NT - 10.06.1984, Blaðsíða 10

IU
Kristinn #?.
Ólafsson
skrifar
frá Madríd
Sunnudagur 10. júní 1984 10
HIC AIMU
MMD H ÍSLAINDS
ENDVMK
ÍSUNSMAS FOUMtÓMMBNNII!
ASMNSNJ
M Enrique Bernárdez heitir maður. Hann er 35 ára og kennir
germönsk málvísindi við Complutense - háskólann í Madríd. Enrique/
Heinrekur er mikill áhugamaður um allt íslenskt, bæði menningu og
tungu sem hann talar mæta vel þótt hann hafí aldrei komið til íslands.
Hefur Bernárdez nú þýtt fjölmargar fornbókmenntir okkar á spönsku
og fengið þær gefnar út. Hann hefur einnig kennt forníslensku í tvö ár
og ætlar nú að byrja að skoða nútímamálið með nemendum sínum
næsta haust. í vetur var hann með 6 nemendur sem hann uppfræddi
utanvið aðra kennslu. Þetta er því óstyrkt áhugastarf sem hvorki hann
né nemendur fá neitt fyrir, hvorki peseta né punkta - einskær elska á
þessari tungu sem enn á örtölvuöld er töluð næsta óbrjáluð, nánastfyrir
sérvisku og útúrboruskap, á því „landi sem gagrast rís og öndverðast
úrhafínu((.
Heinrekr er Jósefsson, hermanns, er nú er setstr í helgan stein, er
þessi saga hefst. Móðir hans heitir Hlíf, Heinrekr býr í steinborg einni
mikilli miðlendis á Spáníalandi. ÞarheitiríMatríðiánorrænu. Þarsvíðr
glóandi sqj á sumaren frost bíta stundum á vetrarnáttum. Heinrekr er
lágr vexti, skarpvaxinn ok réttvaxinn, dökkr á hár ok fellr hárit ílokka
at aftan. Hann skefr skegg at skinni á kjömmum. Heinrekr erfræðimaðr
mikill ok fer mjök með sögur ok skemmtir velkvæðum. Snýrhann þeim
úr norrænu á tungu landsmanna, en Heinrekr kann skil á máli margra
þjóða. Hann er svá elskr at bókum at fár er honum jafnelskr. Sonr
Heinreks heitir Óláfr eftir Óláfí enum Helga.
Kristinn R. Ólafsson náði tali og myndum af Enrique/Heinreki í
Madríd á dögunum.
Islenskan hnýsilegust
Hversvegna hefurðu svona
mikinn áhuga á íslcnskri tungu
og fræðum?
- Ég nam germönsk málvís-
indi hérna við háskólann í
Madríd og var þar aðeins kom-
ið inná forníslensku. Áhugi
minn vaknaði þá fyrir málinu
og sérílagi bókmenntunum
sem eru langtum hnýsilegri en
t.d. þýskar fornbókmenntir.
Ég byrjaði þá að glugga í
íslenska málfræði og íslend-
ingasögur á eigin spýtur. Svo
var ég eitt ár við hollenskunám
við háskólann í Groningen í
Hollandi og datt þar oná tíma
í forn - og nútímaíslensku
sem hollendingur kenndi. Við
þýddum þarna svolítið af
Gunnlaugssögu Ormstungu en
í nútímaíslenskunni vorum við
ekki nema tveir svo að þetta
fór meira í spjall en alvarlegan
lærdóm. Þau tólf ár sem ég hef
kennt hérna við háskólann í
Madríd hef ég svo bætt við
íslenskuþekkinguna meðJestri
bóka sem ég hef verið að
kaupa eftir pöntunarlistum frá
íslandi. Ætli ég eigi ekki orðið
einar 200-300 íslenskar bækur.
Ég hugsa að ég eyði svona 50
pesetum (tæpum 10 þús.
krónum) áríega bara í íslensk-
ar bækur sem reyndar eru nú
alveg fokdýrar. Maður hefur
hinsvegar aldrei tækifæri til að
tala íslensku.
Er íslenska þá hnýsilegust
þeirra mála sem þú leggur
stund á?
- Já. Pað er í málinu svo margt
sem vakti athygli mína alveg
frá byrjun. Bygging tungunnar
sjálfrar og svo ýmis framburð-
arhljóð, t.d. tvöfalda ennið í
Spánn, tvöfalda ellið, aðblást-
urinn (pé í uppi er aðblásið),
órödduðu samhljóðin eins og
ennið í vanta í sunnlenskum
framburði og annað sem er
nær einstakt í Evrópu. Einnig
er athyglisvert hversu vel gaml-
ar orðmyndir hafa varðveist í
málinu allan þennan tíma. ís-
lenska er því hnýsileg í sjálfri
sér, fyrir utan menningararf ög
bókmenntir.
Laxdæla ein eftir óþýdd...
Hvað ertu húinn að þýða af
islenskum fornbókmenntum?
- Af því sem út er komið má
fyrst nefna bók sem heitir
Goðafræðitextar úr Eddunum.
Þar er að finna Gylfaginningu
og Skáldskaparmái, Völuspá,
Hávamál, Vafþrúðnismál og
önnur goðakvæði. Egilssaga er
einnig komin út og svo bók er
ber titilinn íslendingasögur en
þar eru Hrafnkelssaga, Gunn-
laugssaga Ormstungu og
nokkrir þættir, Þorsteinsþáttur
stangarhöggs, Auðunsþáttur
og fleiri, saman í einu bindi.
Innan tíðar kemur út bók sem
kallast Norrænir Hetjutextar.
Þar eru m.a. hetjukvæði úr
Eddunum, Völsungasaga, fær-
eyskt söngkvæði um Sigurð
Fáfnisbana og annað danskt
um Brynhildi. Njálssaga er
einnig umþaðbil að birtast -
ég er búinn að lesa fyrstu
prófarkirnar - og núna er ég
og tveir nemendur mínir að
þýða Ólafssögu helga eftir
Snorra. Og ef útgefendur sýna
enn áhuga ætla ég að þýða
Eiríkssögu rauða og Græn-
lendingasögu með aðstoð ne-
menda minna, þótt hún liafi
komið út á spönsku í fyrra, en
það var sjóræningjaþýðing eft-
ir ensku Penguin - útgáfunni
og ekki nógu vel unnin.
Auk mín hefur þýðandi Lax-
ness á spönsku, José Antonio
Fernández Romero, háskóla-
kennari í Vígó í Galisíu (N-V-
Spáni) og glöggþekkinn á ís-
lensku, þýtt tvær eða þrjár
sögur: Gíslasögu, að því er
mig minnir, og Bandamanna-
sögu sem koma bráðlega út.
Laxdæla er því ein eftir óþýdd
af þeim mikilvægustu.
Þess má líka geta í þessu
sambandi að Fernández
Romero hefur nýlega þýtt
þjóðsögur Skúla Gíslasonar og
tíu forna þætti á galisísku og
gefið út. Er það í fyrsta skipti
sem þýtt hefur verið úr ís-
lensku yfirá galisísku. Fern-
ández Romero hefur einnig
þýtt kvæði eftir Stein Steinarr
á spönsku/kastilísku og skrifað
greinar í blöð og tímarit um
íslenskar bókmenntir.