Vísir - 16.10.1978, Blaðsíða 12

16
MánUdagur 16. október 1978 VISIR
LIF OG LIST
Tiu tölublöð komin af Lystrœningjanum:
„Erum óhugnan-
lega þrjóskir!"
— segir Þorsteinn
Marelsson, einn
ritstjóranna
„Já, vib erum alveg
sæmilega hressir með
ganginn hjá timaritinu”,
sagöi Þorsteinn Marelsson,
einnþriggja ritstjóra Lyst-
ræningjans, I samtaii við
Lif og list, en tiunda tölu-
blaðiö var að koma út. Út-
gáfa þessa menningar- og
listatimarits hefur veriö
lifseigari en fiestra ann-
arra slikra rita hérlendis
undanfarin ár, og Lystræn-
inginn hefur m.a.s. fært út
kviamar með bókaútgáfu.
t kringum áramótin er
jafnframt væntanlegt
fyrsta ársrit Lystræningj-
ans um erótiskar bók-
menntir.
„Viðgangur blaðsins”,
sagði Þorsteinn, „byggistá
þvi að við ritstjórarnir gef-
ur alla okkar vinnu og
sama er að segja um alla
sem hafa lagt okkur til efni.
Við höfum semsagt ekki
getað greitt nein ritlaun
enn sem komiö er. Það er
auðvitaö mjög slæmt og við
vonumst til aö geta bætt úr
þvi á næstunni. Askrifend-
um fjölgar jafnt og þétt og
upplagiðernú 1500 eintök”.
Þorsteinn sagði aö fram-
boð af efni væri engu aö
siður nóg. „Við getum lika
sagt að blaðið hafi eigin-
lega ritstýrt sér sjálft. Við
höfum tekið og birt það
efni, sem hefur borist. Það
hefur aftur á móti komið
niður á heildargæðum
blaðsins. Núna erum við að
byrja að hafa sjálfir frum-
kvæði og leita til manna um
efni. Til dæmis skrifar
Sverrir Hólmarsson Iþessu
tiunda tölublaöi úttekt á
Forsiðu 10. tölublaðs gerir
Sigurður örlygsson.
siðasta leikári, aö okkar
ósk. Lystræninginn hefur
um of verið samsafn að-
sendra ljóða og smásagna.
Við ætlum semsagt aö
reyna að breikka efnis-
grundvöllinn og taka upp
aðeins meiri ritstýringu.”
„Viö sem stöndum að
Lystræningjanum eigum
það sameiginlegt að vera
óhugnanlega þrjóskir”,
sagöi Þorsteinn aðspurður
um hvort nokkur hætta
væri á aö Lystræninginn
dæi drottni sinum. „Ég á
ekki von á þvi. Að end-
ingu vil ég að sjálfsögðu
Þorsteinn: „Blaðið hefur
eiginlega ritstýrt sér
sjálft”.
hvetja menn til að kaupa
ritið og gerast áskrifend-
ur”.
Meðal efnis I tiunda tölu-
blaðinueru smásögureftir
Þorstein Antonsson og
Pétur Hraunfjörð, einþátt-
ungur eftir Kristin . Reyr,
tónverkiðEnn á kuldaskóm
eftir Atla Heimi Sveins-
son við ljóð Þórarins Eld-
járns, ljóð eftir Einar
Kárason, Einar Má
Guðmundsson og fleiri og
grein Vernharðs Linnets
um jassistann Horace Par-
lan.
—AÞ.
STJÖRNUSTRÍÐ
Á FÖSTUDAGINN
Skammt er nú stórra
högga á milli hjá bióun-
um i Reykjavík. Háskóla-
bfó sýnir Saturday Night
Fever og Stjörnubló Close
Encounters of the Third
Kind, tvær mestu aösókn-
armyndir seinni ára. Og
næstkomandi föstudag
ráðgerir Nýja bió að
frumsýna þá mynd sem
slegiö hefur fyrrnefndum
tveimur myndum við I
aðsókn, — Star Wars eða
Stjörnustrið. Þetta hasar-
ævintýri utan úr geimn-
um hefur nú gert höfund
sinn, George Lucas, aö
margmilijónara. Þess má
geta að samin hefur verið
bók upp úr handriti
Lucas, og kemur hún út
hjá Erni og örlygi nú
fyrir jólin. í næsta
Helgarbiaði VIsis verö ur
birtur kafli úr bókinni og
myndir úr kvikmyndinni.
