Vísir - 20.01.1977, Qupperneq 11

11
vism
Fimmtudagur
20. janúar 1977.
Um Trygginga
stofnunina og
Svarthöfða
í VIsi 18. jan. sl. ritaöi „Svart-
höföi” grein um félagslega aö-
stoö þ.á.m. um aimannatrygg-
ingar. Grein þessi er skrifuö af
svo mikilli vanþekkingu á mál-
efnum öryrkja og starfsemi
Tryggingastofnunarinnar, aö
nauösynlegt er aö leiörétta þaö,
sem þar er rangt meö fariö.
Svarthöföi fullyröir I grein
sinni aö „ótrúlega margir” séu
öryrkjar þó aö þeir vinni fulla
vinnu. Auövelt heföi veriö aö fá
um þetta tölur I Trygginga-
stofnun rlkisins, áöur en greinin
var skrifuö. Tala öryrkja á is-
landi sem örorkumat eiga i
læknadeiid Tryggingastofnun-
arinnar var 7. júli s.l. sem hér
segir:
Tafla yfir öryrkja á tslandi 7. júli 1976.
50% öryrkjar:
Karlar 234
Konur 278 Alls 512
65% öryrkjar:
Karlar 784
Konur 1369 Alls 2153
75% öryrkjar:
Karlar 1730
Konur Börn undir 16 ára aldri 2378 Alls 4108.
sem örorkustyrkur er 580
greiddur með: • SÚ TALA ER MIÐUÐVIÐ 1.1. 1977)
Ekkert ótrúlegt viö
tölu öryrkja
Þaö er þvl ekkert „ótrúlegt”
viö tölu öryrkja á tslandi,
heldur er hún eins og taflan sýn-
ir
Til skýringar skal tekiö fram,
aö örorka sem metin er lægri en
50% er ekki bætt meö peninga-
greiöslum.
örorka sem metin er á bilinu
50-60% veitir rétt til
örorkustyrks, sem er ákveöinn
meö tilliti til félagslegra aö-
stæöna umsækjanda. Megin-
regla er, aö séu árstekjur
umsækjanda eöa beggja hjóna,
ef um hjúskap er aö ræöa, yfir
1250.000 kr., er réttur til örorku-
styrks fallinn niöur. Undantekn-
ingar frá þvl eru aöeins geröar
af mikil ómegö er á heimili og
kostnaöur vegna sjúkdóms
óvenjulega mikill. Aöalfyrir-
vinnu heimilis er heimilt aö
hafa 1.500.000 i árstekjur, án
þess aö réttur til örorkustyrks
falli niöur, ef hún kemst alls
ekki til vinnu nema meö þvi aö
hafa eigin bil. Hæsti örorku-
styrkur er nú 16.610 kr. lægsti
8.858 kr.
örorka, sem metin er 75%eða
þar yfir, veitir rétt til
örorkulifeyris. 1 lögum um al-
mannatryggingar segir, 12. gr.
laga nr. 67/1971:
„Rétt til örorkulifeyris eiga
þeir menn, sem lögheimili eiga
á Islandi, eru á aldrinum 16—67
ára og:”
a) (greinin fjallar um lög-
' heimilisákvæöi....)
b) „eru öryrkjar til langframa
á svo háu stigi, aö þeir eru
ekki færir um aö vinna sér
inn 1/4 þess, er andlega og
likamlega heilir menn eru
vanir að vinna sér inn i þvi
sama héraöi viö störf, sem
hæfa likamskröftum þeirra
og verkkunnáttu og sann-
gjarnt er aö ætlast til af
þeim, meö hliösjón af uppeldi
og undanfarandi starfa.”
örorkulífeyrir
örorkulifeyrir er nú kr. 22.147
örorkumat
vinnuslysa eöa slysa á öku-
mönnum I akstri. Slysatrygg-
ingadeild Tryggingastofnunar
rikisins annast lögbundnar
slysabætur vegna vinnuslysa og
slysa á ökumönnum, en um þær
gilda aðrar reglur og atvinnu-
rekendur og bifreiðaeigendur
fjármagna þær greiðslur sjálfir
aö fullu meö iögjöldum. Þær
bætur eru þvi ekki greiddar af
rikisfé.
