Dagblaðið Vísir - DV - 18.10.2002, Síða 14

14
Menning
Höfuðstafir Karólínu
- verða frumfluttir á tónleikunum Nærmynd í Borgarleikhúsinu á morgun
Kjarninn stöðugur þótt annað
breytist
Af verkunum sex sem flutt verða á
tónleikunum er eitt frumflutt, nýr
sextett sem Karólína samdi fyrir
Caput og kallar Höfuðstafi - af
hverju?
„Hann var skírður i höfuðið á
Caput sem þýðir höfuð á latínu,“ seg-
ir Karólina. „Þetta er ekki mjög langt
verk, tekur um tiu mínútur í flutn-
ingi.“
- Kolbeinn Bjamason sagði í viðtali
hér í blaðinu fyrir viku að verkin þín
væru nakin - gegnsæ. Hvernig mynd-
irðu lýsa þessu nýja verki?
„Það er alltaf erfitt að lýsa verkun-
um sínum en ég get samþykkt lýsingu
Kolbeins að sumu leyti. Ég er ekki
mikið fyrir tónaskrúð yfirleitt. Kýs
frekar hrein form. Þó er ég ekki
mínímalisti, sú stefna gengur nokkuð
út á endurtekningar og ég er ekki
mikið fyrir þær heldur. Það gerist
alltaf eitthvað í verkunum minum -
þau era yfirleitt að fara eitthvað og
ferlið breytir þeim. En eigum við ekki
bara að bíða eftir frumflutningnum?"
- Kolbeinn sagði lika að þú hefðir
horfið frá hinum haröa módernisma ...
„Já og nei, maður er sem betur fer ekki alltaf
í sama farinu. Það fer kannski eftir því hvað átt
er við með módernisma, ég nota til dæmis
hvorki hefðbundið tónmál né hefðbundin form.
Er ekki módemismi bara það sem er í gangi á
hverjum tíma? En hjá öllum höfundum eru ein-
Karólína Eiríksdóttir tónskáld
„Hér heima er alls konar samruni algengur - þú getur haft
tímatónlist, rímur og rapp og austurlensk eöa tyrknesk áhrif,
og þaö er bæöi gott og nauösynlegt. “
hver persónuleg einkenni sem eru stöðug. Þó að
nálgunin breytist með árunum þá er einhver
kjami sá sami. Tímamir breytast og maður
breytist líka en einhver grunnur er óbreyttur.
Þetta má áreiðanlega segja um allar listir.“
- En hvaða stefnu fmnst þér þú helst tilheyra?
„Ég hef aldrei tileinkað mér neina sérstaka
Fótboltabullurnar hlustuðu
ekki
Á efnisskrá á morgim er eitt elsta
tónverk Karólínu, IVP fyrir flautu,
fiðlu og selló sem hún samdi meðan
hún var enn í námi í Bandaríkjun-
um, en ekki vill Karólína þó meina
að tónleikarnir spanni allan feril-
inn því hin verkin eru öll nýleg.
„Caput-menn völdu verkin á efn-
isskránni og fóru dálítið eftir því
hvort þau hefðu heyrst hér áður,“
segir hún. „Miniatures hafa til
dæmis ekki heyrst hér heima og
Impromtu varla ...“
- Varla?
„Já, þannig var að fjórir sænskir
hljóðfæraleikarar fengu þá hug-
mynd að úr því að fólkið kæmi ekki
á tónleika með nútímatónlist þá
ættu þeir að fara með tónlistina til
fólksins. Þeir pöntuðu því 22 verk
frá norrænum tónskáldum til að
flytja á börum, og með fylgdu þau
boð að maður ætti ekki að breyta
sínum stíl neitt! Það eina var að
verkin áttu ekki að vera mjög löng.
