Parísarborg með samningi við stofnun sem
nefnist Cité Internationale des Arts, og var samning-
urinn gerður á árinu 1986. Kjarvalsstofa er í miðborg
Parísar, skammt frá Notre Dame dómkirkjunni.
Sérstök stjórnarnefnd fer með málefni Kjarvalsstofu
og gerir hún tillögu um úthlutun dvalartíma þar til
stjórnar Cité Internationale des Arts, er tekur endan-
lega ákvörðun um málið. Dvalartími er skemmstur 2
mánuðir en lengst er heimilt að veita listamanni afnot
Kjarvalsstofu í 1 ár.
Þeir sem dvelja í Kjarvalsstofu greiða dvalargjöld, er
ákveðin eru af stjórn Cité Internationale des Arts og
miðast við kostnað af rekstri hennar og þess búnað-
ar, sem þeir þarfnast. Þessi gjöld eru lægri en al-
menn leiga í Parísarborg. Dvalargestir skuldbinda
sig til þess að hlíta reglum Cité Internationale des
Arts varðandi afnot af húsnæði og vinnuaðstöðu, og
jafnframt skuldbinda þeir sig til þess að dvöl lokinni
að senda stjórn Kjarvalsstofu stutta greinargerð um
störf sín.
Hér með er auglýst eftir umsóknum um afnot Kjar-
valsstofu, en stjórnin mun á fundi sínum í apríl fjalla
um afnot listamanna af stofunni tímabilið l.ágúst
1900 til 31. júlí 1991. Skal stíla umsóknir til stjórnar-
nefndar Kjarvalsstofu. Tekið er á móti umsóknum til
stjórnarnefndarinnar í skjalasafni borgarskrifstof-
anna að Austurstræti 16, en þar liggja einnig frammi
umsóknareyðublöð og afrit af þeim reglum, sem
gilda um afnot af Kjarvalsstofu.
Fyrri umsóknir þarf að endurnýja, eigi þær að koma
til greina við þessa úthlutun.
Umsóknum skal skila í síðasta lagi 6.apríl n.k.
Reykjavík, 9. mars 1990,
Stjórnaranefnd Kjarvalsstofu
lýsingum framkvæmdastjórnar
Evrópubandalagsins.
Atvinnuleysi í Evrópubanda-
laginu minnkaði úr 8,9 prósent-
um í 8,6 prósent á tímabilinu okt-
óber til janúar og flest bendir til
að það haldi áfram að minnka.
Hlutfall atvinnuleysingja á
vinnumarkaðinum var að með-
altali um níu prósent í fyrra sem
er minnsta atvinnuleysi í Evrópu-
bandalaginu frá því árið 1981.
Henning Christophersen
efnahags- og fjármálaráðherra
Evrópubandalagsins segir að
með opnun nýrra markaða í Mið-
og Austur-Evrópu og með þróun
Austur-Evrópuríkja í átt til
blandaðs hagkerfis opnist mögu-
leiki á að útrýma fjöldaatvinnu-
leysi í ríkjum Evrópubandalags-
ins á örfáum árum.
Iðnaðfyrirtæki í Vestur-
Evrópu búa sig nú undir að hasla
sér völl í Austur-Evrópu og hafa
mörg aukið umsvif sín í því skyni.
Vestur-Þýskaland er eina ríki EB
þar sem atvinnuleysingjum hefur
fjölgað hlutfallslega. Það stafar
eingöngu af miklum fjölda
austur-þýskra flóttamanna. Op-
inberar tölur sýna að raunveru-
lega hefur nýjum störfum fjölgað
verulega en það hefur ekki nægt
til að skapa öllum aðkomu-
mönnum atvinnu.
Atvinnuástandið hefur hins
vegar versnað mjög í flestum ríkj-
um Austur-Evrópu þar sem mörg
ríkisfyrirtæki hafa orðið gjald-
þrota eða ramba á barmi gjaldþ-
rots. Hagfræðingar spá því að at-
vinnuleysingjum þar komi til
með að fjölga mjög á þessu ári.
Svo fækki þeim aftur þegar nýir
framleiðsluhættir og fram-
leiðsluaðstæður taka við.
Reuter/rb
Chile
Pinochet lætur af völdum
Augusto Pinochet hershöfðingi
lætur af embætti forseta í
Chile á morgun og við tekur Patr-
icio Aylwin sem sigraði í forseta-
kosningum í desember.
Með stjórnarskiptunum er
endir bundinn á sextán ára ein-
ræðisstjórn Pinochets sem tók
völdin í blóðugu valdaráni hers-
ins fyrir sextán árum.
Pinochet, sem er 74 árs gamall,
kemur samt ekki til með að setj-
ast í helgan stein. Hann verður
áfram æðsti yfirmaður hersins.
Samkvæmt lögum getur hann
gegnt því embætti í átta ár enn.
Fjölmiðlar í Chile segja að Pin-
ochet fýsi mjög að komast aftur
til valda. Aylwin forseti segist
samt ekki trúa því að hann ræni
aftur völdum með aðstoð hersins.
Pinochet hafi hins vegar í huga að
bjóða sig fram til forseta að fjór-
um árum liðnum.
Aylwin segist ekki hafa í
hyggju að draga yfirmenn hersins
fyrir dómstóla eða láta fara fram
opinbera rannsókn á mannrétt-
indabrotunum hersins. Áfram-
haldandi seta Pino^bets í æðstu
stöðu hersins gerir slíkt reyndar
mjög erfitt enda var það í krafti
þess embættis sem hann tók völd-
in á sínum tíma.
Hinn nýi forseti hefur hins veg-
ar lofað að leyfa réttarrannsókn á
einstökum mannréttindabrotum
sem framin voru í stjórnartíð Pin-
ochets.
Efnahagur Chile er tiltölulega
góður eftir sextán ára herstjórn
samanborið við flest önnur ríki
Suður-Ameríku. Hins vegar
jókst munur ríkra og fátækra
mjög á þessum tíma. Hinir fá-
tæku urðu fátækari og hinir ríku
ríkari.
Reuter/rb
Viðskipti
Ungverjar semja við EFTA
Ungverskt dagblað skýrði frá
því í gær að Ungverjar væru í
þann veginn að undirrita rarama-
samning um viðskipti við frívers-
lunarbandalagið EFTA.
Samningurinn kemur í staðinn
fyrir viðskiptasamninga Ung-
verja við einstök EFTA-ríki.
Ungverjar lögðu fram uppkast að
samningnum fyrr í þessari viku að
sögn dagblaðsins Vilaggazda-
sags.
Fulltrúi EFTA í höfuðstöðvum
samtakanna í Genf staðfesti þetta
í gær. Hann sagði að enn væri
eftir að ganga frá nokkrum
smáatriðum en búast mætti við að
samningurinn yrði undirritaður
fljótlega.
Heildarviðskipti Ungverja við
EFTA-ríkin námu 2,3 miljörðum
dollara á síðasta ári sem eru 17
prósent af heildarútflutningi
þeirra. Öll Norðurlöndin eiga að-
ild að EFTA og ennfremur
Austurríki og Sviss.
Reuter/rb
6 SÍÐA - ÞJÓÐVILJINN Laugardagur 10. mars 1990