Lesbók Morgunblaðsins - 21.02.1937, Síða 2

50
LESBÓK MORGUNBLAÐSINS
af vinnu og íþróttum, heilbrigða
og glaða lund.
íi átti liann að fara til há-
skólans I Oxford. En í jiilí
sama ár var haldið próf við hreska
liðsforingjaskólann, og var öllum
heimilaður aðgangur þar. Sto, en
svo var Robert Baden-Powell þá
nefndur, gekk undir próf þetta,
og v$rð öllum það hið mesta undr-
unarefni að hann skildi verða sá
5. í röðinni við prófið, af 700 sem
undir það gegnu.
í september sama ár var hann
útnefndur undirforingi í 13. deild
hins breska riddaraliðs, og sigldi
nú til Indlands, en þar hafði ridd-
aradeild þessi aðsetur. Herdeild
þessi var í mörg ár í Indlandi, og
fekst Robert Baden Powell þar
tnest við landmælingar. Árið 1883
varð hann deildarstjóri og næstu
4 árin gerir hann updrætti af
9000 ferkílómetra svæði.
Árin 1892—1894 er hann á
Maltaeyjum. En því næst um hríð
í Englandi. Þangað til árið 1897.
Þá fer hann aftur til Indlands,
og er nú orðinn majór. Árið 1899
fer hann til Suður-Afríku og sest
að í sveitaþorpi sem heitir Mafe-
king, þar sem voru uokktvr þús.
íbviar.
Pann 11. október sama ár
braust ófriðurinn út milli
Breta og Búa. Og þann 13. sama
mánaðar umkringdi Búaforinginn
Cromje Mafeking með 6759 Búa
og 10 stórskotaliðsdeildir.
Utlitið var ekki glæsilegt fyrir
Baden-Powell. En geta má nærri,
að hann hefir notað vel þessa tvo
daga, sem hann hafði til umráða,
til þess að vígbúa þorpið sem best.
58 vígi voru reist, skotgrafir
grafnar, varðturnar reistir, og
gamlar fallbyssur grafnar upp,
sem legið höfðu mörg ár í jörðu,
skotheld skýli voru útbúin o. m.
fl. Aðeins 576 þjálfaðir hermenn
voru í þorpinu, en um 400 aðrir
vopnfærir karlmenn, en hergögn
voru öll ljeleg.
Um umsátur þessa hefir Baden-
Powell skrifað á þessa leið:
Jeg var svo heppinn að hafa
þá ánægju, ef ánægju skyldi
kalla, að sjá stórskotalið Búa raða
sjer upp til atlögu, og reyna hve
langt fallbyssur þeirra drægju.
Svartir reykjarmekkir gusu upp
og sprengikúlur fjellu niður hjer
og þar á götum bæjarins. Jeg
svipaðist um, til að sjá hvaða
áhrif þetta hefði á fólkið. Ung
stúlka kom á reiðhjóli eftir göt-
unni. Jeg kallaði til hennar og
skipaði henni að hafa sig á brott,
því hjer væri lífshætta á ferðinni.
Hún bað auðmjúklega fyrirgefn-
ingar, sagðist ekki hafa vitað að
þetta væru sprengikúlur og helt
svo leiðar sinnar, eins og ekkert
hefði í skorist.
Drengjahópar þustu um bæinn
til þess að skoða hvaða áhrif kúl-
urnar hefðu. Þeim fanst þetta
auðsjáanlega spennandi leikur.
Cromje hershÖfðingi Búa sendi
Baden-PowTell nú boð, og
spurði liann, hvort hann vildi ekki
gefast upp, til þess að forðast
óþarfa blóðsúthellingar. Baden-
Powell gerði honum þau orð t.il
baka, að æskilegt væri að komast
hjá blóðsúthellingum, en til þess
væri sú leið, að Búaliðið hefði sig
á brott.
Þessari orðsendingu svaraði
Cromje með 26 klukkustunda lát-
lausri stórskotahríð. Að því búuu
bauð hann Baden-Powell grið að
nýju. En hann svaraði Cromje,
að hann skyldi gera aðvart er
honum þætti nóg komið. Eftir
þetta var um engar sættir að ræða.
í 217 daga varði Baden-Powell
Mafeking. Aldrei fyr hafði óvíg-
girt bojg varist svo lengi. Og
mannfall í borginni var furðu lítið
til þess að gera. í þessa sjö mán-
uði höfðu aðeins 273 menn fallið,
særst eða verið teknir til fanga.
En 20.000 sprengikúlum liafði
rignt yfir borgina þenna tíma.
En bágt var ástandið í Mafe-
king eftir þessa 7 mánuða um-
sátur, matarskortur og önnur
vandræði, enda var Búahershöfð-
inginn Eloff svo viss um sigur að
hann tilkynti hermönnum sínum,
að þeir skyldu á tilteknum tíma
fá morgunverð í Mafeking. En
honum brást bogalistin. Matinn
borðuðu þeir sem herfangar, en
ekki sem sigurvegarar.
Eftir ófriðinn varð Baden-Po-
well yfirmaður 6000 manna
lögreglu og hjálparsveitar í hinu
hernumda landi. I 3 ár vann hann
að því að lækna þau sár, sem af
ófriðnum hafði leitt. Þetta tókst
honum svo vel, með drengskap
sínum og öðrum mannkostum, að
undrun sætir. Var það fyrst og
fremst hans verk, hve fljótt greri
um heilt með Búum og Bretum.
Eftir þetta hvarf hann heirn til
Englands og var skipaður um-
sjónarmaður við riddaraliðið.
Þá varð hann þess fljótt á-
skynja, að eitthvað meira en lítið
var bogið við hugarfar og uppeldi
æskulýðsins í landinu. Tugir þús-
unda sátu jafnan aðgerðalausir og
horfðu á íþróttir fárra manna, án
þess um nokkra þjálfun, þátttöku
eða líkamsuppeldi þeirra væri að
ræða.
Hvað gekk að þesu fólki 1 Líf
þess var fánýtt. Það lifði fyrir
veðmál, vín, tóbak og aðrar nautn-
ir, er virtust vera hugsjónir þess.
Hann hugsaði með sjer. Er
ekk; dýrasta verðmæti Eng-
lands þarna að fara forgörðum'?
Vantar æskuna ekki leiðbeinanda,