Vísir Sunnudagsblað - 05.03.1944, Blaðsíða 6

Vísir Sunnudagsblað - 05.03.1944, Blaðsíða 6
VlSIR SUNNUDAGSBLAD Hontezuma, konungur Aztekanna. Á sblbökuðum hásléttum Mexicolands, þar sem hjarð- mennirnir reika um með hjarð- ir sínar og sólvermd þorpin blika, hvít undir skærum hita- beltishimninum, bjó fyrr á öíd- um merk menningarþjóð, sem Aztekar nefndust. Þeir voru, er Evrópumenn komu fyrst til landsins, búnir að koma á hjá sér fastri þjóðfélagsskipan, sem var all-áþekk skipan mála í Evrópu og Asíu um þær mund- ir. Konungur þeirra var ein- valdur, og skyggði ekkert á giftu hans, fyrr en Spánn tók að seilast til valda i landinu. Þessi grein segir frá Montezuma, sem var konungur i Mexico, er Hernando Cortes kom þangað árið 1519 og herjaði á landið. Greinin er að mestu leyti sniðin eftir frásögn af Monte- zuma, sem finna má í bókinni „Famous Rulers". Árið 1519. Mexico — höfuð- borg Azteka ríkisins — Fen- eyjar Vesturálfu. Hún er byggð úti í miðju Tezcucovatninu, og glitrar eins og gimsteinn í hjarta frjósams dalsins, sjö þús- und fet yfir sjávarmál. Vatns- álar skipta borginni í ótal smá- hverfi, sem steinbrýr tengja saman. Á álunum getur hvar- vetna að líta gondóla, sem flytja vörur á markaðinn. Eirrauðir Aztekar reka blómlega verzlun á strætum og torgum. Þeir hafa á boðstólum allskonar ávexti, fisk, hunang, korn, veiðidýr, súkkulaðikökur, skrautmuni og síðast en ekki sízt gull. Heila sekki af gulli og gimsteinum. Ríki Aztekanna var með auð- ugustu löndum í heiminum. Tezcucovatnið var svipaðast blómagarði á að líta, vegna ótal blómum vaxinna smáeyja, sem gat að sjá hvarvetna á vatninu. Grafreitir þeirra og minnisvarð- ar, virki og gbsbrunnar, sýndu að hér bjó þjóðflokkur, sem stóð á háu menningarstigi. Sér- kennilegasta byggingin í borg- inni var stórt bof i miðju henn- ar. Var það umgirt steinvegg, sem var skreyttur slöngumynd- um,,og á honum voru fjögur hlið úr bronzi, sem snéru út að aðalgötunum. Hofið var fimm hæða hátt, og umhverfis ytri hliðina var stigi slunginn utan um það, svo að bæjarbúar gætu gætu séð, þegar prestarnir gengu í skrúðgöngu upp á þak- ið. Þar uppi stóð geysistórt steinaltari með skurðgoðum til- beggja handa. Á því logaði eld- urinn eilífi, sem stöðugt varð að halda lifandi. Aztekar trúðu, að mannablót væru nauðsynleg til að milda reiði guðanna. Var tahð, að þeir hafi einu sinni blótað 20.000 manns, á hátið, sem haldin var, til árs og friðar í hofi Mexico-' borgar. Hjá altarinu stóð geysi- mikil trumba, sem barin var við hátiðleg tækifæri, Og þegar birta þurfti áríðandi tilskipah- ir. Hún gaf frá sér drungaleg hljóð, sem vöktu ótta og skelf- ingu í hjörtum almennings. Monlezuma var konungur þessarar þjóðar. Hann var rikur og voldugur höfðingi, og ríkti yfir þegnum sínum með óskor- uðu einræði. Höllin, sem hann bjó i, var eitt af furðuverkum Vesturheims. Hún vstóð and- spænis hofinu og var svo stór, að sagt var að menn þyrftu langan tíma til að skoða hana alla. Veggir hallarinnar voru þaktir fagurlega ofnum vegg- ábreiðum og gólfin voru lögð flísum úr dýrindis steinum. Geypistór garður var umhverf- is hana með rjóðrum og runn- um, gosbrunnum og fögrum blómum í öllum regnbogans litum. Engihn konungur Azteka hafði notið þvílíkra valda né frægðar, og fyrir kaldhæðni örlaganna hefir enginn þeirra orðið slíkur ógæfumaður, sem hann. 1 hirð hans voru mörg hundruð menn, sem uppfylltu allar þarfir hans og kröfur. Allir sem komu í návist hans urðu að draga skó af fótum sér og klæðast grófgerðri úlpu til að sýna auðmýkt sína fyrir kon- ungi. Þeir urðu að varpa ser þrisvar flötum að