AÞ
Nýja bió: Þokkaleg þrenning ★ ★
Kolsvört
kómedía
Þokkaleg þrenning —
Le Trio Infernal
Nýja bíó. Frönsk. Ár-
gerö 1976. Aðalhlut-
verk: Michel Piccoli,
Romy Schneider,
Mascha Gomska,
Andrea Ferreol.
Handrit: Francic
Girod og Jacques
Rouffio. Leikstjóri:
Francis Girod.
Menn fremja vist morð
og aðra glæpi af ýmsum
ástæðum, við ýmis tilefni
og tækifæri. Þetta er ekki
mikil speki. Staðreyndin er
samt sú að þessir glæpir
eru einatt metnir meö tilliti
til þessara efna og
ástæðna. Morðinginn þarf
til dæmis aö hafa einkar
gildar ástæður fyrir verkn-
aði sinum ef hann á að fá
samúð umhverfis sins.
Morð verða að minnsta
kosti að teljast fremur al-
varlegir atburðir og vart til
aö hafa i flimtingum.
Þannig er þetta að minnsta
kosti i svokölluðum raun-
veruleika, sem menn neyð-
ast einatt til að lita alvar-
legum augum.
Til er hins vegar fólk,
einkum rithöfundar og
listamenn (flestir stjórn-
málamenn trúlega lika),
sem annað hvort neitar að
taka afstöðu til slikra at-
Kvikmyndir
burða með siðferðilegri al-
vöru eða getur það ekki.
Lifssýn þess eða heims-
mynd leyfir það ekki.
Þannig er farið með höf-
unda þessarar myndar,
sem á islensku hefur fengið
hiö einkar væga heiti
„Þokkaleg þrenning”.
Þrenningin sem myndin
lýsir er nefnilega ekki að-
eins litt þokkaleg. Hún er
blátt áfram djöfulleg, eins
og heiti myndarinnar á
frummálinu gefur til
kynna. Myndin gerist i
Marseille i Frakklandi á
þriðja tug aldarinnar.
Söguhetjurnar” eru
George Sarret, einn kunn-
asti lögmaður borgarinnar
(Michel Piccoli) og tvær
systur og lagskonur hans
(Romy Schneider og
Mascha Gomska). Þetta
trió varpar af sér öllum
siðrænum og félagslegum
taumhöldum og myrðir og
svindlar blygðunarlaust
sér til auðgunar og
skemmtunar. Svo er að
minnsta kosti um andlegan
og likamlegan leiðtoga
þeirra, Sarret lögmann. A
systurnar koma afturámóti
stundum vöflur, og áður en
yfir lýkur bitur sök sekan
og vopnin snúast i höndum
ÞÓRARINN OG DISNEY TAKAST Á

ÞÓRARINN ELDJÁRN
Disneyrimur eftir Þórarin
Eldjárn. Myndir geröi
Sigrún Eldjárn. 89 siöur
Útgefandi: Iðunn.
Fyrir nokkru sá undirrit-
aður um skipulag ljóða-
kennslu I einum grunnskóla
borgarinnar. Var sá háttur
hafður á að I staðinn fyrir
utanbókarlærdóm voru
leikin ljóð nokkurra skálda
af snældum, meöal annars
tvöljóöa Þórarins Eldjárns
i flutningi Þokkabótar. Var
áberandi hvað þessi ljóð
hrifu bæði nemendur og
kennara. Einkum var þaö
hin létta ki'mni sem hreif
okkur. Helgi Sæm. segir i
umsögn sinni um fyrstu
ljóöabók Þórarins, Kvæði,
sem út kom ’74:
„tslendingar hafa á siðustu
áratugum eignast að
minnsta kosti fjögur ljóð-
skáld, er gert hafa kimni-
kveöskap að einskonar sér-
grein. Þau eru Böðvari
Guðlaugsson, Guðmundurj
Sigurösson, Loftur
Guömundsson (Leifur;
Leirs) og Sigurður tvars-'
son. Nú bætist Þórarinn
Eldjárn i þennan hóp með
KVÆÐUM. Hann yrkir vel
og bráöfyndið”. (Samvinn-
an 2. tbl.’75)
Stórt orð skáld
1 hinni nýju bók sinni,
Disneyrimum, hefur Þór-
arinn Eldjárn sig yfir
kfmnikveðskap. Hann tek-
ur annað sæti meöal jafn-
ingja. Það er stórt orö
SKALD. Sá sem bann titil
vill bera verður 1 verkum
sinum f senn aö snerta á
púlsi hins ólgandi llfs hinn-
ar liðandi stundar, hann
verður að kafa oni myrk
djúp fortiðarinnar og koma
upp með skinandi perlur,
hann verður aö svifa of-
ar skýjum, sjá inn á lönd
framtiðarinnar. Og hann
veröur að fella sýn sina i
form, sem fer vel i sálar-
mal dauðlegra manna.
