NT - 10.06.1984, Síða 16

Sunnudagur 10. júní1984 16
Nú fer í hönd einn mesti
ferðatími okkar Islendinga.
Mörg okkar flykkjast til ó-
kunnra landa og önnur til
næsta vel þekktra staða, að
baða kroppinn í sól - og sálina
væntanlega í hvíld og kátínu.
Og skelfing er nú oft gott að
skipta um umhverfi, loftslag
og sjá ný andlit. Ég hef oft
fullyrt, að þó ekki sé um
sumarleyfisferð að ræða,
heldur cinungis breytingu á
umhverfi t.d. vegna viðskipta-
ferða eð annars í þá veru, sé
tilbreytingin sem slík ævinlega
upplyfting ogmikill andhressir
þeim er ferðast. Ekki er nú
allsendis víst, að allir séu mér
sammála, en þetta er nú samt
mín reynsla. Én hvaðerum við
að gcra þennan tíma, sem við
eyðum í ókunnum löndum?
Hluti svarsins felst ugglaust í
upphafsorðum þcssarar grein-
ar, en ýmislegt tieira kemur til.
Við erum fyrst og fremst
gestir þeirrar þjóðar, sem við
sækjum heim hverju sinni og
fáum ætti aó vera það betur
Ijóst cn íslendingum, hve stolt-
ar þjóðir geta verið af uppruna
sínum, menningu, minjum frá
fyrri tíð - ög þjóðinni, sem býr
í landinu í dag. Að minnsta
kosti hefur mér virst, að vart
séu þekktir einstaklingar, utan
úr hinum stóra heimi, stignir
hér á land, búnir að hneppa
upp í háls og setja á sig trefil-
inn, en að þcim flykkist hópur
blaðamanna og fréttaveiðara.
af öllum stærðum og gerðum.
Ef vcl tekst til er almennrar
kurteisi gætt og samtalið hafið
á að spyrja um viðfangsefni
mannsins, en svo kemur að
hinni óumflýjanlegu spurningu
(sem gerir boð á undan sér
með flírulegu brosi og þöndum
sjáöldrum spyrilsins): How do
you li ke Iceland? - Og mikið
afskaplega hafa þessir hund-
eltu.útlendingar verið kurteisir
og jákvæðir í okkar garð; Jafn-
vel strax í rokbeljandanum á
Keflavíkurvelli, með regnhlíf-
ina viösnúna og kuldabólgna
fingur: - „Yes, I like Iceland
very much - your air is so
fresh“ - (já mér líkar ísland
vel og loftið ykkar er svo
ferskt.). - Já, ósköp væri gott
að geta treyst því, að viö
værum öll svona kurteis og
gætin íorðum áerlendri grund.
- Eitthvað nefndi ég það áðan,
að erlendis værum við fyrst og
fremst gestir þeirrar þjóðar,
sem við sækjum heim hverju
sinni; og er þá ekki sjálfsagt aö
reyna að nota tímann m.a. til
að kynnast þjóðinni, menn-
ingu hcnnar og öðrum verð-
mætum? Við þurfum að taka
við hinum nýju straumum með
opnum huga, vera tilbúin til að
njóta og jafnvel láta leiða okk-
ur eins og börn, því við getum
nú varla vitað alla hluti sjálf
svona í byrjun - og gætum auk
þess misst af ýmsu, ef góða
leiðsögn skorti.
✓
A næstliðnum páskum var
ég stödd í Aþcnu, hinni sögu-
frægu höfuðborg Grikklands,
vöggu þeirrar menningar sem
við búum við í dag. - Að
kvöldi laugardagsins fyrir
páska var greinilegt að mikið
stóð til. Fyrir framan dóm-
kirkjuna, við elsta hluta borg-
arinnar, hafði verið komið fyr-
ir stórum palli, skrýddum
borðum og rafljósum, og fánar
blöktu við hún. Smá saman
dreif að mikinn mannfjölda,
sem jókst stöðugt cftir því sem
nær leið miðnætti. Innan úr
kirkjunni barst söngur frá
messugjörðinni. Fyrirnienni
þjóðarinnar komu akandi
hvert af öðru og fulltrúar ým-
issa deilda hersins (og trúlega
annarra stofnana) gengu upp
á pallinn á kirkjutorginu.
