Vísir - 13.02.1975, Blaðsíða 7

Vlsir Fimmtudagur 13. febrúar 1975
cyVIenningarmál
+ Tónabíó: „Karl í krapinu"
Byssurnar fó að rykfalla
Tónabió: „Kari I krapinu”
(Flatfood)
Leikstjóri: Steno Nocola
Badalucco
Leikendur: Bud Spencer, Al-
berto Maria Merli
Sjáiö bolann Bud Spencer
lumbra fyrirhafnarlaust á heilli
skipshöfn um borð i Tónabiói
þessa dagana. Nú fá byssurnar
aö rykfalla uppi á hillu á meðan
herra Spencer strýkur félögum
sinum um kjammana meö lúku-
spööum sínum.
Kvikmyndaiönaðurinn er
stórfenglegt happdrætti. Eitt
árið veðjuöu iðjuhöldarnir á
slagsmál og unnu stóra vinning-
inn. Biógestir voru orðnir lang-
þreyttir á hvellhettunum og sið-
asta hálmstrá kvikmyndafram-
leiðendanna var að gripa til
haglabyssanna, sem þeyttu
stundurtættum fórnarlömbun-
um upp um alla veggi.
En svo fór púðrið úr slikum
Sam Peckinpah myndum, I það
minnsta i bili, og fram-
leiðendurnir tóku eftir þeim
miklu vinsældum sem kinversk-
ar Kung Fu myndir áttu að
fagna meðal almúgans i Hong
Kong. Það var ekki að þvi að
spyrja, slagsmála- og ballett-
myndir urðu ofan á.
Það er nú eitt af undrum okk-
ar tima að gömul austurlenzk
glimuaðferð, sem er i það
minnsta helmingi eldri en is-
lenzka þjóðin, skuii allt i einu á
árinu 1974 njóta gifurlegra vin-
sælda. Munurinn á karate og
kendo var óþekktur með öllu
meöal almennings árið 1973, en
þegar litið áhugamannafélag
auglýsir karateæfingar á sið-
asta ári verður aðsóknin eins og
á útsölu. Ástæðan er tvimæla-
laust kvikmyndirnar, sem hing-
að hafa borizt. Svona hafa kvik-
myndaframleiðendurnir einatt
haft áhorfendur sina að eins
konar trúðum.
Kung Fu myndirnar hafa svo
leitt til þess að sjálfur James
Bond varð að hressa upp á
kunnáttu sina i austurlenzkum
fræðum og eins er um flestar
aðrar ódýrar hasarmyndir, sem
geröar eru i dag. Þar eru það
slagsmálin, sem eru númer eitt.
í auglýsingum um „Karl i
krapinu” er bent á það fyrst og
fremst að höfuðpersónan sé yfir
það hafin að nota vopn, hnefarn-
ir nægi. Slagsmálin eiga þvi að
trekkja að. Sem bolabitur er
leikarinn Bud Spencer hinn
prýðilegasti, en hræddur er ég
um, að hann dagi uppi um leið
og slagsmálamyndirnar eru all-
ar.
Myndin ber það með sér, að
með sem minnstum útgjöldum á
að moka inn sem mestum
gróða. Eltingaleikur á bilum
kemur fyrir i myndinni bara af
þvi, að hann þarf að vera i svona
myndum, án þess þó að hann út-
heimti of mikla peninga. Við fá-
um þó I eltingaleiknum að sjá
Lamborghini bil i smáspyrnu,
og slikt er vitanlega góðra
gjalda vert.
Sjálf er myndin byggð upp á
allt of mörgum sundurlausum
atriðum, sem hafa slagsmál og
smáhasar að meginmarkmiði.
Slagsm álaatriðin i þessari
mynd standa þó hreyfilist góðra
hasarmynd langt að baki.
ttalskir bióframleiöendur
segja, að nú sé viðskiptavinun-
um fyrir beztu að taka sér smá-
hvild frá kúlnahriðunum. Spag-
hettiframleiðslan ætlar að ein-
beita sér að hnefamyndum fyrst
um sinn, og þaö fer eftir hverj-
um og einum, hvort hann tekur
mark á þeirri forskrift.
Bud Spencer hefur nú fleygt
skotvopnum, Mexikanahöttum
og bróöur sinum Trinity til aö
berjast meö hnefunum einum i
nýrri italskri framleiöslu.
eftir
Jón
Björgvinsson
+ Austurbœjarbíó: „Óbyggðirnar kalla"
Hundalíf órið 1896
Austurbæjarbió: „óbyggöirnar
kalla” (The Call of the Wild)
Leikstjóri: Ken Annakin
Byggt á sögu Jack London.