f Guörún Helgadóttir ^
l deildarstjóri skrifar )
V „i-'y-
örorkumat fer fram meö
reglulegu millibili, þannig aö
ekkerter hæftlþvi, aö ,,sá, sem
einu sinni hefur veriö úr-
skuröaöur öryrki aö hluta til
FJOLDI ORYRKJA VIÐ ALMENN STORF
ln(aUo(minin n»UnAa»i þrnntn
Dtlur rnann «i» a» toma tír lyrir I
réll- nVJu ttarfi mr» Unum rfta ann-
trm arrl fyrlrfrrifttlu I ttaft þr.i aft
um fá hann „01 ttr hrimlnum" mrll
mun þ«t aft drma hann htlfan
ftur I ftryrkja. Þriil ftryrkjamll hafa
i þrir ilundum blaiaft iftrkrnnilriia
grta >ift I «rrkfftllum, þr(ar brmln-
i þrlr ikiimmtun hrfur «rr!ft ikrllt t
rkkl OK undanþttKU«tirnift byrjar.
III aft l>tt mun þaft vrra OlrttlrRa.U
ra aft fftlk. irm drr*ur upp ftryrkja-
vrrift iklrtrinl lin tll aft ft brniln
■ voiljftrnunarhvlnln mlftait «1»
þau 2t% irm rftir rru. hiytur aft
«rkj. alhyflli* krnnlnf irn.k.
landlckniilni. irm vilnaft «ar
til I fjftlmiftll nyirga. aft rf hrldi
fram irm horflr mundl hrlm-
ingur ivla farlnn aft hjttkra Mn-
um hrlmtngnum Innan ikammi
tlma. Pannig þryiait þjftftlr
fyrirhyggjulauit ttlram I fftlagi-
hjttlp þangaft tll allar afhafnlr
briaait aft hriliurrktarilftftv-
um, þjttlfunarhrlura. blfthrlum
og fvrtrbyggjandl hnlum. mrft-
gonguilofnunum. «ftggmlofum.
barnahrimllum. rndurhrflng
arilaujftnum og gongudrlldum
SJttlfiagt rru allar þmar
marki. Hlnivrgar taka þnr < ilg
Iftrkrnnilrga mynd. þrgar bftk-
itaflrga fftu rltl krmit orftrft aft
aaaaft rnumhugiunln um aukaa
fftlagihjttlp mrft lllhryraadi
• larfihftpum. hnagborftirttft-
komail tt laggirnar. En upphafi. Illni vrgar
Try gglnga itofnuninni rr hngl vrra *ftl marglr.
aftofbrila rlm og bftrum gftftum mrft ýmiu mftti ian
hlutum I þft vrru. aft httn vrrftl iftu a.m.k. 2S% oryr
IJttrfrrkari rn gftftu hftfl grgnir. mrira. og þarf tkkl
Kr þtt tkkl ftlt vtft rlltiaun, irm koma. Algrngail m
• lit tru of htt. og hafa valdift dryrkjar I fullu itarl
•Iftrfrlldrl byltíngu hvaft inrrtir ttrikurftaftir arm
brygglog aftbúnaft gamali fftlki. ftryrkjar. Sft. irm
Auk margi annan aanait hrfur vrrlft ttnkurft
Trygglngaitofnunin grrifttlu i aft hluta tll hrldur
ororkubfttttm. og þrlr munu «rra þaft mrftnn
otrulrga marglr.irm trljait ftr- Erllftlimaftur. irm
yrkjar aft rinh.rrju markl. þfttt og grtur þ«l rkkl ui
þrir vinni aanart fulla vlnnu vift «innu ft rftll tt ftr
arablll mundi margt gata lagaft
f þrnu tfnl rf httn v*rt fram-
k«*md af ikymamlrgu *IU.
M Ikift fft ikortlr IU aft h*fl •« aft
bfta nftgu vrlaft þrim irm gaml-
Irrrung þrb irm rru raunvrru-
Itglr ttryrkjar. Ellauil yrfti
mlklu mrlra Ul iklpUana handa
þrlm «1 IKklat aft draga «r
grrlftilum IU þrlrra. atm I dag
gaaga tll almrnara atarfa mtft
•ryrkjaaklrtrlal cpp « taiann.
g*ilu III hUrrlftaakiluri Fa
«1 nilrgt »*rl at ftt uppgrflft h
marglr þrlr rru. arm trljatl
aryrkja aft rlnhtrrju Irytl. <
kanua Jafuframl h«t marg
Þaunlg g*ll
ra fyrir alla
á mánuöi, en sé lifeyrisþegi meö
tekjur úndir 120.000 kr á ári, á
hann rétt á fullri tekjutrygg-
ingu, sem nú er kr. 19.437 á
mánuöi. örorkullfeyrir og full
tekjutrygging er þvi nú kr.
