Vikublaðið - 26.11.1992, Qupperneq 13

Fimmtudagur 26. nóvember 1992
VIKUBLAÐIÐ
13
að almennri kynningu þegar
við vorum búin að vinna okk-
ar vinnu og gátum sýnt fram á
það hvemig við ætluðum að
takast á við vandann. Við það
höfum við síðan staðið. Af
hverju reynir ríkisstjómin
ekki að leggja eitthvað já-
kvætt til málanna?
íslenskt grænmeti og EES
- Mig langar til þess að
heyra eitthvað um íslenska
garðyrkju og EES. Hvað get-
urðu sagt mér um það.
- Ef til vill hef ég ekki
fengið að sjá nóg af þessum
samningi en ég kem ekki auga
á þennan mikla hag sem við
Islendingar eigum að hafa af
því að ganga í EES. Mér
finnst málið hafa verið kynnt
á mjög einfaldan hátt. Jón
Baldvin gaf út einhvem
auglýsingabækling en hann
dugði ekki til að sannfæra
mig um eitt eða neitt. Ég sé
ekki að það renni nokkrum
stoðum undir landbúnaðinn
að ganga í EES og Suður-
landsundirlendið byggir allt á
landbúnaði. Þetta á eftir að
kippa fótunum undan okkur
öllum, hvort sem við emm í
garðyrkju eða hefðbundnum
landbúnaði. Það er talað um
að innflutningur verði frjáls
og maturinn ódýrari en hvað á
að gera við allt fólkið sem lifir
á því að framleiða mat? Ég
skil ekki hvers vegna ekki var
hægt að hafa þjóðaratkvæða-
greiðslu um þetta mál. Það
hlýtur að hafa verið af
hræðslu við að það yrði fellt.
Við munum lenda í mjög
ósanngjamri samkeppni. Ég
fór til Portúgals fyrir ári og
skoðaði þar garðyrkjustöð.
Það er allt annað mál að
stunda garðyrkju þar í landi.
Við þurfum t.d. að byggja hús
sem þola íslenskt veðurfar
meðan þeir strengja plastdúk
yfir trönur. Við erum með
aðrar aðstæður en við emm
líka með betri vöm.
Gæði vömnnar munu hins
vegar duga skammt. I Dan-
mörku em t.d. í verslunum ít-
ölsk og dönsk paprika og
verðmunurinn tvöfaldur. Fólk
velur þá ítölsku þó að hún sé
verri og eins víst að bráðlega
verði ekkert annað til.
Markaðurinn hér er lítill og
frábrugðinn Evrópu á margan
hátt. Ef ekki verður tekið tillit
til þess eigum við enga mögu-
leika. Garðyrkja í Hollandi er
til dæmis ekki það sem ég
kalla garðyrkju. Hún er hrein-
ræktuð verksmiðjufram-
leiðsla. Þú kemur inn í sex
hektara stöð undir einu þaki
og þar kemur mannshöndin
kannski einu sinni við plönt-
una. - Afganginn annast
tölvustýrð vélmenni. Okkar
markaður er ekki nægilega
stór til þess að standa undir
svona hagræðingu. Það er
sjálfsagt að mynda eins gott
samband við Evrópu og unnt
er en ef við höldum að við sé-
um milljónaþjóð og göngum
til samninga sem slík þá erum
við ekki einungis að gefa
landið eins og sumir segja.
Við emm að borga með því.
Og við skulum ekki láta
okkur dreyma um að einhverj-
ir karlar í Brússel skilji okkar
sérstöðu. Stundum tekst okk-
ur það ekki einu sinni sjálfum
svo að það er útilokað að þeir
geri það - eða taki tillit til
hennar.
Kristján Jóhann Jónsson
ATVINNUMÁL
Fullvinnsluflot inn verði
bvggður upp innanlands
„Ef við erum ekki sam-
keppnisfærir á stærsta
heimamarkaði okkar í iðn-
aði, hvernig fer þá fyrir
okkur í þeirri auknu sam-
keppni sem fylgir aðild
okkar að Evrópsku efna-
hagssvæði?“ Þannig spyr
Jóhann Ársælsson, alþing-
ismaður og skipasmiður,
en þingsályktunartillaga
hans og tveggja annarra
þingmanna Alþýðubanda-
lagsins um jöfnunartoll á
skipasmíðaverkefni, sem
framkvæmd eru erlendis,
er nú til umfjöllunar í iðn-
aðarnefnd þingsins.
„Það hafa tapast um 1000
störf í þessari grein þrátt fyrir
gífurleg verkefni innanlands.
Hér er fyrir hendi þekking og
reynsla til þess að leysa öll
þessi verkefni og þessvegna
eigum við að leggja allt kapp
á að standast samkeppni og
verjast undirboðum í skipa-
smíðum og skipavið-
gerðum."
Jóhann bendir á að stór
hluti af stærri skipum Islend-
Jóhann Ársœlsson telur óskynsamlegt að láta þjónustu við
aðalatvinnuveg okkar flytjast úr landi.
I skýrslu um vinnsluskip og fullnýúngu sjávar-
afla sem Jón Heiðar Ríkharðsson gerði á vegum
Rannsóknastofnunar fiskiðnaðarins og birt var í
mars á þessu ári, kemur fram að fjárfestingar■
kostnaðurinn við að breyta yfir ífullvinnslu-
flota nemi 3,4 milljörðum króna sem muni
borga sig á þremur árum. Hagnaður át-
gerða yrði 350 milljónir en hagnaður
úrvinnslu í landi 150 millj■
ónir á ári. Þessar að-
gerðir myndu skila 1,7
mitijarða króna aukn-
ingu útflutningsverð-
mœta á ári.
inga sé úreltur, og þar af leið-
andi sé bæði þörf á nýsmíði
og stórkostlegum breyting-
um á flotanum.
