Vísir - 12.01.1979, Page 10

10
útgefandi: Reykjaprenth/f
Framkvæmdastjóri: Daviö Guómundsson
Ritstjórar: úlafur Ragnarsson
Höröur Einarsson
Ritstjórnarfulltrúar: Bragi Guðmundsson, Elias Snæland Jónsson. Fréttastjóri
erlendra frétta: Guðmundur G. Pétursson. Umsjón meö Heloarblaöi: Arni
Þórarinsson. Blaöamenn: Axel Ammendrup, Edda Andrésdóttir, Jónina
Michaelsdóttir, Jórunn Andreasdóttir, Katrin Pálsdóttir, Kjartan Stefánsson,Oli
Tynes, Sigurður Sigurðarson, Sigurveig Jónsdóttir, Sæmundur Guðvinsson, Þor-
valdur Friðriksson. Iþróttir: Gylfi Kristjánsson og Kjartan L. Pálsson. Ljós-
myndir: Gunnar V. Andrésson, Jens Alexandersson. Útlit og hönnun: Jón Oskar
Hafsteinsson, Magnús Olafsson.
Auglýsinga- og sölustjóri: Páll Stefánsson.
Dreifingarstjóri: Sigurður R. Pétursson
Auglýsingar og skrifstofur:
Siöumúla 8. Simar 86611 og 82260.
Afgreiðsla: Stakkholti 2-4 simi 86611.
Ritstjórn: Siöumúla 14 simi 86611 7 llnur.
Askrift er kr. 2500 á mánuöi
innanlands. Verð I
lausasölu kr. 125 eintakið.
Prentun Blaöaprent h/f
Ákall ór austrí
Hugprýði og frelsisandi forystumanna mannréttinda-
baráttunnar i Sovétríkjunum verður okkur Vesturlanda-
búum sífellt áminning og aðdáunaref ni, þegar við gef um
okkur tima til að leiða hugann að einhverju öðru en okkar
daglegu umkvörtunarefnum. Bréf sovéska mannrétt-
indaf römuðarins Alexanders Ginzburg, sem birtist í Visi
í fyrradag er nýjasti og einn átakanlegasti boðskapur
hins ódrepandi frelsisanda f jötraðs manns til umheims-
ins. Úr ömurlegri fangavist sinni þar sem hann er beitt-
ur andlegu og líkamlegu harðræði, sendir Ginzburg
átakanlega lýsingu á þeirri meðferð sem forystumenn
mannréttindabaráttunnar í Sovétríkjunum verða að
sæta.
I bréfi sinu segir Ginzburg m.a.:
„Það eru nú liðnir nítján mánuðir frá þeim degi þegar
KGB-mennirnir ruddust inn á heimili mitt og höfðu mig
á burt með hendurnar járnaðar á bak aftur... Þennan
tíma hafa KGB-yf irheyrendurnir haft í hótunum við mig
og reynt að hræða mig með ásökunum um „föðurlands-
svik" og viðurlögum vegna slíkra af brota sem er dauða-
refsing. Þeir báru út um mig óhróðurinn og lygarnar,
reyndu að fæla vitnin, sem hugsanlega gátu orðið mér
hliðholl og neyða mig sjálfan til játningar á glæpum, sem
ég vissi mig saklausan af.
Þessu er enn haldið áfram í dag.
Ég vil hins vegar að allir fái að vita: Vinir mínir og ég
höfum ekkert gert refsivert eða ólöglegt. Allt það sem
við höfum haldið fram er sannleikanum samkvæmt og
um það hef ég sannfærst enn frekar á síðustu nítján
mánuðum.
Ég bið um, að menn líti enn á mig sem félaga í
Helsinkihópnum, og ég skal svo lengi sem kraftarnir
endast aðstoða við starf hans".
Þarna vitnar Alexander Ginzburg til þekktustu sam-
taka baráttumanna mannréttinda í Sovétríkjunum, Hel-
sinkihópsins sem stof naður var árið 1976, en allir þekkt-
ustu forystumenn hans, menn eins og Júrí Orlov, Anatóli
Sjaranskí og Alexander Ginzburg hafa verið ofsóttir
fyrir mannréttindabaráttu sína og hlotið þunga refsi-
dóma.
