Lesbók Morgunblaðsins - 03.11.1929, Blaðsíða 1

Lesbók Morgunblaðsins - 03.11.1929, Blaðsíða 1
Hí t V 3Moveu$M^b^ms 44. tölublað. Sunnudaginn 3. nóvsmber 1929. IV. árgangur. UM KVEÐSKAP JÓNASAR HALLGRÍMSSONAR. Eftir Einar ÓL Sveinsson. i. Líf listamannsins er fegurst, þegar það er skammvint. Þegar honum hefi'r orðið þess auðið að opinbera anda sinn, og það er enn mitt sumar, er hann gengur inn um dyrnar, sem enginn kemur út um aftur. Þá sjer eng- inn hið daprasta af öllu döpru, hnignun hans og afturför. Þá þarf hann ekki sjálfur að reyna hið þyngsta af öllu þungu, ó- frjósemi og andlega trjenun. O'g jafnvel þótt Örlög sumra manna sjeu svo fágætlega björt, að þeir þroskist fram á elliár, geta þeir þó ekki átt vorið nema einu sinni, gróandann, lifandi safann, töfra angandi vornætur. Haust- ið á sína mikiu fegurð til, en haustið er þó aldrei nema haust. Skáldferill Jónasar Hallgríms sonar var jafn fagur og hann var skammur. Sem skáld var Jónas frábærlega hamingjusam- ur. Honum varð þess auðið að fylla kvæði sín þeirri fegurð, sem hann sá í veröldinni, og hann dýrkaði af öllu hjarta sínu. Hahtt er einhver mesti lista- maður alira ísl. skálda, éinhver mesti meistari förmsins. Honum varð þess auðið að berjast til sigurs fyrir þeirri stefnu, sem Bjarni Thorarensen hafði haf- íð — það var ekki einungis róm- antíkin, heldur endurfæðing ís- lenskrar ljóðalistar. Þegar Jónas kemur fyrst fram, yrkir sín fyrstu kvæði, sem varðveitt eru, virðist hann fullþroska í ljóðagerð. Síðan yrkir hann hátt á annan áratug, þá deyr hann. Hefir skáldskap- ur hans þróast á þessum stutta tíma, hefir hann breyst? Eða hefir þetta árabil verið eitt langt augnablik, óbreytanlegt og full- komið, án þess að tannhjól tím- ans þokaði því „ailhaðhvort aftur á bak ellegar nokkuð á leið" ? Þetta mál mun jeg ræða nokkuð í línum þeim, sem á eftir fara, og mun jeg ekki síst líta á það, sem stöðugast virðist hjá Jón- asi: formið. n. Þrent virðist hafa haft mest áhrif á Jónas Hallgrímsson á yngri árum hans: klassicismi Bessastaðamanna, kvæði Bjarna Thorarensens, Ossían. Klassicismi Bessastaðamanna snertir einkum form Jónasar og mál — gott dæmi þess er, að hann þýðir kvæði eftir Horatíus á inndælt íslenskt mál undir fornum háttum (ljóðahætti og fornyrðislagi), líkt og Svein- björn Egilsson gerði. Má ekki ó- líklegt þykja, að frá Bessastöð- um sje Jónasi kominn hinn klassiski blær á ýmsum hinum síðari kvæðum, er vikið verður að seinna. Bjarni hefir líka áhrif á form hans, bæði hjá honum og Bessastaðamönnum lærir Jónas að beita fornháttunum, en hjá Bjarna að fara með nýrri háttu og verður honum brátt miklu fremri í því. Hjá Bjarna er enn nokkur átjándualdarkeimur í meðferð þeirra, óeðlilegar áhersl ur, mislipur kveðandi, gamalt skáldskaparmál (kenningar) — en hjá Jónasi er þetta alt horf- ið: málið er hreint, einfalt, fag- urt og fellur nákvæmlega að bragarhættinum. Með kvæðum Bjarna drekkur Jónas í sig hinn nýja anda: rómantíkina. 1 huga hans verð- ur vorleysing, ótal öfl losna úr læðingi og fá að njóta sín; hann má nú gefa sig á vald flugi hug- ans, ólgandi litbliki tilfinning- anna, þyrstri fegurðardýrkun. Og með hetjunum úr Ossían reikar hann í þunglyndi hins unga manns um einmanalega, dapurlega heiðina, og það er sem hinn rökkurmildi, keltneski tregi veiti honum svölun. En þetta er alt að mestu orð- inn hhitur, þegar Jótfae yrkir

x

Lesbók Morgunblaðsins

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Lesbók Morgunblaðsins
https://timarit.is/publication/288

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.