Lesbók Morgunblaðsins - 02.12.1989, Page 4

Þar sem steinarnir tala
og blómin segja frá
Votlendisgróður.
fyrst ég má ennþá horfa á yður vakna.“
Þetta eru landnámsplöntur og harðgerar
eftir því.
Þarna er líka melur tekinn uppá Miðdals-
heiði. Steinarnir í honum eru svo gamlir að
þeir eru allir þaktir litlum hvítum blettum,
sem eru Fléttur. Milli gömlu steinanna
standa jurtir einsog Geldingahnappur, Mela-
sól og Ljónslappi, sem er góð tejurt.
Svo kemur hraunið með sína dularfullu
burkna sem heita nöfnum einsog Tófugras,
Stóri burkni, Þríhyrningsgras og Liðfætla
að ógleymdum Skoilafingri sem býr gjarnan
um sig í klettum og sprungurh.
Eftir GUÐRÚNU
GUÐLAUGSDÓTTUR
Fiskar og önnur sjávardýr.
Mólendið kemur næst.þar eru Einirinn
og Fjalldrapinn einna skörulegastir plantna.
Þar vex líka Þursaskegg og Krækiberjályng
í félagi við Holtasóley og Bláklukku, sem
er austfirsk að ætt.
Svo kemur votlendið varðað Klófífu og
Hrafnafífu. Mýrin endar í lítilli tjörn þar sem
Gullstör og Tjarnarstör teygja sig upp úr
yfirborðinu ög Horblaðka og Hófsóley tjalda
sínu fegursta. A þetta allt horfir Engjarósin
og drjúpir að venju hæversklega höfði.
í blómlendinu sjáum við ýmsar veglegar
blómplöntur, svo sem Blágresi, Brönugrös,
Mjaðurt og Jarðaber. Yfir þetta gnæfir
Reyniviðurinn sem er af rósaætt, Blæösp,
sem er sjaldgæf íslensk tijátegund sem verð-
ur allhávaxin og ekki má gleyma Birkinu.
Loks má sjá þarna rofabarðið sem er að
tapa jarðvegi sínum á haf út og er því mið-
ur alltof algeng sjón í náttúru íslands.
Sveppirnir eru geymdir sér í skáp. Þeir
eru þurrkaðir með svokallaðri frostþurrkun.
Surrjir þeirrra eru mjög sérkennilegir og
nánast ljótir. En það sannast á sveppum
einsog mannfólkinu að oft er flagð undir
fögru skinni. Fallegasti sveppurinn er Ber-
serkjasveppur en hann er jafnframt sá eitr-
aðasti. Sá stærsti í skápnum heitir Jöt-
ungíma. Stúlka.ein gaf hann safninu í til-
efni af 100 ára afmæli þess í fyrra. Þessi
sveppur er nánast gorkúla og er sá stærsti
sem finnst á íslandi.
I enn öðrum skáp eru Fléttur, frægust
þeirra er vafalaust Fjallagrasið. En Litunar-
skófin var líka fræg á sínum tíma. Með
henni var ullin lituð mosagulgræn í gamla
daga. Það eru til yfir fimm hundruð tegund-
Einmitt núna er að hvolfast yfir okkur allra
mesta skammdegismyrkrið. Þegar dagarnir
eru svo stuttir að varla tekur að draga glugga-
tjöldin frá þá er tilhugsunin um vorið og suma-
rið okkar helsta huggun. Þá heyrum við í
Holufyliing írá Stöðvarfirði.
Heimsókn í
Náttúrufræðistofnun
íslands
anda Lóuna kveða burtu snjóinn svo grasið
taki að gróa og blómin að breiða úr sér út
um mela og móa. Okkur dreymir um bjart-
ar nætur þar sem vonin ræður ríkjum og
fuglarnir liggja á eggjum. En-Þegar við
verðum óþolinmóð eftir vorinu þá veit ég
um eitt gott ráð til þess að stytta sér bið-
ina. Við Hlemm í Reykjavík er Náttúru-
fræðistofnun íslands til húsa. Þar eru sýn-
ingarsalir þar sem hægt er að sjá fjölda
margt sem lýtur að náttúru íslands. Fyrir
skömmu var þar opnaður nýr salur sem
Sigurjón Jóhannsson hannaði í allar innrétt-
ingar sem Sviðsmyndir síðan smíðaði.
Með nýrri aðferð hefur starfsmönnum
safnsins tekist að þurrka svo til allar jurtir
sem vaxa villtar hér á landi. Jurtirnar eru
ekki pressaðar eins og flestir hafa einhvern
tíma gert tilraunir með heldur teknar eins
og þær komu fyrir, hellt yfir þær sandi og
þær þurrkaðar við talsvert mikinn hita.
Síðan var sandurinn látinn renna frá þeim
og nú standa þær þarna í eftirlíkingu af
sínu náttúrlega umhverfí. Á jökulöldu úr
Hafrafelli í Skaftafelli standa m.a. Jöklasól-
ey og Vetrarsteinbijótur ásamt Lambagras-
inu ljúfa sem Jóhannes úr Kötlum segir um
„Nú skal ég aldrei tala um fátækt framar,