Menn á Vesturlöndum spyrja sig eðlilega þeirrar
spurningar hvort þeir verði mannréttindabaráttunni
austan járntjalds að einhverju liði með því að vekja at-
hygli á málstað hennar —eða hvort umtal á Vesturlönd-
um verði e.t.v. aðeins til þess að gera sovéska valdhafa
enn forhertari en áður.
Sovéski rithöfundurinn Andrei Sinjavsky sem dvalist
hef ur í útlegð á Vesturlöndum síðan 1973, svaraði þessari
spurningu nýlega á þann veg að þær litlu umbætur sem
Sovétstjórnin hefði í sumum efnum gert væru eingöngu
til komnar vegna þrýstings frá almenningsálitinu á
Vesturlöndum og vegna starfsemi baráttumanna mann-
réttinda innan Sovétríkjanna sjálfra. Sinjavsky heldur
því líka hiklaust fram að eðli Sovétstjórnarinnar geti
ekki breystalltaf sé grunnt á Stalínismanum og sú hætta
vofi sifelit yfir að sovésk stjórnvöld snúi að fullu til
stefnu Stalíntímabilsins á ný.
Þóað við f innum sárt til vanmáttar okkar, þegar áköll
eins og ákall Alexanders Ginzburg berast okkur til
eyrna, skulum við því ekki í vonleysi daufheyrast við
þeim, heldur bera þau áfram I voninni um, að frelsis-
hugsjónin verði ofbeldinu sterkari að lokum.
Föstudagur 12. janúar 1979
VÍSIR
Miklar deilur standa nú á milli
nokkurra rikisstofnana. Stendur
deiian um umframsölu Húsnæöis-
málastofnunar rikisins á skulda-
bréfum byggingarsjóðs, en
Framkvæmdastofnun rikisins
sem einnig fjármagnar starfsemi
sina meö sölu skuldabréfa bygg-
ingarsjóös rikisins, hefur selt
fyrir miklu minni upphæö en ráö
var fyrir gert. Hefur nú Fram-
kvæmdastofnunin krafist þess aö
fá þaö sem munar á leyfilegri
sölu húsnæöismálastofnunar og
þvl sem lánsfjáráætlun 1978
heimilaöi. Munar hér 800 miiljón-
um króna.
Fyrir jól fréttist aö forsvars-
menn húsnæöismálastofnunar
væru uggandi um hvort fjármála-
ráöuneytið stæði við skuld-
bindingar sínar um greiöslu á
eftirstöövum á fjárlögum 1978.
Bjóst Húsnæðismálastofnunin viö
þvi að fjármálaráöuneytið myndi
stöðva greiðslurnar þar til 800
milljónunum væri náð.
Að sögn Sigurðar E. Guð-
mundssonar framkvæmdastjóra
Húsnæðismálastofnunar rlkisins,
þá beið stofnunin eftir
staðfestingu frá fjármálaráðu-
neytinu um að það myndi standa
við greiöslu á þessum eftir-
stöðvum. A meðan voru öll útlán
stöðvuð og mikil óvissa ríkti um
hve lengi það yrði. Rétt fyrir ára-
mótin greiddi siðan fjármála-
ráðuneytiö 250 milljónir en átti aö
greiða 550.
Skuldabréfasala bygg-
ingarsjóðs
Byggingarsjóður er undir
stjórn Húsnæðismálastofnunar
rikisins og er fjár I hann m.a.
aflað með skuldabréfasölu á hans
nafni og eru lifeyrissjóðirnir I
landinu skyldir skv. lögum að
kaupa skuldabréf af honum fyrir
vissa upphæð árlega. Fénu er
siðan skipt á milli hinna ýmsu
lánasjóða m.a. Framkvæmda-
sjóðs og byggingasjóðs til útlána.
Rikisstjórnin og Alþingi skipta
þessu fé með svo kallaðri láns-
fjáráætlun. Samkvæmt henni
fyrir áriö 1978, þá átti Fram-
kvæmdastofnunin að afla fjár i
framkvæmdasjóð með sölu
skuldabréfa byggingarsjóðs fyrir
4.6 milljarða, en tókst hins vegar
aðeins að selja fyrir 3.8 milljarða.
Húsnæðismálastofnunin átti sam-
kvæmt lánsfjáráætlun að selja
fyrir 500 milljónir króna en seldi
fyrir 1,3 milljaröa. Þarna munar
800 milljónum.
