Vísir Sunnudagsblað - 09.06.1940, Blaðsíða 1

Vísir Sunnudagsblað - 09.06.1940, Blaðsíða 1
wtmm«* 1940 Sunnudaginn 8. júní 23. blad Prentlistin 500 ara T ÁR ERU 500 ÁR LIÐIN frá því að prentlistin var fundin * upp. Hún er ein þýðingarmesta uppgötvun í menningarþágu, sem gerð hefir verið á þessari jörð. Maðurinn, sem talið er að hafi uppgötvað hana, hét Johann Genzfleisch, en venjulega var hann kallaður ættarnafni móður sinnar, en það var — GUTENBERG. Það er ekki svo að skilja, að ekki hafi áður tekist að prenta blöð eða bækur, meira að segja var búið að prenta margt mjög fagurt og glæsilegt áður en Gut- enberg fann prentlistina upp. En það, sem áður var prentað, var þeim vandkvæðum bundið, að skera varð prentstafina út, þeir stóðu upphleyptir á grunn- inum og það var ekki hægt að taka þá sundur. —Hin gamla prentunaraðferð var þess vegna seinleg og kostnaðarsöm — þess var dæmi, að hefðarkona ein borgaði 200 kindur og 3 tunnur korns fyrir eina bók — en með hinni raunverulegu prentlist, sem kend er við Gut- enberg, tókst að prenta með lausum stöfum, svo það þurfti ekki að búa þá til nema í eitt skifti fyrir öll og mátti nota sömu stafina hvað eftir annað. Því er alment haldið fram, að menn viti litið um Johann Gutenberg, að menn viti hvorki hvenær hann fæddist né hve- nær hann dó. Menn viti einu sinni ekki, hvernig hann hafi litið út, þrátt fyrir aragrúa af teiknuðum og máluðum mynd- um, sem víðsvegar eru til af honum. Þessar myndir voru all- ar búnar til löngu eftir dauða hans. Sumir halda því jafnvel fram, að Gutenberg hafi ekki verið hinn raunverulegi upp- finningamaður prentlistarinn- ar, heldu/hafi það verið hús- bóndi hans, Koster, en Guten- berg stolið uppgötvuninni frá honum. Fyrir þessu eru þó ekki til neinar sannanir og lík- lega ekki svo mikið sem líkur, svo að maður verður að ganga út frá því sem staðreynd, að Gutenberg hafi fundið prenl- listina upp. Á flestum myndum er Gut- enberg sýndur sem virðulegur síðskeggur, en samkvæmt tíð- aranda samtíðar hans er álitið, að hann hafi varla látið vaxa á sér skegg, þvi það hafi verið venja heldri manna að skerða skegg sitt — og til þeirra tald- ist Johann Genzfleisch-Guten- berg. Þeir, sem allra svartsýnastir eru á rannsóknir og skjalagrúsk segja, að ekki verði vitað hve- nær Gutenberg hafi dáið, (það er aðeins vitað, að árið 1648 er hann dáinn), — hinsvegar sé þess getið, að hann hafi verið jarðsunginn við. St. Franziskuskirkjuna i Mainz — kirkju, sem enginn veit hvar staðið hefir. Að vísu er til leg- steinn eða líklega öllu heldur minnisvarði yfir Gutenberg, en á honum stendur sama og ekk- ert annað en upplýsingar um manninn, sem lét reisa varð- ann. Bestu heimildirnar fyrir til- veru Gutenbergs er sanna það svart á hvítu, að maðurinn var ekki neinn persónugerving- ur úr þjóðsögum, heldur var raunverulega til, eru gömul dómsskjöl. Gutenberg svipaði að því leyti til nútímamannsins, að hann var skuldunum vafinn Prentvéiin, sem álitiö er aö Gutenberg hafi unnið neíS. ""¦'¦.. Johann Gutenberg (elsta mynd, sem til er af honum) hin síðari æfiár sín, og stóð í eilífum málarekstri þess vegna. Lánveitendur þeirra tíma áttu það og sameiginlegt með lán- veitendum nútimans, að þeir kröfðust endurgreiðslu, og þeir neyttu réttar síns i skjóli lag- anna, ef skuldirnar f'engust ekki greiddar með öðru móti. Það má óhætt treysta því, að vilji menn gera nafn sitt ó- dauðlegt um aldir, þá sé það með því að taka lán og borga það ekki. Lánveitandinn annast ódauðleikann. í dómsskjölunum, þessum bestu og fullkomnustu heim- ildum, sem til eru um Johahn Gutenberg, verður einnig séð, að hann hefir búið til einhvers- konar prentvél og að hann. keypti blý. — Þetta eru stað- reyndirnar, sem óhætt er aS byggja á. En svo er til heil æfisaga — óteljandi æfisögur meira að segja — um Johann Gutenberg. Það má segja ágrip hennar í stuttu máli, en það er allra hluta vegna betra að slá var- nagla við ýmsu, sem þar er tal- inn sannleikur, af þeirri ein- földu ástæðu, að margt af því, sem þar er sagt og jafnvel fuJl- yrt, hefir aldrei tekist að sanna, og framtíðin mun heldur ekki rjúfa þögnina um þau efni. Það er sennilegt, að Johann Gutenberg hafi fæðst einhvern- tíma um aldamótin 1400. Hann var af virtum og mikilsráðandi ættum, forfeður hans langt

x

Vísir Sunnudagsblað

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Vísir Sunnudagsblað
https://timarit.is/publication/299

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.