fótum hans, og ávarpa hann fyrst „herra" síðan „mikli herra" og loks „herra lifs míns". Mbntezuma skipti um kon- ungsskrúða fjórum sinnum á dag og fór aldrei í sömu fötin tvisvar. Hann mataðist alltaf einn, þótt hann ætti ótal konur. Gullofið tjald var breitt fyrir borðið, svo að engin forvitin augu fengju að líta konunginn, meðan hann sat undir borðum. Er hann hafði matazt, voru diskarnir fluttir í burtu, því að hann borðaði aldrei tvisvar af sama diskinum. Þegar hann fór um göturnar í tígulegum burðarstóli, urðu allir að stara beint niður í jörðina, því að eng- inn mátti augum líta hinh mikla einvald. Auk hallarinnar átti hann ótal villur, veiðiskóga og leik- velli, og ein aðal ánægja hans var geysistbrt hús, sem fullt var af allskonar fuglum, sem sungu angurvært og blítt um horfið frelsi og sölskrýdda skóga Mexicolands. Montezuma var fjarri ein- völdum Evrbpulanda og Ásíu. Þrátt fyrir það, lifði hann eins og þeir í þeirri trú, að menn jafnt sem dýr merkurinnar, hefðu verið skapaðir til að vera sér til ánægju. • -j Hér virtist allt leika i lyndi. Auður og allsriægtir umkringdu konung. Hann þurf ti aðeins að biðja og honum var veitt — að- eins að rétta út hendina til að fá allar bskir sínar uppfylltar. En Montezuma konungur Az- tekanna horfir döprum augum til framtiðarinnar. Hræðilegir fyrirboðar höfðu sézt hvað eftir annað. Dag nokkurn hafði Tezecucovatnið tekið að flæða yfir bakka sína, og hafði flætt um borgina og gereyðilagt margar dýrar hallir. Skömmu siðar hafði komið upp eldur á efri hæð hofsins, sem engin tök voru á að slökkva. Þrisvar sinn- •um höfðu logandi eldhnettir birzt á austurloftinu og þrumur höfðu drunið í heiðskíru lofti. Hver gat ráðið í orsakir þessa fyrirboða? Stbðu þeir í nokk- uru sambandi við hin síð- skeggjaða hvita guð Quetzal- coatl, sem hafði komið þangað fyrir mörgum árum, en siglt siðan aftur út á hið breiða haf. Hann hafði spáð því, að hann mundi koma aftur i framtið- inni. Var sá dagur að nálgazt, og stbðu þessi fyrirbrigði í sambandi við afturkomu hans? Stjörnufræðingar álitu, að svo væri. Átti hann að flytja hvítan kynstofn til Mexico — menn, sem væru eins og hann og bæru þrumuna í höndum sér. Mundu þeir ráðast á ríki Aztek- anna og fara með báli og brandi. Montezuma beið komu Quetzalcoatl með hræðslu í huga. Hann hafði fbrnað mörg- um mönnum og konum og beð- ið stríðsguðinn að varðveita Aztekana gegn hinum einkenni- legu hvítu mönnum, sem höfðu þrumuna að vopni. . Óljbs orðrbmur fbr að breið- ast út í Mexico um landafund Columbusar og ýmsar skærur við hvíta menn. Skeggjaðir guð- menn höfðu komið á hvítvængj- uðum bálum, og flutt með sér skrítnar skepnur, sem voru kallaðar svín, hænsni og hestar. Árið 1519 tbk orðrömurinn að taka á sig fastari og skýrari mynd. Quetzalcoatl var kominn aftur í land Aztekanna. Hann hafði komið af hafi á ellefu skipum og hafði fimm til sex hundruð menn með sér. Sumir þeirra riðu skrítnum fjbrfætt- um dýrum, sem þutu áfram eins og kólfi væri skotið og vöktu btta og skelfingu íbúanna hvar sém þeir fbru. í broddi fylkingar reið guðinn Quetzal- coatl, en nú hét hann öðru nafni — Hernando Cortes, Montezuma fékk alltaf öðru hverju fréttir af ferðum Her- Amerískir hermenn setja upp vélbyssur á Nýja-Bretlandi, til þess að verjast loftárásum Japana fyrst eftir að gengið var á land. Síðustu tvær vikurnar hafa Japanir ekki reynt að gera neinar loftárásir.

x

Vísir Sunnudagsblað

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Vísir Sunnudagsblað
https://timarit.is/publication/299

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.