Lesbók Morgunblaðsins - 11.10.1936, Blaðsíða 5

Lesbók Morgunblaðsins - 11.10.1936, Blaðsíða 5
LESBÓK MORGUNBLAÐSINS 325 skip sigla árlega til hins lokaða lands, var leitað nákvæmra upp- lýsinga um þetta á íslandi, því að þar þóttist Wilkenfeldt eiga höfn og stöð, og þaðan sigldi skip sitt tvisvar á sumri norður til Seoresbysunds og kæmi jafnan fullhlaðið af söltuðum laxi, sel- skinunm, lýsi, rostungstönnum, bjarnarfeldum og tófuskinnum. Væri þessum vörum fyrst skipað upp í íslensku höfninni og verk- aðar þar á stöðinni. Þrátt fyrir eftirgrenslanir stjórnarinnar var ekki hægt að hafa uppi á höfninni, og enginn maður hafði heyrt getið um stöð, þar sem grænlenskar vörur væri verkaðar. Ekki var heldur hægt að hafa vipp á einum einasta manni, sem hafði siglt á skipinu til Grænlands eða stundað þar veiðar. En "Wilkenfeldt hafði skýringuna á reiðum höndum: höfnin væri lítil og óþekt og allir menn sínir væri bundnir þagnar- heiti. Það mátti nú segja, að það var hepni fyrir framkvæmdasaman mann að komast yfir óþekta höfn á Islandi, þar sem menn höfðu áður haldið, að öll strandlengjan hefði verið mæld. Og hvílíkur framúrskarandi húsbóndi hlaut "Wilkenfeldt að vera, er allir starfsmenn hans voru honum svo trúir, að enginn hafði einu sinni hvíslað því að konu sinni, hjá hverjum þau fengi hið daglega brauð! Um hlutafjelagið virtist og eitthvað vera á huldu, því að sumir þeirra, sem skrifuðu undir áskorunina um stofnun hlutaf.ie- lagsins og aukið rekstrarfje, virt- ust ekki vita það almennilega hvað þeir voru komnir út í, og einn hafði ekki hugmynd um það. að nafn hans stóð undir áskorun- inni. Wilkenfeldt hafði lagt fram fyrir innanríkisráðherrann og yf- irvöldin reikninga um starfsemi sína í Seoresbysundi, og sýndu þeir mikinn gróða. Samt sem áð- ur höfðu menn ekki mikla trú á fvrirtækinu. Fjársöfnun til hluta- fielagsins gekk ekki eins vel og búist hafði verið við. Þá sneri Wilkenfeldt við blaðinu og til- kynti yfirvöldunum, að hann væri fús að selja danska ríkinu stöðv- ar sínar í Scoresbysundi. En ef ríkið vildi ekki ganga að því,' mundi hann selja þær Norðmönn- um, því að margir efnamenn í Noregi vildu einmitt nú kaupa þessa velútbúnu veiðistöð, er gæfi svo góðan arð. Dönsku yfirvöldin gengu þó ekki að hinu góða tilboði, og það var heppilegt, því að það kom upp úr kafinu seinna, að fyrirtæki Wilkenfeldts í Scoresbysundi var ekki annað en uppspuni, að hann átti hvorki stöð þar n,ie á íslandi, að hann hafði aldrei sent veiði- menn til Grænlands, og siglingar hans til Scoresbysunds höfðu aldr- ei átt sjer stað. Hið eina sanna, sem menn komust að í þessu máli var það, að hann hafði einu simii verið í sambandi við „Austur- grænlenska fjelagið", og að hann hafði verið í Ameríku og lært þar sitt af hverju. Hið eina, sem Wilkenfeldt hafði til brunns að bera, var hin takmarkalausa frekja hans, nokkrir reikningar, sem virtust geta verið rjettir, þótt ágóðinn þætti furðu mikill, og svo kort af firðinum. Það hefir hann keypt í einhverri búð og teiknað inn á það hinar ímynduðu veiðistöðvar sínar, hinar laxauðgu ár, sem hvergi eru tíl, siglingaleiðina og nokkrar dýptarmælingar. Þetta átti að slá ryki í augu manna. Margir trúðu honum líka og glöddnst eða undruðust út af hinni ágætu dönsku framtaks- semi. Skyndilega varð hljótt um Wilkenfeldt, en ennþá undrar menn það, hvað hann hefir ætl- að sjer að græða á hinum furðu- legu og ósönnu staðhæfingum sín um. Að dæma eftir því, hvernig liann reyndi að gera þær senni- legar, hlýtur hann að hafa ver-ið of gáfaður til þess að ætla, að hann gæti selt dönsku. stjórninni ,,Scoresbysunds-stöðina" án þess að málið væri rækilega rannsak- að. (Ur „De Östgrönlandske Eski- moers Historie".) Sjötta skilníngarvitið. Læknafjelagið breska helt ný- lega fund og var þar meðal annars rætt um þau dýr, er hefði sex skilningarvit og hið sjótta væri þannig, að þau fengi vit- neskju um hættur löngu áður en menn yrði þeirra varir. Komust vísindamennirnir að þeirri niður- stöðu að lmndar hefði slíkt sjötta skilningarvit. Eins og kunnugt er kom ógur- legur jarðskjálfti í Belutschistan í fyrra, og hrundi þá meðal ann- ars borgin Quetta í rústir. Sir Henry T. Holland, sem hefir ver- ið yfirlæknir við sjúkrahúsið þar í 36 ár, skýrði frá því að jarð- skjálftanóttina hefði einn vinur sinn vaknað við það, að hundur hans stóð við rúmið og togaði í náttföt hans. Maðurinn helt að innbrotsþjófar mundu vera komn- ir inn í húsið, fór á fætur ,tók sjer marghleypu í hönd og leit- aði um alt. Þar voru engir þjófar, en hundurinn stóð altaf við úti- dyrnar og klóraði í hurðina. Mað- urinn opnaði þá og fór v'vt í garð- inn, en í sama bili reið jarð- skiálftimvundir og húsið hrundi. Mundi hann hafa orðið undir því, ef hundurinn hefði ekki gert hon- um aðvart. Sir Henry sagði líka frá tveim- ur svipuðum dæmum. að hundar hefði orðið mjö<r órólegir nokkru áður en jarðskjálfti kom, og ekki lint látum fyr en þeim var hleypt út. í íslenskum þjóðsögnm er getið um nokkvvr dæmi þess, að dýr hafi hugboð um yfirvofandi hættu, eða sje gædd sjötta skilningarvitinu. Má þar t. d. nefna söguna um lirafninn, sem teygði stúlku brott frá bæ rjett áður en skriða fell á bæinn, og bjargaði með því lífi hennar. Getið er og þess með sann- indum, að kvöldið áður en jarð- sk.iálftarnir miklu á Suðurlandi 1896 byrjuðu, hafi fólk á nokkr- um bæjum lent í mestu vandræð- um með að koma kúnum í fjós. En á þessum bæjum hrundu fjós- 'in í jarðskjálftunum.

x

Lesbók Morgunblaðsins

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Lesbók Morgunblaðsins
https://timarit.is/publication/288

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.