Leikendur: Charlton Heston,
George Eastman, Michéle
Mercier og þýzkur Schaffer-
hundur.
Og enn á ný etur Charlton
Heston kappi sinu viö sjálf
náttúruöflin á hvita tjaldinu.
Honum til aöstoöar aö þessu
sinni eru leikararnir George
Eastman og Michéle Mercier.
Andlit Michéle kemur biógest-
um kunnuglega fyrir sjónir frá
þvi hún iék Angelique i allri
þeirri seriu.
Hetja myndarinnar er þó ekk-
ert þeirra þriggja, heldur öllu
heldur Scháfferhundur, sem
myndin snýst öll um. Við fylgj-
umst með ferli hans á herra-
garöi i Kaliforniu, er hann verð-
ur bezti sleðahundur á gull-
grafaslóðum Alaska og endar
sem forustudýr villtra úlfa I
auönum Alaska.
Arið er 1896, ár mikilla gull-
funda i Yukon i Kanada. Þegar
vonin um auðæfi er annars veg-
ar, sleppa menn af sér allri
skynsemi og konur og karlar
streyma inn i óbyggðirnar i
gullleit. Fæstir eru vanir ferða-
lögum um illviðrasamar
óbyggðir og fáir komast á
leiðarenda. Sumir reyna að
ganga, aðrir að fara á hestum,
en i snjóþyngslunum koma
hundasleðarnir einir að gagni. Á
vesturströndinni er hunda-
verzlun þvi mjög blómleg.
Braskararnir ræna hundunum
óhikað hver frá öðrum og sögu-
hetjunni, hundinum Buck, er
rænt af sveitasetri i Kaliforniu.
Póstflutningamennirnir
Thornton (Charlton Heston) og
Schmit (George Eastman) eru
góðu mennirnir og við þá tekur
hundurinn miklu ástfóstri. En
vondu mennirnir girnast þenn-
an ágæta hund og hann lifir mis-
jafna ævi hjá misjöfnum hús-
bændum. Þar með er hlutur
hundsins I myndinni upptalinn.
Annað tekur vart að minnast á.
Leikstjóri myndarinnar er
Ken Annakin, fyrrum Walt
Disney leikstjóri. Myndin
„Óbyggðirnar kalla” ber enda
nokkurn keim af Disney-fram-
leiðslu, án þess þó að standa
henni nokkurs staðar á sporði.
Myndatakan er stöðluö, um-
hverfið ódýrt og lltil tilbrigöi að
sjá i leiknum. Það er helzt þátt-
ur hundsins, sem minnir á góð-
an Disney.
Myndin byggir á samnefndri
sögu Jack London, sem sjálfur
lifði á timum gullæðisins og lýsti
þvi ágætlega i tveim bóka sinna.
London var sjálfur hinn mesti
ævintýramaður, sleðaekill, dáti,
blaðasali, perlukafari, selfang-
ari, kúreki, striðsfréttaritari og
gullgrafari. Hann kunni að um-
vefja lif gullgrafaranna ýmsum
skemmtilegum ævintýrum. En
myndin, sem hér er á ferðinni,
gerir sögu hans um hundinn
Buck léleg skil. Enginn á að
fara i grafgötur um hver sé
vondur og hver góður, hver
gáfaður og hver heimskur.
Allar ódýrustu aðferðir
teiknimyndanna eru notaðar til
að gera þjóninn i upphafi
myndarinnar sem greinilegast
illmenni, uppbrettur kragi,
augnagotur og hleranir hans,
þar sem hann stendur úti á
svölunum. Svona einföld er frá-
sögn Jack London ekki. A sama
hátt og teiknimyndir eru helzt
ætlaðar börnum, eiga
„Óbyggðirnar kalla” sér helzt
uppreisnar von á þrjú-sýningu.
Kvikmyndahúsin i dag:
+ + + + Nýja bió: „Sleuth”
+ + + + Laugarásbió: „The Sting”
+ + + Hafnarbió: „Papillon”
+ Gamla bió: „Heimur á heljarþröm”
+ Tónabió: „Karlar i krapinu”
+ Austurbæjarbió: „Óbyggðirnar kalla”
A timum gullæöisins voru hundasleöar einu raunhæfu samgöngu
tækin.
Bréf frá Jéni úr Vör:
UM VIÐBÓTARRITLAUN
Ólafur Jónsson.
