Lesbók Morgunblaðsins - 13.01.1996, Blaðsíða 1

Lesbók Morgunblaðsins - 13.01.1996, Blaðsíða 1
R IG A Ð S I Stofnuð 1925 2. tbl. B.janúar 1996- 71. árg. Náttvíg Islands HÁTIDARSTUNDUM^ má heyra ráðamenn þjóðarinnar tala um íslendinga sem friðsama menn, sem hafí aldrei farið með vopnum gegn öðrum þjóðum. Þetta eru auðvitað innantóm orð og hafa enga merkingu. Það er engin þjóð góð eða vond og með Islendingum bæ- rast nákvæmlega sömu kenndir og með öðrum þjóðum. Lega landsins hefur aftur á móti valdið því að þeir hafa haft færri tækifæri til þess að láta reyna á hina neikvæðu þætti í mannlegu eðli. Spánverjavígin árið 1615 voru grimmdar- Eru og offylgis mál altíð fegruð, kostprís lagður hjá lýð sveita svo stórbrot öll straffist síður eða þó voldugir víki af rétti. (Úr Fjölmóði Jóns lærða.) Spánverjavígin 1615 voru grimmdarverk og blettur á íslensku þjóðfélagi og réttarfari 17. aldar. Baskarnir voru allslausir eftir skipbrot og þeim láðist að biðja um ölmusu sem hefði hugsanlega orðið þeim til lífs. verk af því tagi sem tækniveröld"20. aldar- innar færir okkur nær daglega fréttir af heim í stofu. Margar samtímaheimildir eru til um þessa atburði og bera þær með sér, að ekki hefur öllum líkað hvernig staðið var að verki. Höfundur Ballarárannáls lætur t.d. í ljósi fyrirlitningu sína: „En með hverju móti þeir voru drepnir, (sem aumlega var að farið), vil eg ekki vita eptir mig annálað liggi". Merkilegust er frásögn Jóns lærða Guðmundssonar „Sönn frásögn af spanskra manna skipbrotum og slagi", sem skráð var stuttu eftir að þessir atburðir urðu og voru heimildarmenn Jóns sveitungar hans, sem voru í liði Ara í Ögri. Jón var sakaður um að hafa verið Spánverjunum hliðhollur og er frásögnin að vissu leyti samin sem varnar- skjal. Með þessu riti kallaði Jón yfir sig óvild Ara sýslumanns og má það teljast ótrúlegt hugrekki af óbreyttum alþýðu- manni að ráðast þannig gegn höfðingjavald- inu, enda taldi hann sig hafa þurft að gjalda þessarar afstöðu sinnar allt sitt líf. Af því er önnur saga sem ekki verður sögð hér. Mörgum áratugum seinna orti Jón ævi- kvæði sitt Fjölmóð, sem ber í flestum efnis- atriðum saman við Sanna frásögn. Séra Ólafur Jónsson á Söndum í Dýrafirði orti Spönsku vísur til réttlætingar vígunum og í Víkingarímum, en um höfund þeirra er Eftir ARNA ARNARSON Mynd: Gunnar Karlsson. BASKARNIR tóku sér náttstað í sjóbúðum í landi Fjallaskaga. Þar fóru Dýrfirðingar að þeim og drápu þá alla nema þeim sást yfir drenginn Garcia, sem legið hafði í afkró.

x

Lesbók Morgunblaðsins

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Lesbók Morgunblaðsins
https://timarit.is/publication/288

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.