Tekst Þórarni Eldjárn að
höndla þessa sýn i hinu
metnaðarfulla verki
Disneyrfmum?
t Disneyrimum hyggst
Þórarinn i léttum dúr fletta
ofan af föður Mikka músar
og Andrésar andar, sjálf-
um Walt Disney' einkavini
milljóna vestrænna barna.
Sjaldan hefur tslendingur
veist að voldugri andstæð-
ingi.
k I fyrstu rimu vegur Þór-
arinn að bernsku Walts.
Drengurinn elst upp i
ameriska draumnum, vill
græöa og fjórtán ára sest
hann i teikniskóla en:
(24)...
Hryggðarmyndir höndin
dró:
Hæfileikann vantar.
En þvi má kippa i lag,
aðrir hafa hæfileikann tíl
að teikna. Walt hefur hins
vegár þann hæfileika, sem
þarf til að breyta teikn-
ingunum i verslunarvöru,
hann sér i þeim bissness.
I annarri rimu er Disney-
framleiðslan komin vel I
gang, Mikki mús kemst á
færibandið. Er aldeilis
kostulegt hvernig Þórarinn
lýsir tilurö bess fyrirbæris.
minnir helst á framleiðslu I
Islensku frystihúsi.
(27)...
„Flugóður” skal filman
heita,
Þórarinn Eldjárn
fý.rst á markað.
Hamast starfslið, horað,
lerkað,
hráefnið er flakað, verkaö.
Enn vikkar Þórarinn út
ádeilu sina, hann bendir á
hiö mikla mótunarafl sem
Disneyframleiðslan er
oröin:
(41)...
Myndinferá markaðinnog
mótar tfmann.
Kanar ærast allir saman,
öskra og veina gaman
gaman.
Mikki flýgur út um allan
heim, jafnvel inná gafl
hinnavisu manna hjá Þjóö-
viljanum.
(51) ..
t Þjóðviljanum þrjátfuog-
átta
þykir varla utangátta.
Já, viöa hefur þetta litla
dýr smogið, hin helgu vé
standast hann jafnvel ekki.
Plastikveruleiki?
I þriðju rimu er lýst
heldur ógeðfelldu hlutverki
Disneyframleiðslunnar i
Kreppunni miklu.
(27) ..
„Sorgum manna gref ég
gröf,
grisi hanna, kvöl skal
deyfð.”
Velur þannig vfmugjöf:
Vin er bannað, filman
leyfð.
I Fjórðu rimu gerir
verkafólkið i Disneyverk-
smiðjunni verkfall og rikis-
stjórnin hjálpar Disney. A-
deila Þórarins nær nú til
þess hagkerfis sem Disney-
framleiðslan er oröin ó-
rnissandi hluti af. 1 fimmtu
rimu segir frá Disneylandi.
Sá falski veruleiki sem
Disneyfyrirtækið haföi i
byrjun varpaö til fólksins
af sellulósa varð með auk-
inni tækni gerðurenn raun-
verulegri, fólkiö gat nú
Bókmenntir
staðið i honum miöjum,
engin hætta á aö það vakn-
aði upp. í siðustu rimunni
er Disney dauður, ekki þó
alveg: hann var lagöur i
frysti: verður kannske ei-
lifur. I þessarri lokarimu
vegur Þórarinn snilldar-
lega að þeim plastikveru-
leikasem nú umvefurokk-
ur og heimurinn er aö
breytast I.:
(40) ...
Disneyher 1 fiokkum fer,
f.yllir hugarkeröld,
þar til veröld okkar er
orðin DISNEYVERÖLD.
Þórarinn Eldjárn er
skáid. A formrænan lifandi
hátt spannar hann i
Disneyrimum það svið sem
við vesturlandabúar stönd-
um á. Hann sýnir hvernig
græðgi okkar hefur leitt
okkur frá saklausum
draumum bernskunnar þar
sem æfintýrin yljuðu okkur
um hjartarætur inn i gervi-
heim samtimans þar sem
Mjallhvit er komin i plast.
Disneyrlmur eru stórvið-
buröur, þær eru spegill
gerður úr orðum, spegill
sem afhjúpar andlega fá-
tækt okkar. Þær fletta ekki
aðeins ofan af goðinu
Disney heldur og þvi gá-
leysi okkar hinna fullorðnu
að ánetja börn okkar hinni
fölsku veröld Disney o.co.
—Ó.M.J.
LÍF OG LIST