Ákvörðun fjármála-
ráðuneytis
Sökum lægri sölu skuldabréfa
en búist hafði verið við bað Fram-
LANGLÍFAR BÓKNlEh
Bókavertiðin á liðnu hausti var
með stormasamara móti. Þótt
bókaútgefendur beri sig yfirleitt
vel, viröist sala á bókum hafa
verið minni nú en oftast áður. Þó
var gefið út töluvert meira af
bókum en ven julegt getur kallast.
Við minnkandi sölu og nokkuð
breytt viðhorf i útgáfunni hvað
snertir val bóka, vaknar spurn-
ingin hvar við erum á vegi stödd i
þessari fornu „iþrótt”, sem hefúr
verið eitt mesta séreinkenni
menningarlifs I landinu.
Alveg fram um 1970 má segja
að bókaútgáfa I landinu hafi verið
nokkurn veginn normal, þ.e. að
litíð váí á bókina frá fagurfræði-
legu sjónarmiði. Hún var I senn
einkavinur og brjóstbirta les-
andans, ætluð til aö flytja honum
tiðindi úr hugarheimum, gömul
minni og góðan texta. En siðasta
áratug hefur bókin smám saman
verið að færast I það horf að vera
einskonar smásmugulegt inniegg
i dægurbaráttu, þar sem skamm-
lifar pólitiskar sveiflur ráöa
ferðinni, og veit enginn hvað um
þær bókmenntir verður þegar
sveiflan er á braut, og runnið er
undan þeim það vatn röksemd-
anna, sem haldið hefur þeim á
floti.
Nú er vitaö mál, að til eru ókjör
af bókum. Ekki þarf annað en
leiöa rithöfund inn i vænt bóka-
safn til að setja aö honum hroll
vegna þeirra firna sem búið er að
framleiöa af lesmáli. Það hefúr
þvi alltaf verið von höfunda, að
þeim tækist aö skrifa þannig bók,
Indriði G. Þorsteinsson, rit-
höfundur, fjallar um bóka-
flóöið og segir, að bókatitlar
á árinu hafi verið fleiri en
fimm hundruð og að I þessu
tvö hundruö þúsund manna
þjóðfélagi séu hátt I þrjú
hundruö félagsbundnir rit-
höfundar.
að hún stæði nokkuö til hliðar við
bókaflóðið i mannsaldur eða svo
vegna sérkenna sinna og ágætis.
Höfundar hafa þannig keppt að
þvi að skrifa fyrir ódauðleikann,
þótt ekki verði sagt um höfúnda
tuttugustu aldar að niðurstööur
þeirra iðju liggi fyrir fyrr en ein-
hverntlma á næstu öld. I sam-
ræmi við þetta var bókaútgáfan i
landinu næsta vandfýsin á efni til
útgáfu. Nú virðist útgáfan aftur á
móti vera orðinn iönaður, sem
malar til útgáfu hvert og eitt
handritssnifsi, sem berst inn úr
dyrunum, ogkemur það heim við
aðra staðreynd — að I tvö
hundruð þúsund manna þjóð-
félagi munu vera hátt i þrjú
hundruð félagsbundnir rit-
höfundar.
A sama tima og gæðum og gildi
útgáftinnar hrakar hefur bókin
eignast keppinaut, sem er hljóm-
platan. útgefendur hafa veitt
þessari þróun nána athygli i
nokkurn tima, m.a. með þeim
árangri aðeitthvað af þeim hefúr
snúið sér að hljómplötuútgáfu i
takmörkuðum mæli og tekizt
sæmilega. En um leiö má búast
við að þeir sinni bókum af minni
kostgæfni en áður, einfaldlega
vegna þess, að eins og öðrum er
þeim kærara að höndla meö þau
eftii, sem skila umtalsverðum
hagnaði.
Litill hagnaður...
Útgefendur hafa^/ löngum
kvartað undan lágu bókaverði, og
hafa þeir þó nokkurt sjálfdæmi
um verðlagninguna. Hagnaður af
bók, sem selst I fimmtán hundruð
eintökum, sem nú mun vera
meðaltalsupplag útgefinna bóka,
er næsta rýr, einkum þegar haft
er i huga að verðlagning miðast