Við Atli Heimir vorum fengin héð-
an og svo komu hljóðfæraleikararn-
ir sænsku líka hingað. En þegar
þeir fluttu verkið mitt á bar í Reykjavík þá vildi
svo til að hann var fullur af útlendum fótbolta-
bullum svo það má vel segja að enginn hafi
heyrt það fyrir skarkala!"
En tónleikagestir á Nýja sviði fá að heyra
Impromtu á morgun.
DV-MYND HARI
popp og nú-
allt í bland
„Þaó voru sérstakir tónleikar með
verkum mínum í Skálholti 2001 og
reyndar líka tíu árum áður í Skálholti,
einu sinni stóð ég sjálf fyrir tónleikum
og einu sinni voru tónleikar í Sviss
meó verkum mínum, en þetta er alltaf
jafnmikill viöburöur,“ segir Karólína
Eiríksdóttir tónskáld, „og afar mikil-
vœgt þegar einhver tekur sig til og set-
ur mann í fókus á þennan hátt. “
Á morgun kl. 15.15 verða tónleikar
á Nýja sviði Borgarleikhússins helg-
aðir Karólínu. Þeir em í hinni metn-
aðarfullu 15:15 tónleikaröð og í þetta
sinn er það sjálfur CAPUT tónlistar-
hópurinn sem leikur sex verk eftir
hana. Að auki mun dóttir Karólínu,
Tinna Þorsteinsdóttir, flytja píanó-
verkið Ein Kinderspiel eftir Helmut
Lachenmann en hann er eitt
þekktasta núlifandi tónskáld Þjóð-
veija.
tónsmíðaaðferð eða fylgt ákveðnum
skóla. Ég reyni að nálgast hvert við-
fangsefni á sínum forsendum og er
lítið gefin fyrir skilgreiningar. List-
ir eru yflrleitt flóknari en svo að
hægt sé að setja þær í ákveðnar
óumbreytanlegar deildir. Það eru
margar stefnur uppi og lítið um
harðlínumenn nú til dags - þó verð-
ur maður stundum hissa á því á nú-
tímatónlistarhátíðum erlendis hvað
sumar stefnur eru lífseigar. Hér
heima er alls konar sammni al-
gengur - þú getur haft popp og nú-
tímatónlist, rimur og rapp og aust-
urlensk eða tyrknesk áhrif, allt í
bland! Ég held að þetta sé bæði gott
og nauðsynlegt. Lengst af á öldinni
sem leið voru allir settir í skúflúr
og tónlistin leið fyrir skort á um-
burðarlyndi milli hópa. Þetta mátti
alveg breytast."
Tónlist
í góðum höndum
DV-MYND ÞÖK
Gerrit Schull og Slnfóníuhljómsveltin
Hann flutti píanókonsert Mozarts af klassískum þokka og stjórnaöi
tónlist eftir Tsjajkovskí þannig aö hljómsveitin hefur sjaldan eöa
aldrei „svingaö“ meira.
Það getur vel verið að værukær sál sé
þægilegur félagsskapur, en þó er líklegt að á
einhverju stigi málsins verði rólyndið þreyt-
andi. Þegar sömu mynstrin og sömu tugg-
urnar hafa verið endurteknar án tilbreyting-
ar lengi er vonandi í flestum tilfellum óhjá-
kvæmilegt að einhver geri uppreisn. Þegar
upp er staðið eftir slíka uppreisn er allt eins
líklegt að ávöxtur óeirðanna séu stundir
með nýju og meira spennandi yfirbragði -
um hrið. Það þarf alltaf nýja uppreisn og
uppreisnarsegg. Að öðrum kosti er líklegt að
allt sæki í sama farið aftur. Sem betur fer er
slíkur uppreisnarseggur í okkur öllum og
tekur hann völdin reglulega. Hvað kemur
þetta svo sinfónískum tónleikum við?
í gær voru haldnir safaríkir tónleikar á
vegum Sinfóníuhljómsveitar Islands. Safa-
ríkir af því að bæði var efnisskráin hrífandi
og flutningurinn sérlega vel heppnaður.