Hundruðum saman biðu inn-
fæddir þolinmóðir með kerti,
sum fagurlega skreytt borðum
eða blómum. Ég var löngu
orðin innlyksa ásamt eigin-
manni mínum, langt inni í
mannþrönginni, sem nú var
búið að girða í kringum, með
alls kyns köðlum; trúlega svo
allt gæti farið fram með friði og
spekt. Við biðum andaktug
eftir að skrúðganga kirkjunnar
manna birtist í dyrum dóm-
kirkjunnar. En við vorum ekki
svo lánsöm að fá að taka þátt í
þessari innleiðingu páskahelg-
arinnar í friði, með gestgjöfum
okkar, hinni grísku þjóð. Við
lentum nefnilega „innan girð-
ingar" þétt upp við aðra ferða-
menn, sem „kunnu" svo sann-
arlega að nota tímann. -
Messusöngurinn varð að lúta í
lægra haldi fyrir hástemmdum
lýsingum á skíðaferðum og
öðrum lysti.semdum í heima-
landi fólks þessa og það er eins
og mig minni, að það hafi áður
en allt um þraut, verið farið að
metast um, hvar í landi þeirra
væri að finna bestu brekkurn-
ar. - Við vorum föst, svo föst
sem einungis er hægt að verða
inni í vegg af lifandi fólki;
ítrekaðar tilraunir okkar til að
losna úr hinum fjarlægu skíða-
brekkum, báru engan árangur
- og leikar fóru svo, að við
vorum líka, gegn eigin vilja,
orðin margs vísari um ýmsar
borgir j heimalandi þessa
fólks. - Ég vissi ekki að ég gæti
orðið svona reið og sác út í
ókunnugt fólk, því síður að
mér ætti eftir að detta í hug að
vinda mér að fólki á almanna-
færi og biðja það að þegja. Ég
gerði þetta að vísu ekki (hallast
helst að því að ég hafi blátt
áfram ekki þorað), en mikil
var löngunin - og sterk.
En við uppskárum líka laun
erfiðis okkar, sáum gönguna,
sem var bæði skrautleg og
tignarleg, heyrðum bænir, sem
við skildum ekki orð í og sáum
hvernig Ijós páskahátíðarinnar
barst frá manni til manns, er
það hafði verið horið út úr
’kirkjunni, og hvernig
mannhafið breyttist smám
saman í ljóshaf. - En sú
truflun, sem hinir glaðheittu
ferðalangar höfðu orsakað,
með háreisti sinni og skorti á
virðingu fyrir þeirri þjóð, sem
þcir voru að sækja heim, hafði
komið verulega illa við okkur
og eyðilagt hluta þess and-
rúmslofts sem við vorum kom-
in til að njóta.
Pg mér flaug sem snöggvast
í hug. - Hvað v.ar þetta, fólk
eiginlega að vilja þarna? - Það
var örugglega ekki aö víkka
sinn sjóndcildarhring né upp-
lifa eitthvað sérstakt, skapa
dýrmæta minningu. Þrátt fyrir
þá miklu vegalengd, sem það
hafði lagt að baki, til að komast
til þessa lands, stóð það enn í
dyrum eigin kotbæjar, gægðist
út um gættina og hugaði að
bæjarhellunni. Til slíks þarf
ekki að ferðast um langan veg
og ef það er helsta viðfangsefni
okkar erlendis (fyrir utan að
bjóða hvert öðru í saltfisks- og
hangikjötsveislur), þá erum
við að eyða jafnt fjármunum
sem tíma okkar til lítils.
Bæjarhellan okkar
er hér, og vissulega er hún
okkar hella - og þar af leiðandi
góð. En þann daginn, sem við
höldum að hún og lyktin af
soðnum saltfiski, yfirskyggi allt
annað að mikilleik, þegar við
komumst hvort eð er aldrei út
fyrir dyrnar á eigin koti, ættum
við að hafa vit á að halda
okkur heima - og njóta þess, í
stað þess að vaða um gaspr-
andi, af fullkomnu virðingar-
leysi fyrir arfleifð annarra
þjóða og menningu. - Og með
það er ég að hugsa um að
skreppa til Þingvalla um helg-
ina.