41.584 á mánuöi. Tekjur yfir
120.000 á ári skeröa tekjutrygg-
ingu eftir ákveönum reglum.
Þaö skal tekiö fram, aö ofan-
greindar upplýsingar eiga viö
almenna örorku vegna sjúk-
dóma og slysa, annarra en
heldur áfram aö vera þaö
meðan hann lifir.” Við örorku-
mat krefst tryggingayfirlæknir
og aöstoöariæknir hans skatt-
skýrslu og umsókn ásamt ýtar-
legu örorkuvottoröi frá þeim
lækni, sem þekkir sjúklinginn
best, oftastheimilislækni. En þá
vitaskuld algengt aö örorkumat
sé lækkaö eöa fellt, ef umsækj-
andi hefur eölilegar tekjur og
heilsa hefur breyst. Sama gildir
aö sjálfsögöu um hækkun mats,
hafi aðstæður og heilsa versnaö.
Heimilt er aö greiöa for-
eldrum barna undir 16 ára aldri
örorkustyrk, ef sjúkdómur
barnsins veldur miklum kostn-
aöi eöa bæklun og vanþroski
gera barninu ókleift aö lifa eöli-
legu lifi. Barnaörorka er metin I
þremur stigum og greiðslur eru
bundnar viö örorkustig, en
óháöar tekjum foreldra. Hæsta
greiðsla er kr. 16.610 á mánuöi,
lægsta greiösla kr. 5.537 á
mánuöi.
Kynningarstarfsemi
Tryggingastofnunarinn-
ar
Tryggingastofnun rikisins
hefur lagt áherslu á aö kynna
landsmönnum rétt sinn til bóta
almannatrygginga m.a. með út-
gáfu upplýsingabæklinga, en
jafnframt reynt sem unnt er að
koma i veg fyrir misnotkun á
þvi fé, sem henni er falið. Stofn-
uninni er fátt verra gert en
villandi eöa alrangar upplýsing-
ar um starfsemi hennar. Hverj-
um manni er opin leið að öllum
þeim upplýsingum sem fyrir
liggja um starfsemi Trygginga-
stofnunarinnar, enda starfandi
innan hennar sérstök upplýs-
ingadeild. Er „Svarthöföi” sem
og aðrir vinsamlega beönir aö
nota sér þessa þjónustu áöur en
skrifaöar eru greinar um þaö,
hversu fróðlegt væri að vita sitt
af hverju, sem þegar liggur
fyrir sé þess óskað. Málefni
sjúkra og réttur þeirra til bóta
almannatrygginga eru ekkert
til að hafa I flimtingum, miklu
heldur mál sem allir ættu að
standa vörö um, enda grund-
vallaratriði mannréttinda i
þjóöfélagi, sem vill kenna sig
viö jafnrétti og lýöræöi. Og mat
á sjúkdómum er læknisfræðilegt
atriði, sem leikmenn eru varla
dómbærirá. Þess vegna fer best
á aö læknastéttin ásamt
embætti tryggingayfirlæknis
fjalli um þau mál, enda þeim til
þess treyst. samkvæmt lögum.
Gófu skólabörn-
unum endur-
skinsmerki
Skömmu fyrir slöustu jól, færöi
Kiwanis-klúbburinn Jörfi 1
Arbæjarhverfi Barnaskóia Ar-
bæjarhverfis endurskinsmerki,
aö gjftf, til handa öllum börnum
skólans aö bera á hlifðarfötum
sinum. Skólastjóri Arbæjar-
skóla, Jón Arnason, tók viö gjöf-
inni fyrir hönd skólans. A mynd-
inni, sem hér fylgir má sjá
nokkur börn úr Arbæjarskóla,
sem búin eru aö koma endur-
skinsmerkjunum fyrir á hliföar-
fötum sinum, en flest börn i
skólanum munu nú vera búin aö
festa endurskinsmerkin frá
Jörfa I yfirhafnir sínar og njóta
þvi þess öryggis, sem merkin
veita gangandi vegfarendum I
umferöinni, nú I skammdeginu.