Vikublaðið - 26.11.1992, Qupperneq 4

VIKUBLAÐIÐ
4
Fimmtudagur 26. nóvember 1992
KJARAMÁL
Ríkisstjómin lagði spilin á borðið
síðast liðinn mánudag þegar Davíð
Oddsson forsætisráðherra kynnti að-
gerðir í efnahagsmálum. Tillögurnar
voru að nokkru leyti byggðar á þeim
viðræðum sem Alþýðusambandið,
Vinnuveitendasambandið og ríkis-
stjómin höfðu átt með sér síðustu vik-
ur. Önnur launþegasamtök, þar á með-
al Bandalag starfsmanna ríkis og
bæja, höfðu efasemdir um samráðs-
leiðina og töldu hana ekki farsæla.
I síðustu viku átti forseti ASI og
helstu ráðgjafar hans fund með for-
ystu BSRB um þær tillögur og hug-
myndir um lausn efnahagsvandans
sem þá voru til umræðu í samráðs-
hóp ASÍ, VSÍ og ríkisstjómarinnar.
Málflutningur ASÍ-manna féll í
grýttan jarðveg hjá forystu BSRB og
þegar upp var staðið á mánudag
fengu þeir staðfestingu sem illan bif-
ur höfðu haft á samvinnu við ríkis-
stjórnina.
- Ríkisstjórnin tíndi allt það
versta úr samráðstillögunum og
lagði til hliðar jákvæðu tillögurnar,
segir Rannveig Sigurðardóttir, hag-
fræðingur BSRB.
- Við getum ekki séð að þessar
tillögur leysi vanda sjávarútvegsins.
Á tímabilinu maí til september í ár
fékk sjávarútvegurinn tvo og hálfan
milljarð króna úr verðjöfnunarsjóði
en það virtist engu breyta um af-
komu greinarinnar sé til Iengri tíma
litið. Núna er talað um að létta álög-
um af sjávarútveginum með afnámi
aðstöðugjalds sem á að gefa 700
milljónir og gengisfelling á að skila
1,5-2 milljörðum króna. Við fáum
ekki séð að þessi ráðstöfun muni
hjálpa sjávarútveginum frekar en
greiðslur úr verðjöfnunarsjóði gerðu
í sumar og haust, segir Rannveig og
lfkir slíkum aðgerðum við það að
setja plástur á ígerð.
- Þessar aðgerðir eru réttlættar
með því að það eigi að verja hag
þeirra lægst launuðu. Forsendurnar
fyrir þessum rökum eru mjög hæpn-
ar. Menn eru að reikna sér upp á pró-
sentu, með tveggja aukastafa ná-
kvæmni, hversu mikla lækkun vöru-
verðs niðurfelling aðstöðugjalds á að
hafa í för með sér. Staðhæfingu af
þessu tagi mátti sjá á baksíðu Morg-
unblaðsins fyrir stuttu en á sömu
síðu var frétt þess efnis að lækkaður
framleiðslukostnaður nautakjöts,
- Þróunarsjóður sjávarútvegsins er stofnaður
til að úrelda fiskverkunarhús og fiskiskip. Það
bendir til þess að eigendur fyrirtœkjanna eigi
að fá sitt og bankarnir sömuleiðis en ekkert er
aðhafst til að tryggja fólki vinnu, er skoðun
Rannveigar.
- Efnahagsaðgerðirnar leysa engan vanda
og við óttumst að skattabreytingarnar
verði launafólki varanlega í óhag, segir
Rannveig Sigurðardóttir, hagfræðingur
BSRB
Dugir ekkí að setja
plástur á í
upp á ein 15 prósent, hefði ekki skil-
að sér til neytenda. Gengisfellingin
mun síðan hækka vöruverðið og
vega þannig á móti hugsanlegum
ábata af afnámi aðstöðugjalds.
- Aðeins lítill hluti af auknum
álögum verður borinn af hátekju-
mönnum. Meginþunginn, yfir 90
prósent, lendir á hinum almenna
launamanni, segir Rannveig og gefur
ekki mikið fyrir þau rök að þessar
aðgerðir muni jafnframt styrkja sam-
keppnisstöðu iðnaðarins sem og
sjávarútvegs. - Menn virðast gleyma
því að þegar ráðstöfunartekjur fólks
eru skertar mun það hafa þau áhrif
að minna verður keypt af íslenskum
iðnaðarvörum og Island er helsti
markaður innlends iðnaðar.
Stór gengisfelling í vetur?
- Ef ekki verður veruleg hagræð-
ing í sjávarútvegi þá er ekki um það
að ræða að ný atvinnutækifæri skap-
ist, heldur Rannveig áfram, - og þá
er til lítils að semja um niðurfellingu
gjalda. Við gætum staðið frammi
fyrir því að þegar búið er að gera
skattkerfisbreytingarnar muni önnur
gengisfelling koma í kjölfarið.
Tillögur samráðshóps ASI og VSI
miðuðu við að ná meðaltalsafkomu
sjávarútvegsfyrirtækja niður á núllið,
en það er hefðbundið viðmið. Þetta
viðmið hefur hinsvegar legið undir
vaxandi gagnrýni og á það bent að
þau fyrirtæki sem hvað verst standa,
allt að fjórðungur sjávarútvegsfyrir-
tækja, myndu ekki ná sér á strik þó
að gripið væri til aðgerða sem
tryggðu meðaltalsafkomu greinar-
innar. I aðgerðum ríkisstjórnarinnar
er reyndar gert ráð fyrir að að sjávarút-
vegur verði rekinn með 3 prósenta
halla að meðaltali og það rennir stoð-
um undir þá skoðun að stór gengisfell-
ing komist á dagskrá í vetur.
- Þróunarsjóður sjávarútvegsins
er stofnaður til að úrelda fiskverkun-
arhús og fiskiskip. Það bendir til
þess að eigendur fyrirtækjanna eigi
að fá sitt og bankarnir sömuleiðis en
ekkert er aðhafst til að tryggja fólki
vinnu, er skoðun Rannveigar.
- I aðgerðunum er ekki tekið á
Sérstaða BSRB: Launataxtinn blífur
Þeir launcitaxtcir sem launþegasamtök semja um fyrir
fólk eru lágmarkstaxtar. Þaðfersvo eftir aðstöðu
hvers launþegahóps fyrir sig hvort tekst að semja um
hœrra kaup eða yfirborganir. Vegna þess hversu tor-
sótt er að fá upplýsingar um raunveruleg laun fólks,
meðal annars vegna tregðu atvinnurekenda að upp-
lýsa um þau laun sem greidd eru, er mjög erfitt að
átta sig á hvernig einstakir launþegdhópar standa
gagnvart öðrum og Itver þróunin íþcim máliim er.
Fyrir fjórum árum gerði Félagsvísindastofnun Há-
akönnun sem leiddi það meðal annars
eins rúmlega helmingur launþega innan
m samkvœmt launataxta og eru
ð slíti