Lesbók Morgunblaðsins - 05.01.1936, Blaðsíða 3

Lesbók Morgunblaðsins - 05.01.1936, Blaðsíða 3
LESBÓK MORGUNBLAÐSINS £/&<¦£ // , y/0 ./¦ J;i Nafnnujald barömlns meO kórónu. og getið, að liann hefði reynt að ná eígiitn bans úr klóni kominnar. en það hefði. mistekist. Nú œtti hann að hverfa frá fslandí og fara íit í liinn inentaða heim, því að þar gæti hann áreiðanlega orðið frægiir sein hljómlistarkennari. Af þessu niá marka. að baróninn ;i Hvítárvöllnni hefir verið ævin- týramaður. Hefir hann sennilega komið hingað til þess að flýja for- tíð sína. Hugulsemi og blómagarðar. Allir þeir, sem kyntust barónin- uin nokkuð. bera liomim það orð að hann hafi verið „gentlemaður". framúrskarandi hugulsamur og svo brjóstgóður. að hann mátti ekkert aumt sjá, án þess að hann reyndi að bæta úr því. Hann var altaf hjer í Reykjavík um jólin, og hjeðan sendi hann öllu starfsfólki sínu á Hvítárvöll- um jólag.iafir. sinn böggulinn handa hverjum. Yar slíkt óþekt þá h.ier á landi og vöktu gjafir hans hinn mesta fögnuð á heimil- inu. Annað dæmi um nærgætni hans og gott hjartalag var það. að með- an hann bjó '> Hvítárvöllum drukknaði bóndi í Grímsá. Kona bessa bónda hafði unnið hiá bar- óninum. og reyndist hann henni besti drengur og se'm bróðir í raunum hennar, gaf henni peninga og hjálpaði henni á allan þann hátt er hann gat. Eins og margir Frakkar hafði baróninn næmt auga fyrir fegurð. Hnnum mun hafa fundist að ís- lendingar væri all skeytingarlaus- ir um alt það. sem augað gleður og Berurjóðurslegt víðast. Byrj- aði hann þe'ss vegna þegar á því, er hann var kominn að Hvítárvöll- um, að koma þar upp skrúðgörð- um, og voru þeir orðnir fagrir er hann fell frá. Nú munu þetta vera kartöflugarðar. En með þessari viðleitni sinni að fegra landið. vakti liann aðra til umhugsunar imi það, og af hans dáðum má þakka það, að mi eru til skrúð- garðar víða í Borgarfirði, og ber þó fyrst og fretnst að nefna hinn fagra skrúðgarð Sigurðar Fjeld- sted í Ferjukoti, sem áreiðanlega er endurminning um dvöl bar- ónsins á Hvítárvöllum, og kynn- ingu þeirra Sigurðar. - Gróðahugur. I'að var í baróninum mikill gróðahugur. Hann hugsaði ekki um annað en hvernig hann gæti orðið ríkur á stuttum tíma. Þess vegna keypti hann HvítárvelTi og kom upp kúabúi í Reykjavík. Taldi hann sig mundu geta orðið stórríkan á búskapnum. En bií- skapurinn bar sig ekki, sem varla var von. Og þá var hann með alls konar heilabrot. Einu sinni datt honum það í hu<í að setja ;i fót stórt hrossa- bú. Hafði hann reiknað út hve marga hesta hann gæti selt á ári, og hvað hann græddi á þeim; — Þegar hann bar þessa áætlun undir Sigurð. sá Sigurður þegar að hann hafði gleymt kostnaðarhliðinni. og benti honum á. að hann þyrfti að afla hey.ia handa hrossunum ; ann- ars mundu þau falla iir hor, og þá yrði nú gróðinn lítill. Þá hvarf baróninn frá þeirri hugmynd. Þegar -hann kom að Hvítár- völlum, átti jörðin veiðirjett í (Trímsá. en hann hafði verið leigð- ur En!rlendingum. Var baróninn hiá þeim öllum stundum þe'gar heir voru að veiða. Svo er bað einu sinni að hann segir við Sig- urð að hann vilji kaupa Blunds- vatn. Sigurður spurði hvað hann ætl- aði að gera við bað. •Tú. hann ætlaði að byggja þar höll og hafa skemtibát á vatn- inu: mundi lnetrt að leicia Enc- lendingum vatnið og hcillina. Daginn eftir reið svo Sigurður með honum og keyptu þeir Blundsvatnið fekki jörðina) fyrir í?00 krónur. Þar setti baróninn tjald og dvaldist þar æði lengi. En engir hændust þar að, og ekki et höllin komin enn í dag, enda var vatnið ónýtt sem veiðivatn, og er nú að mestu horfið. Þa keypti baróninn veiðirjett í Langadalsvatni af Borgarhrepp. Ljet hann reisa þar sumarbústað og dvaldist þar tímum saman. Það h.ús stendur enn. Þannig var b.aróninn.. Hann hljóp úr einu í annað, en hafði ekki úthald' ti.l neins. Ef hann hefði aðeins hugsað um Hvítárvell- ina. hefði hann getað verið þar ciiii. og búið blómabúi. Útgerð. Þegar baróninn sá að hverju fór með búskapinn, komst hann að þeirri niðurstöðu. að eina ráð- ið til að græða hjer á íslandi. væri útgerð, ekki skútuútgerð, eða smábátaútgerð. heldur togaraút- gerð. Kom honum ]iá til hugar að stofna fjelag með 16—20 rtiskum togurum og fá leyfi fyrir þá að veiða í landhelgi alla leið f.rá Tngólfshöfða að Reykjanesi, gegn því að Faxaflói yrði friðaður fyr- ir togurum. Ritaði hann langa grein um ]>etta mál í „ísafold" vorið 1901. Þar ræðir hann um það, að efna- leysi fslendinga há.i hje'r öllum framkvæmdum. en álit sitt sje, að f«land hljóti að fá frá s.iónum sinn fyrsta styrk til viðrjetting ai'- Og ... að þaðan gæti, ef hyggilega væri að farið, komið svo fljót og veruleg hjálp til handa öllum landsbúum, að hier væri miög gagnger breyting komin á til verklegra fr^mfara að 10 til 20 árum bðnum. Hann getur þess einnig að fs- lendingar eigi engum vönum mönnum á að skipa við togara- veiðar. en það skilyrði mætti setja að svo og svo mörgum yrði kent á skipunum og auk þess mætti skuldbinda fjelagið til þess að veita svo og svo mörgum atvinnu í landi. Reykjavík væri best til þess fallin að fje'lagið hefði þar aðal- bækistöð sína ,,auk. þess. sem það er langhagfeldast. fyrir landið, að aðalstöðin sje í höfuðstað þess",

x

Lesbók Morgunblaðsins

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Lesbók Morgunblaðsins
https://timarit.is/publication/288

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.