Atuagagdliutit - 27.11.1975, Side 18

unarput uvdlumfkut — kalåtdlimit issigalugo . Grønland i dag — set af en grønlænder . nunarput uvdlumi'kut — kalåtdlimit issig
LO soKutigingnigsimångisåinarpoK
kalåtdlit peKatigTgfiånik nukigtumik
AngmalortoK Olsen-ip agdlauserissaisa 8-at
Kgh åma GTO tåssåuput Kalåt-
^Wt-nunåne sulisitsissut angner-
Pat. inussutigssarsiorfit avdlat
‘hgerdlatatdlo, ajornånginerussu-
pilersitausinausimassut, tå-
ssåuput iluaKusersutinik suliat,
lngeniørit firmait entreprenørit-
alo firmait, tamangajavingmik
suliamik inussuteirartut GTO-p
'malunit KGH-ip tunhisinaussåi-
nik. amåtaoK niuvernerup tungå,
Pingårtumik niuvertarfit, amer-
^laKissut angisutdlo pilersiortu-
gausimåput, åma neriniartarfit
hotelitdlo Kalåtdlit-nunåta imi-
Sagssarparujugssuarnik, pingårtu-
P^ik imiårKanik atuinera pivdlugo
aigerdlavdluarsinaoKaut. Kulari-
nago oKarsinauvugut 90 % sivne-
kalugit måna danskit nunasisima-
=sut pigigait uvdlume.
igdluliorneK sanaortornerdlo
tairnatupilorujugssuaK akisuti-
8‘ngmata isumaKarnarsinaugalu-
arpoK privatimik ingerdlatsissut
s°Kutigissarisagåt tamåko akisa
Pa.ingnerulernigssait. kisiåne tai-
’PåingilaK. suliariniagkat angne-
ru3 artortitdlugit akisuneruj artor-
Wtdlugitdlo, tauva nangmineK ilu-
aaårutigssat angnerunigssåt ili-
P'agissarpåt, pingårtumik procen-
l*sa ilåinik akilerneKartugssau-
Såine.
OKarérsimavunga kalåtdlit nu-
Patcavigsut ajornakusortikåt u-
Pangmigdleriarnigssartik, åmalu-
Ppe kalåtdlit ingerdlatait ikigtora-
'årssuput.
misilitat kingugdlit ilagisima-
våt kalåtdlit kajumigsårdlugit pi-
giPgneKatigigfiliortiterKuvdlugit.
taimailivdlune måna mardlungnik
PiorKutigssiorfeKarpoK agsut
'andsrådimit nålagauvfingmitdlo
s°KutigineKartunik, kisiåne åma
apingaussagssaKarniarnikut ajor-
PartorsioKissunik.
PigingneKatigingnermik ernar-
sarnerup åma kingunerisimavai
j.Brugsforeningit" igdloKarfigpå-
‘Pgssuarne pilersitaunerat, tama-
lpmale saniatigut pigingneKati-
g'gdlune ingerdlatitsinigssamut
erkarsautit påsivdluarneKarsimå-
Pgitdlat, peKatigigdlune igdlerso-
^atigingnerup iluaKutaunera su-
PagssaK nåmagsiniartitdlugo, å-
P'alume KanoK avdlausinauva
‘PQKatigit taima avigsårsimatigi-
litdlugit.
P^ulerigsitsinerit.
. inussutigssarsiutinik privatimik
lrjgerdlatanut aningaussalersuineK
spfuname nangmineK autdlarnau-
®*Permik pissarpoK, kisalo sujug-
^prpåmik pingårnerpåmigdlo
^’jngme „erhvervsstøttip" ani-
P§aussalineratigut, nålagauvfik
PouleKutauvdlune. igdlugssat il.
1 • taimatut åma Nungme bolig-
®tøtte avKutigalugo aningaussa-
ersorneKarput. tamåko saniatigut
Panskit ama avdlanik aningau-
ssalersuinikut periarfigssaKarput
ptorniarsinaugamik Danmarkime
Ptavitik atordlugit.