Á
■ Það gerðist fyrir þremur
árum: Maður með
skammbys.su í hendi gekk hinn
rólegasti inn í sparisjóðinn í
Hattingen-Blakenstein. Hann
Síðar kom í Ijós að bflnum
hafði verið stolið.
Nokkrum mínútum síðar
fór þyrla frá lögreglunni á loft
til þess að svipast um eftir
seinna vár hann dæmdur í sex
ára fangelsi. „Ég er saklaus,“
sagði Zimmer. En rétturinn
taldi sök hans vafalausa, þótt
hvorki bíllinn, byssan né þýfið
hefði komið í leitirnar. Fjögur
vitni þóttust þekkja Zimmer
BANKA
RÆNINGINN
MEÐLANGA
NEFID
■ Þótt cngin sönnunargögn fyndust og tvö vitni kæmu með
fjarvistarsönnun lét dómarinn ekki haggast...
var í gráum slopp og með
grímu sem huldi andlitið,
þannig að bara augun og nefíð
sáust. Hann gekk að
gjaldkeranum og heimtaði af
honum peninga. Hann fékk
5700 mörk í hendur, sem hann
stakk niður í plastpoka. Þar
með hljóp hann út úr
sparisjóðnum, sté upp í
silfurlitan bfl og ók brott.
Vitni tók niður númerið á
bílnum. Það var EN-CJ 994.
bílnum, en án árangurs. Þá
var tekið að huga að myndum
úr sjálfvirku myndavélinni í
sparisjóðnum. Ræninginn sást
greinilega og einkum vakti
það athygli hve nefstór hann
var. Lögreglan sló því föstu
að hér gæti ekki verið um
nema einn mann að ræða. Sá
hét Klaus Peter Zimmer.
Hann var handtekinn þann 8.
maí 1981.
Tveimur og hálfum mánuði
sem ræningjann. Einkum var
það nefið og hvasst
augnaráðið sem tók af allan
vafa. Að vísu vottuðu tvö vitni
að Zimmer hefði verið staddur
annars staðar, en á þau var
ekki hlustað. Líffræðingurinn
dr. Gerhart Prell frá Múnchen
bar myndina úr Ijósmyndavél
bankans saman við aðra mynd
sem lögreglan lét taka með
Zimmer í gervi ræningjans.
Hann fullyrti að þetta væri
einn og sami maðurinn.
Tveimur mánuðum síðar
var hafnað nýrri
málsrannsókn. Aðeins ný
sönnunargögn mundu duga,
svo því fengist framgengt. Þau
liggja nú fyrir. Zimmer getur
alls ekki verið
bankaræninginn. Nú er málið
aftur fyrir dómi og verður þá
endanlega upp úr kveðið um
það hvort Zimmer hefur í
bráðum þrjú ár setið saklaus í
fangelsi. Lögfræðingur hans,
Bauschulte að nafni segir:
„Zimmer var dæmdur vegna
nefsins. Hann er vissulega
líkur ræningjanum á
myndinni, en það er ekki
nægilegt sönnunargagn". í tvö
ár barðist Bauschulte fyrir
endurrannsókn málsins og
loks fékk hann til liðs við sig
líffærafræðinginn dr. Gúnter
Lange við
mannfræðistofnunina í
Frankfurt. Lange sá verulegan
mun á gerð nefsins. „Nef
ræningjans er nokkurn veginn
beint, en nef Zimmers er
bogamyndað, alveg fram á
nefbroddinn." Ennfremur:
„Þumalfingur ræningjans
sveigist aftur, en þumaífingur
Zimmers er beinn.“
Rétturinn kallaði til einn
sérfræðinginn enn, áður en
málið var tekið upp aftur. Sá
var prófessor Knussmann frá
Hamborg. Knussmann fann
átta atriði sem ekki voru eins
á myndunum. Þar á meðal má
nefna að hann taldi vera
stærðarmun á mönnunum,
sem svaraði fimm
sentimetrum. Niðurstaða:
„Ræninginn og herra Zimmer
eru ekki einn og sami maður.“
Klaus Peter Zimmer er nú
laus úr fangelsinu. Hjónaband
hans var farið út um þúfur og
hann var sokkinn í skuldafen.
Nú vinnur hann við trésmíðar.
Þegar talið berst að
fangelsisdóminum segir hann
í háðstóni: „Dómaranum
líkaði ekki á mér nefið.“