Alþýðublaðið - 15.08.1991, Blaðsíða 2

2
Fimmtudaqur 15. áqúst 1991
fll^lllllilflllll
HVERFISGÖTU 8-10 - REYKJAVÍK - SÍMI 625566
Útgefandi: Blað hf.
Framkvæmdastjóri: Hákon Hákonarson
Ritstjóri: Ingólfur Margeirsson (í starfsleyfi)
Fréttastjóri: Jón Birgir Pétursson
Auglýsingastjóri: Hinrik Gunnar Hilmarsson
Dreifingarstjóri: Sigurður Jónsson
Setning og umbrot: Leturval sf.
Prentun: Oddi hf.
Eftir lokun skiptiborðs:
Ritstjórn: 625538
Dreifing: 625539
Tæknideild: 620055
Fax: 627019
Nýtt álver — bætt kjör
Nú liggur fyrir efnislegt samkomulag milli íslenskra stjórnvalda og
Atiantsál-fyrirtækjanna um að reisa og reka álver hér á landi. Eftir er
þó að ganga frá einstökum efnisatriðum varðandi samninga þessara að-
ila og eftir á að tryggja fjármögnun verkefnisins. Jón Sigurðsson iðnað-
arráðherra hefur af öryggi og festu siglt álmálinu áfram þrátt fyrir ýmis
upphlaup og hrakspár andstæðinga hans í stjórnmálum um framgang
málsins. Alltof margir hafa leikið tveimur skjöldum í þessu máli og hefur
það síst orðið til að auðvelda framgang þess. Aðalatriðið er hins vegar
að nú hefur náðst efnislegt samkomulag um að reisa hér álver. Komi
ekkert óvænt upp á og takist að tryggja fjármögnun verkefnisins, eins
og vonir standa til, er reiknað með að framkvæmdir geti hafist strax
næsta vor. Nýtt álver og virkjanaframkvæmdir því tengdar munu virka
sem vítamínsprauta á allt atvinnu- og efnahagslíf landsmanna.
Þótt einhver óvissa virðist vera um þátttöku Granges í álversfram-
kvæmdum Atiantsái segja forsvarsmenn Aiumax og Hoogovens að það
breyti engu um framkvæmdaáætlun á Keilisnesi. Þá hafa ýmsir látið í
Ijós efasemdir um að raforkusamningurinn við álfyrirtækin sé nægilega
góður, en um það má endalaust deiia. Hitt er Ijóst að með tilkomu nýrr-
ar álverksmiðju munu tekjur þjóðarinnar aukast umtalsvert og efna-
hagur batna almennt. Stöðnun hefur einkennt atvinnulíf undanfarinna
ára hér á landi, en með nýju álveri má vænta þess að það taki kipp. Áætl-
að er að fjárfesting vegna 210.000 tonna álvers verði upp á um 43 millj-
arða króna og að kostnaður vegna virkjana því tengdum nemi um 27
milljörðum króna. Hér er því um gífurlega háar upphæðir að ræða til
atvinnuuppbyggingar hér á landi. Fjárfestingar vegna virkjanafram-
kvæmda á næsta ári eru áætlaðar um 5 milljarðar króna verði reist ál-
ver á Keilisnesi, eins og allt bendir nú til.
Þrátt fyrir allt klúðurstal stjórnarandstöðunnar varðandi álmálið hef-
ur því miðað hægt en öruggiega áfram undir stjórn iðnaðarráðherra.
Menn hlaupa ekki til og fjárfesta fyrir tugi milljarða króna án þess að
hugsa sig vel um. Það hefur greinilega mátt merkja á máli ýmissa
frammámanna í stjórnmálum að þeir vildu hugmyndina um nýtt álver
feiga án þess þó að þora að setja sig upp á móti henni. Það verður fróð-
legt að fylgjast með viðbrögðum þeirra nú á lokastigi málsins og þegar
þeir standa frammi fyrir ákvarðanatöku. Ýmsir eru þegar orðnir mjög
vaklandi og í starthoiunum við að undirbúa sig fyrir að leggjast gegn
fyrirhuguðum samningum um nýtt álver. Líklegt er að þeir taki út ein-
staka þætti málsins en skoði það ekki og meti í heild út frá þjóðarhags-
munum.