Þakka grein þina i Visi 8. febr.
um úthlutunarmál og heiðurs-
laun. Þó þarf ég að bæta þar við
nokkrum orðum. Þú ert ekki
hrifinn af umræðum um þessi
mál I Morgunblaðinu. Ég er það
ekki að öllu leyti heldur.
Stóryrði og persónulegar
einkunnagjafir eiga ekki við.
Margskonar misskilningur
veður þar lika uppi, bæði hjá
þeim, sem eru i sókn og vörm
Lifseigust er samtenging
söluskatts og viðbótarrit-
launanna. Viðmiðun söluskatts
var nefnd I upphaflegri þings-
ályktunartillögu, en úthlutunar-
upphæðin var aldrei ákveöin I
samræmi við söluskattinn,
heldur allt önnur og miklu lægri.
Ég sagöi nýlega i blaðagrein, að
ekki væri réttlátt að beina
skeytum að ' úthlutunar-
nefndinni, heldur væri hér um
að ræða mistök eða seinagang
nefndar þeirrar, er semja átti
skynsamlegar úthlutunar-
reglur. Ég lít svo á, að ritlauna-
nefndin hafi alræðisvald um út-
hlutunina, alveg eins og
úthlutunarnefnd listamanna-
launa. En báðar verða þessar
nefndir að sjálfsögðu að
hlita þeim óljósu reglum, sem
þeim hafa verið settar.
Smekkvisi beggja er svo
umdeilanleg.
En i sjónvarpsþætti 7. febr.
koma fram nýjar og undarlegar
upplýsingar. 1 bæði skiptin, sem
viöbótarritlaunanefndin hefur
úthlutað, hafa komiö til álita
umsóknir frá öðrum en rit-
höfundunum sjálfum. Ef ekki
hefur verið um að ræða hrein og
bein umboð til umsóknar frá
þeim höfundum, sem ekki
skrifuðu sjálfir, er mjög vafa-
samt hvort nefndin hefur haft
rétt til að sinna þeim. Umsókn
um þessa peninga er i sjálfu sér
óviðfelldin, en úr þvi reglurnar
voru svona, átti að láta jafnt
yfir alla ganga.
Þetta úthlutunarfé er fengið
út á mikil skrif og áróður
forystumanna rithöfunda i
mörg ár. En þvi miður hefur rit-
höfundum aldrei tekist að koma
sér saman um, hvernig á að
skipa þessum málum,hvernig á
að skipta fengnu fé. Það kom
fram i áðurnefndum sjónvarps-
þætti að meirihluti rithöfunda
vildi „færri styrki en hærri”,
eins og það var orðað. Þetta var
stefna meirihluta þeirrar
nefndar, sem hefur samið
bráðabirgðaúthlutunarreglur
viöbótarritlaunanna. Ég fyrir
mitt leyti hef barist fyrir meiri
jafnaðarmennsku. Eins og nú er
háttað allri aðstöðu manna til
ritstarfa á tslandi skiptir ekki
miklu máli, hvort menn fá einu
hundraði þúsunda meira eða
minna úr opinberum sjóði. Hér
verða nær allir að vinna sin
borgaralegu störf fjölskyldu
sinni til lifsviðurværis. Meir en
helmingur svona óvissra
viðbótartekna fer aftur beina
leið I opinbera skatta. A meðan
ekki er hægt að tryggja velvirk-
um rithöfundum það mikil laun
að borgaralegu störfin verði
aukavinna, held ég að best færi
á þvi að skipta rithöfundarpen-
ingunum frá hinu opinbera sem
jafnast á milli þeirra sem rit-
störf stunda. En aðeins til
þeirra sem vanda sig og sóma-
samlegum árangri ná. Upp-
rubbunarmenn, sem eru i þjón-
ustu gróðabrallara, eiga ekkert
að fá. Ekki heldur þeir góðir rit-
höfundar og fræðimenn.sem eru
svo heppnir að njóta það mikill-
ar lýðhylli fyrir verk sin, að þeir
geti verið á framfæri virðulegra
útgefenda, þeirra fáu, sem ekki
mega vamm sitt vita og greitt
geta sómasamleg vinnulaun.
Slikir höfundar eiga ekki að
vera að seilast eftir fátækra-
mannafé til þess að borga með
þvi hærra útsvar. Þeim á að
nægja sá sómi að komast á
sinum efri árum i heiðurslauna-
flokk alþingis.
Vinsamlegast
Jón úr Vör