Íslendingaþættir Tímans - 17.01.1974, Síða 5

Bergsteinn Brynjólfsson
Ási
Bergsteinn Brynjólfsson, fyrrver-
andi bóndi á Asi i Fellahreppi,
andabist á Landspitalanum 29. ágúst
s.l. Foreldrar hans Þorbjörg Sigfús-
dóttir frá'Hrafnsgerði og Brynjólfur
Bergsson, Jónssonar prests i Valla-
nesi. Þar fæddist Bergsteinn 16. des.
1891. Eftir fárra ára veru þar, flytja
þau vestur fyrir Lagarfljót, að Ási,
árið 1893.
As var kirkjujörð og hafði verið svo
aftur i aldir. Brauðin Valþjófsstaður
átti á vistlegu heimili þeirra hjónanna
aö Sólheimum 23, sem i raun var sam-
nefni fyrir heimili þeirra, eða þegar
hann bauð mér að vera með i sumar-
dagsferð sem öll fjölskylda hans fór i
til að fagna komu systur hans og fjöl-
skyldu hennar, sem komin voru frá
Bandarikjunum i heimsókn. Já það er
svo margt að minnast á....
Róbert var maður hreinn og beinn.
Hann sagði umbúðalaust skoðanir sin-
ar á mönnum og málefnum. Tæpi-
tunga var honum ekki að skapi.
Heiðarleiki, reglusemi i hvivetna,
þjónustusemi og umhyggja hans fyrir
fjölskyldu hans, var ásetningur hans
og lifssaga.
Róbert var ham ingjusamlega
kvæntur Astu H. Tómasdóttur frá
Blönduósi. Þeirra lif rann i einum far-
vegi. enda bar heimili þeirra skýran
vott um það að ógleymdri þeirri ástúð
og umhyggju sem Asta auðsýndi hon-
um i veikindum hans. Börnin þeirra
tvö endurspegla hins vegar öllum orð-
um betur ást þeirra Róberts og Astu.
Linda 17 ára afbragðs nemandi, sem
tekur próf i vor frá 4. bekk Verzlunar-
skólans. Hún er vissulega verðugur
fulltrúi ungu kynslóðarinnar og bróðir
hennar Tómas, hressilegur 12 ára
strákur með breitt bros og vakandi at-
hygli i augum.
Ég bið Guö að blessa fjölskyldu Ró-
berts svo og ástvini og jafnframt að
styrkja þau i harmi nútiðarinnar, svo
vel sem i störfum framtiðarinnar.
Kæri Róbert. Haf þú þakkir minar
fyrir samveruna og allar minningarn-
ar. Geymi þig ávallt góöur Guð.
örn Egilsson.
og As höfðu þá verið sameinuð fyrir
fáum árum. Þjónaði Valþjófsstaða-
prestur Áskirkju og er svo enn.
Sfðan selur rikissjóður As, Brynjólf-
ur kaupir þá jörðina. Séra Bergur
þjónaði Ási fyrstu árin eftir að hann
fluttist austur á Hérað. Brynjólfur var
þvi kunnugur staðnum frá æskuárun-
um. Fljótlega dregur bliku á loft á
heimilinu. Þorbjörg húsfreykja veikist
og andaðist frá 3 börnum 1897. Berg-
steinn er þá á 6. ári og þarf ekki að efa
að móðurmissirinn mótaði hann
ungan. Bergsteinn var dulur i skapi,
en ætið þægilegur er á hann var yrt.
Varð eigi vart að hann skipti skapi.
Fastmótaður var svipur hans, samt
glaðlegur. Vandist hann snemma allri
vinnu sótti mjög eftir að negla og saga
ungur og árum og átti þaö siðar eftir
að gera vart viö sig.
1 Eiðaskóla fór Bergsteinn um tvi-
tugsaldur. Eiðaskóli var þá eini al-
menni skólinn i fjórðungnum. Voru
þar helztu námsgreinar búfræði og
jarðrækt, eitthvað lika kennt tungu-
mál. Bergsteinn var samvizkusamur
nemandi og notaði timann vel á Eið-
um. Hann fór heim að tveimur
námsvetrum loknum, þar sem hann
vann á heimilinu og fór aö koma sér
upp kindum.
Þegar ibúðarhúsið á Ási var byggt á
árunum 1910-1012, fékk Bergsteinn,
sem þá er að verða liðtækur i smiði,
mikla þjálfun i að smiða með föður
sinum, sem var góður smiður. Húsið
var alit klætt innan með viði, gluggar
og hurðir voru heimasmiðað.
Á vissu aldursskeiði hefur ungt fólk
sina útþrá. Smiðanám hafði lengi
verið draumur Bergsteins. Haustið
1920 siglir hann til Kaupmannahafnar
og lærir hjá dönskum manni hús-
gagnasmiði um veturinn. Bergsteinn
er þar eitthvað fram eftir sumri, en
hverfur siðan aftur heim án réttinda.
Miklu lengra nám þurfti til að fá þau.
Peningaleysi réði þar um. Þekktist þá
litið námsstyrkir fólks til annarra
landa. En Bergsteinn hafði mikið gott
af Danmerkurförinni, þótt hann næði
ekki réttindum i iðn sinni. Bergsteinn
vinnur að búinu á Asi, sem áður. Eftir
húsgögnum er þá engin eftirspurn. En
kistur fólks þurfti oft að smiða, siðasta
hús mannlegs likama: A Asi voru
smiðaðar kistur þess fólks, sem
andaðist i sveitinni. Brynjólfur var
lengi búinn að hafa þann starfa og
Bergsteinn með honum, hann tók svo
við er sjón Brynjólfs tók að dofna.
Tæpum tveim árum eftir heimkom-
una frá Kaupmannahöfn hefst nýr
þáttur i lifi Bergsteins. Hann
kvongaðist Margréti Jónsdóttur,
Péturssonar og Rósu Hávarðsdóttur
konu hans. Þá var fárra kosta völ
fyrir ung hjón annað en sveitabú-
skapur væri bújörð þá nokkurs staðar
fáanleg. Þaö sama vor 1923 byrjuðu
þau búskap á hálflendu Áss á móti
föður hans. As er stór jörð og erfiö til
heyöflunar.áður en túnrækt hófst með
vélum. Þurfti þvi óumflýjanlega
margt vinnufók þar. Engjar liggja
mikið til fjalls og blautar og lágu
engjar Bergsteins fjærst.
Bú þeirra Bergsteins og Margrétar
var i byrjun allmyndarlegt. Þau tóku
til sin foreldra hennar, sem voru hjá
þeim i nokkur ár og tvö systkini
Margrétar innan við fermingu, auk
þess einn vinnumann. Kaup fólksins
var greitt með fóðri. Afla þurfti þvi
mikilla heyja. Kargaþýft var allt i
kringum túnið, en það ódrjúgt af
ævagömlum kirkjugötum og annarri
umferð, sem lágu eftir þvi endilöngu.
islendingaþættir
5