Það er búið að tala og skrafa mikið um það á undanförnum árum að
efla þurfi atvinnulíf landsmanna, og þá sérstaklega útflutningsatvinnu-
greinar, en minna orðið úr verki. Þótt auka megi verðmæti þess sjávar-
afla sem við flytjum út er ljóst að um magnaukningu verður ekki að
ræða á næstunni. Okkar önnur helsta auðlind, orkan í fallvötnunum, er
hins vegar vannýtt og mikið til vinnandi að koma henni í verð. Það hlýt-
ur því að vera von Islendinga að nú, þegar fyrir liggur efnislegt sam-
komulag um að reisa álver hér á landi, komi ekkert upp á sem breyti
því.
TH
ALÞÝÐUFLOKKSFÉLAG ÍSAFJARÐAR
Fjölskylduferð í Aðalvík
Alþýöuflokksfélag ísafjarðar efnir til síðsumarferöar
í Aðalvík um næstu helgi. Farið verður með Fagra-
nesi að morgni laugardagsins 17. ágúst og komið til
baka á sunnudag.
Fararstjóri er Gísli Hjartarson.
Hér er um fjölskylduferð að ræða og er allt alþýðu-
flokksfólk hvar sem er á landinu hvatt til að slást í
hópinn.
Allar nánari upplýsingar gefur Óðinn í síma 94-4707
eða 94-4770.
Mvvatnsskvrslan
Þegar grænt
reiðhjól verður
að bláum bíl
BJÖRNE HAFBERG SKRIFAR
Hver kannast ekki við söguna
um blindu mennina tvo sem
hnakkrifust um það hvernig sú
mikla og stóra skepna fíllinn liti
út? Þeir höfðu þreifað og strokið
hvor á sínum hluta fílsins og
gátu að sjálfsögðu alls ekki kom-
ið sér saman um hvernig skepn-
an liti út. Þessi saga kom mér í
hug þegar birt var niðurstaða úr
viðamikilli rannsókn um áhrif
kísilgúrnáms úr Mývatni.
Skýrslan er aðeins litlar 72 síður
og þar er að finna fjöldann allan af
línuritum, gröfum og kortum. Allt
yfirbragð skýrslunnar, framsetning,
málfar og frágangur, ber vitni um
metnaðarfull vísindaleg vinnu-
brögð. Hlutverk nefndarinnar sem
stóð að rannsókninni og markmið
eru rækilega tíunduð í inngangi og
virðast tiltölulega skýr og augljós.
Strax á fyrstu síðu er þessi setning
og hluti hennar undirstrikaður.:
„Mat á mikilvægi einstakra þátta,
sem ekki hafa allir verið mældir,
getur þó verið viðhorfsbundið og
haft áhrif á túlkun vísindalegra
gagna þegar dregnar eru ályktanir.
Ekki er gott að sjá hvernig komast
mætti hjá slíkum annmörkum
blandaðra sjónarmiða í nefndinni,
en ef til vill eru niðurstöðurnar trú-
verðugri fyrir bragðið þar sem
nefndin hefur orðið sammála í öll-
um meginatriðum."
Þegar hér var komið sögu fannst
mér strax eins og ég hefði misst
þráðinn. Ég er þó ekki að reyna á
nokkurn hátt að gera þessa rann-
sókn tortryggilega eða dularfulla.
Ég fór bara að velta því fyrir mér
hvernig allt þetta óljósa orðalag hef-
ur orðið til þess að túlkun niður-
staðnanna virðist öll meira og
minna í allar áttir. Og það hljóta að
vera sorgleg tíðindi ef margra ára
vísindavinna hefur ekki orðið til
þess að menn geti svarað því hvort
kísilgúrnámið úr Mývatni hefur
skaðað lífríkið eða stofnað því á ein-
hvern hátt í hættu.