Gerrit Schuil pianóleikari og hljómsveitar-
stjóri hafði fengið að setja saman dagskrá
með efni fyrri tíma sem hann heldur sér-
staklega upp á. Og hljómsveitin var greini-
lega í góðum höndum. Gerrit stjómaði for-
leik eftir Rossini og vakti sá flutningur
spuminguna um af hverju sprotinn hjá Islensku
óperanni hefði ekki lent í hans höndum. Hann
flutti einn frægasta píanókonsert Mozarts af klass-
ískum þokka og stjórnaði tónlist eftir Tsjajkovskí
þannig að hljómsveitin hefur sjaldan eða aldrei
„svingað" meira og verið um leið nákvæmari í
hryn. Svítan úr Svanavatninu hljómaði vel en for-
leikurinn um Rómeó og Júlíu sló allt út í öguðum
tilfinningahita. Hljóðfæraleikur var almennt mjög
góður, slagverkið sérlega vel pússað og blástur
flottur. Mikið mæddi á fyrsta óbóleikara hljóm-
sveitarinnar, Daða Kolbeinssyni, og skilaði hann
mörgum ómetanlega fallegum strófum þetta kvöld.
Svona eiga tónleikar með eldri verkum að vera.
Úrval sem valið er af einleikurum eða stjómend-
um af því þeir vilja deila með hlustendum ást sinni
og um leið skilningi á verkunum. Það sem
vantar hins vegar til mótvægis eru tón-
leikar sem grundvallast á áhuga uppreisn-
arseggsins, áhuganum sem beinist að því
að brjóta upp og breyta, endumýja og end-
urskoða. Ef vetrardagskrá hljómsveitar-
innar í Melabióinu hefði vott af slíkri upp-
reisn þá væri efnisskrá eins og í gær lík-
ust því að fá sér kakóbolla á köldum
sunnudagsmorgni og jafnvel næpuhvítt
fransbrauð með osti lika! Sem sagt nautn
og hvíld frá amstrinu sem fylgir því að
fullnægja uppreisnarseggnum alla hina
dagana. En þessu er ekki að fagna og verð-
ur ástandið að teljast alvarlegt.
Þeir sem hins vegar þurfa á bragð-
sterkri tilraunablöndu að halda til að
rétta sig af eftir ljúfmetið geta fagnað - um
allan bæ eru nú haldnir tónleikar sem
eiga að innihalda það framsæknasta í tón-
list. Vonandi vaknar Sinfóniuhljómsveitin
af þymirósarblundinum áður en öldin ný-
byrjaöa er liðin og flytur okkur eitthvað
sem höíðar tfl uppreisnarinnar í hjartanu.
Annars getum við alls ekki notið kakó-
bollans!
Sigfríður Bjömsdóttir
Sinfóníuhljómsvelt fslands í Háskólabíói 17.10. 02:
Forleikur aö ítölsku stúlkunni í Alslr eftir Rossini, Pí-
anókonsert nr. 20, KV 466, í d-moll eftir W.A. Mozart,
Svanavatniö - svlta eftir Tsjajkovskí og Rómeó og Júlía
- Fantasíuforleikur eftir Tsjajkovskí. Tónleikarnir veröa
endurteknir I kvöld kl. 19.30.
FÖSTUDAGUR 18. OKTÓBER 2002
DV
Umsjón: Silja Aðalsteinsdóttír silja@dv.is
And Björk ...
síðasta sýning hér
Síðasta sýningin á leikriti Þorvaldar
Þorsteinssonar, And Björk, of course ....
verður í Borgarleikhúsinu á sunnudags-
kvöldið, en ef til vill bíður þess fram-
haldslíf annars staðar því það verður
leiklesið I Royal Court Theater i London
í byrjun desember á kynningarviku nú-
tímaleikrita frá Norðurlöndum. Royal
Court sýnir eingöngu nýskrifuð bresk
verk og þar hafa margir athyglisverðir
ungir höfundar verið uppgötvaðir. Ör-
sjaldan er litið út fyrir landsteinana og
þykir sérstakur gæðastimpill ef leikrit
er valið inn á Royal Court.