Ný reglugerð um að hirða
allt sem kemur upp úr sjó er
gengin í gildi. Það leiðir aftur
á móti til þess að lengja þarf
mörg skipanna og setja í þau
fiskimjölsverksmiðjur og
fullvinnslurásir. Af „stóru“
fiskiskipunum eru það bara
13 af 35 sem hafa rými fyrir
slíkar nýjungar. Hinum þarf
öllum að breyta.
I skýrslu um vinnsluskip
og fullnýtingu sjávarafla sem
Jón Heiðar Ríkharðsson
gerði á vegum Rannsókna-
stofnunar fiskiðnaðarins og
birt var í mars á þessu ári,
kemur fram að fjárfestingar-
kostnaðurinn við að breyta
yfir í fullvinnsluflota nemi
3,4 milljörðum króna sem
muni borga sig á þremur ár-
um. Hagnaður útgerða yrði
350 milljónir en hagnaður
úrvinnslu í landi 150 milljón-
ir á ári. Þessar aðgerðir
myndu skila 1,7 milljarða
króna aukningu útflutnings-
verðmæta á ári.
Niðurgreiðslur áfram inn-
an EES
Jóhann Ársælsson telur
brýnt að setja jöfnunartoll á
skipasmíðaverkefni sem
framkvæmd eru erlendis fyr-
ir Islendinga. Vonir höfðu
verið bundnar við að Evr-
ópska efnahagssvæðið
útrýmdi niðurgreiðslum og
ríkisstyrkjum í samkeppnis-
löndum okkar, en því virðist
ekki vera að heilsa. Þannig
segir Þórleifur Jónsson fram-
kvæmdastjóri í Iðnaðinum,
tímariti Landssambands iðn-
aðarmanna, að „ríkisstyrkir
verða með öðrum orðum
leyfðir innan EES og engar
ráðstafanir gerðar til þess að
koma í veg fyrir skaðleg
áhrif þeirra á samkeppnis-
skilyrði fyrirtækja". í álykt-
un aðalfundar Félags dráttar-
brauta og skipasmiðja 1992
segir meðal annars:
„Miklir rikisstyrkir til
skipasmíðastöðva í ná-
grannalöndunum eru eitt
helsta vandamál íslensks
skipasmíðaiðnaðar. Félag
Tollur á kex og kökur
30. mars 1992 gaf Friðrik Sophusson út
reglugerð um jöfnunartoll á innflutt súkkulaði,
brauð, kex og kökur. Par er um að ræða gjald
uppá
4 krónur til 52 krónur á kílógramm.
□
Innlendar
endurbætur
□
Innlend
nýsmíði
Erlendar
endurbætur
■
Erlend
nýsmíði
Innlendur markaður fyrir skipasmíði og - viðgerðir
( Fjórhaeðir í milljónum króna, verðlag hvers órs)
Innlend markaðshlutdeild: 1983 1984 1985 1986 1987 1988 1989 1990 1991 1992
nýsmíði 67.7% 59.4% 161.2% 55.6% 24.8% 24.6% 18.4% 44,1% 16,2% 4,2%
endurbætur 89.7% 95.3% 94.4% 53.1% 47.7% 53.8% 77.4% 82,8% 86,3% 41,4%
samtals 75.5% 73.7% 99.5% 53.7% 36.1% 37.0% 31.6% 63.0% 39,1% 8,2%
dráttarbrauta og skipasmiðja
hefur bundið miklar vonir við,
að með samningum um Evr-
ópskt efnahagssvæði fengist
lausn á þessu vandamáli. Því
eru það mikil vonbrigði, að
enginn marktækur árangur
náðist varðandi lækkun ríkis-
styrkja til skipasmíða.
Annað stórt vandamál,
sem hérlendur skipaiðnaður
glímir við, eru hin mörgu
undirboð frá fyrirtækjum í
Póllandi, sem nota sér það
óvenjulega ástand sem þar
ríkir til að undirbjóða ís-
lensku fyrirtækin í viðgerð-
arverkefnum. Reynsla und-
anfarinna ára sýnir hins veg-
ar glögglega að íslenskar
skipasmíðastöðvar hafa boð-
ið betri verð en skipasmíðast-
öðvar í V-Evrópu í viðgerð-
ar- og breytingaverkefni."
Tekjum af jöfnunartollin-
um á samkvæmt tillögunni
að verja til þróunarstarfa og
nýsköpunar í iðnaði og til
stuðnings rannsóknum og
verkmenntun. Miðað er við
að tollurinn verði sem næst
jafnhár og þær niðurgreiðslur
og ívilnanir sem í boði eru
fyrir skipasmíðaverkefni er-
lendis.
„Það er mjög óskynsam-
legt af okkur að láta þjónustu
við aðalatvinnuveg okkar
flytjast úr landi,“ segir Jó-
hann Ársælsson. „Skipa-
smíðaiðnaðurinn getur gefið
þjóðinni geysileg atvinnu-
tækifæri á heimamarkaði. ís-
lenskar skipasmíðastöðvar
geta haft í fullu tré við er-
lenda smíði ef þær fá að
standa jafnfætis og þurfa
ekki að keppa við niður-
greiðsJur og ívilnanir."