Þetta dæmi sem ég tek hér má líta
á sem sýnishorn um hvernig óljóst
orðalag getur kallað á misskilning
og jafnvel hatrammar deilur þegar
hagsmunaaðilar taka niðurstöður
vísindamanna og fara að túlka þær.
Slíkt hefur einmitt gerst núna. For-
ystumenn verksmiðjunnar við Mý-
vatn segja að niðurstaða nefndar-
innar sé einkar ánægjuleg og gefi
tilefni til mikillar bjartsýni um fram-
tíð starfseminnar. Vísindamennirnir
segja aftur á móti að spá þeirra sé sú
að það verði búið að loka öllu innan
5.10 ára.
Framkvæmdastjóri verksmiðj-
unnar við Mývatn segir að megin-
niðurstaða nefndarinnar sé sú að
ekki hafi tekist að tengja sveiflur í
dýrastofnum vatnsins starfsemi
verksmiðjunnar. Þegar ég bar þau
tíðindi undir einn af nefndarmönn-
unum varð hann aldeilis hlessa að
sagði að það hefði aldrei verið gerð
alvarleg tilraun til að grafast fyrir
um orsakir þessara margnefndu
stofnsveiflna. Þegar hér var komið
sögu var mér öllum lokið. Ég fletti
upp í skýrslunni fínu og þar stóð
m.a.:
„Nefndin var endurskipulögð í
janúar 1989 og með sérstöku bréfi
menntamálaráðuneytis dags. 6. júní
1989 var nefndinni falið, samkvæmt
tillögu frá henni sjálfri," og síðan
kemur undirstrikað innan gæsa-
lappa, „að gefa sérfræðilegt mat á
því (1) hver áhrif séu af starfrækslu
Kísiliðjunnar á Iífríki Mývatns við
núverandi aðstæður og (2) hverjar
verði líklegar cifleiðingar áfram-
haldandi starfsemi hennar fyrir líf-
ríki vatnsins verði starfsleyfi Kísiliðj-
unnar framlengt og vinnslusvæði
hennar stækkað."
Ég hélt svo áfram að bera undir
vísindamanninn álit forstjórans sem
hann hafði sent fjölmiðlum til at-
hugunar. Og viti menn; vísindamað-
urinn hafnaði öllu því sem forstjór-
inn segir.
Við svo búið má ekki sitja svo ég
gerist svo djarfur að setja fram til-
lögu sem hugsanlega gæti komið að
gagni. Ég geri að tillögu minni að
leitað verði til einhverra opinberra
sjóða, nefna mætti samnorræna
þýðingasjóðinn, hann mun víst vera
til, og óskað eftir framlagi svo ráða
megi menn til að endurskrifa skýrsl-
una. Hugsanlega mætti leita aðstoð-
ar samanburðarmálfræðinga og
annarra tungumálamanna, sem
hefðu þá m.a. það hlutverk að skil-
greina breytilega merkingu orða frá
einu tímabili til annars svo eitthvað
sé nefnt.
Það hlýtur að vera áhyggjuefni ef
forystumenn stórfyrirtækja og vís-
indamenn eru hættir að tala, skilja
og skrifa sama málið. Haldið þið til
dæmis að það yrði eitthvert gaman-
mál ef álverksmiðjan, sem brátt á að
fara að reisa, væri eftir allt saman
ekki álverksmiðja heldur segjum
t.d. kafbátageymsla eða kúabú?
Þegar maður ætlar að lýsa því hvernig fíllinn lítur út skiptir að sjálfsögðu meginmáli frá hvaða sjónarhorni maður horfir.
Það sama hlýtur að eiga við um alla aðra hluti, eða er það ekki sjálfgefið?