Leikritið hefur einnig verið þýtt á
frönsku og verður leiklesið í París á
kynningu á íslenskri samtímaleikritun
á vegum Ragnheiðar Ásgeirsdóttur.
Tónahátíð
í Þjórsárveri
Stórviðburður á
tónlistarsviðinu verð-
ur í Félagsheimilinu
Þjórsárveri í kvöld kl.
20.30. Þá koma saman
þrír tónsnillingar og
flytja létta og ljúfa
tóna á þann hátt sem
þeim einum er lagið:
Stórsöngkonan Krist-
jana Stefánsdóttir frá
Selfossi, píanósnilling-
urinn Gunnar Gunn-
arsson, organisti
Laugarneskirkju, og
hinn óviðjafnanlegi
kontrabassaleikari
Tómas R. Einarsson.
Þeir Gunnar og Tómas komu í Þjórsár-
ver í fyrra og heilluðu áheyrendur með
hrifandi og léttum tónleikum. Nú er
bætt um betur og fengin til leiks færasta
söngkona á landinu i dag, að mati þeirra
Þjórsárversmanna.
Kammermúsík
Aðrir tónleikar starfsársins hjá
Kammermúsíkklúbbnum verða á
sunnudagskvöldið kl. 20 í Bústaða-
kirkju. Þar verða fluttir Strengjakvart-
ett nr. 12 í Des-dúr op. 133 frá 1968 eftir
Dmitri Sjostakovits og Kvintett í h-moll
op. 115 frá 1891 eftir Johannes Brahms.
Flytjendur eru Hildigunnur Halldórs-
dóttir og Sigurlaug Eðvaldsdóttir á fiðlu,
Guðmundur Kristmundsson á lágfiðlu,
Sigurður Halldórsson á knéfiðlu og Ár-
mann Helgason á klarinettu.
Hnattvæðing
í dag hefst ráðstefna um hnattvæð-
ingu við Háskóla íslands, og í fyrramál-
ið frá kl. 10 eru tvær málstofur sem
varða menningu sérstaklega. í stofu 202
í Odda stýrir Kristín Loftsdóttir mann-
fræðingur málstofu sem ber yfirskrift-
ina: „Flows and Borders: Culture,
Identity and Space“ og í stofu 201 hefst á
sama tíma málstofan „Conflicts, Cult-
ures, and Communication" sem Gauti
Kristmannsson stýrir. Þar verða þýðing-
ar í forgrunni en þýðingarhugtakið er
eitt af lykilhugtökum hnattvæðingar.
Ráðstefnan er öllum opin og aðgangur
ókeypis. Sjá lýsingar á málstofum og
upplýsingar um fyrirlesara á heimasíðu
Háskóla íslands: www.hi.is.
Wladimir Kaminer í
Goethe-Zentrum
Kl. 20 í kvöld verður rússnesk-þýski
rithöfundurinn Wladimir Kaminer með
upplestur í Goethe-Zentrum, Laugavegi
18. Með honum verður ljósmyndarinn
Helmut Höge. Wladimir Kaminer hefur
samið nokkrar geysivinsælar bækur um
lífið í Sovétrikjunum og upplifun sína af
Þýskalandi, tónninn er fyndinn og hittir
beint í mark í lýsingum á minna þekkt-
um hliðum stórborgarlífsins.
Fyrir nokkrum dögum kom út ný bók
eftir hann, Helden des Alltags, sem
hann gaf út í samvinnu við blaðamann-
inn og ljósmyndarann Helmut Höge. Frá
þessum hversdagshetjum verður sagt í
kvöld.