Kalåtdlit-nunåne „Grønlands-
anken" sulivoK, kétuvfiussoK
.anskit bankerssuisa angnerpåt
^atuvfiånit pissoK, åmalo „Biku-
eP“. nautsorssutit nalunaerutau-
apt maligdlugit ingerdlatat ilua-
Pfnardluarsimåput, kisiåne åma
ePkaimassariaKarpoK, sordlo
grønlandsbanken" akiligagssa-
artitsisinåungitsoK nålagauvfik
PlarnavérKusitinago — tauvalo
a°rsigagssarsissut ernianik ang-
nerpånik akilersuisitdlugit agdlåt.
(bankip erniarititånguatsiarpai
nautsorssutigalugit taorsisinau-
jungnaertunit ajunåruteKånginig-
ssap nalinge). bankit tamarmik,
„Bikuben" åma „Grønlandsban-
ken" Nungme najugaxarput, ki-
siåne uvdluinarne sinerissame ta-
marme suliagssat KGH-imit isu-
magineKartarput. akulerigsitsineK
pitsavik, tamanik påsinarsisitsi-
SSOK.
månalo akulerigsitsinerit ernar-
tortitdlugit, nålagauvfingmit ator-
feKartitat kæmnerit Kiterpiånut
inigssisimåput kommunit agdlag-
feKarfine igdlonarfingnilo sitdli-
masinigssamut direktøriuvdlutik
ilåtigut „Kgl. Brand“-imut. sitdli-
masissarfingmut pigingneKatigig-
fingmut iluamik iluagtitaK. kingu-
mut ajunårutausinaussut migdli-
sarujugssuarfiat ernåisångikåine
nålagauvfingme atorfilingmut sa-
niatigutsialagssusaoK.
danskit firmait, Kalåtdlit-nu-
nfine ingmikortortalersortut, soru-
name danskit inoKatigit aningau-
ssautexarfigssuinit atuisinåuput,
tamånalume ajornartisanago, tå-
ssa danskit sulivfigssuaKarfisa ta-
marmik nalungingmåssuk, Kalåt-
dlit-nunåt „nålagauvfingmit isu-
mangnaitdlisagaussoK", sulivfigi-
savdlugo akigssarsivdluarnartoK
tuniniagkanigdlo tunissivigssauv-
dluartOK.
måna Kalåtdlit-nunåta pingor-
titåussutsimine pisussutaisa ilua-
KUtiginiarnigssait Kanigdlisimatit-
alugo, taimåitugssåinartut ilima-
gissariaKarpoK, EF-ip sulivfigssu-
arujugssue ungasingnerussoK issi-
galugo soKutigingnigsimangmata
„Kalåtdlit-nunåta piarérsarnig-
ssånut", taimatutaordlo silarssu-
armiut aningaussautilipilunerssue
pigingneKatigigssuit, angissusiat
pissauneKarnerssuatdlo KanoK a-
ngitigissoit ugtortarneKardluarsi-
naunerussoK erKarsautigigåine,
tåuko ilaisa tunissartagait Dan-
markip nålagauvfiata tamåker-
dlune aningaussarsiorsinauneranit
angnerussoK pigingneKatigigfig-
csuit atausiåkåt iluåne.
tauva Danmark KanoK periar-
figssaKarpa tamåko pigingneKati-
gigfigssuit soKutigissatik pivdlugit
pingitsailiniarnerinut akerdliléri-
arnigssamut sordlo piaisinautitau-
nigssamut tuaviortumik aulaja-
ngérKussinermut ukioK måna?
ingminut aperingitsorsinåungi-
langa apenuimik uvånga: „kiap
pigai Danmarkip akiligagssaKaKi-
ssup akiligagssaKarnerminut ug-
pernarsautinik atsiugainik?" Ha-
norme tauva ipa såkutånarnikut
sumissutsimut soKutigissaKarnerit
tamatigut aningaussarsiornermut
tungåssuteKartartut?
LO GAS-ilo.
sulisitsissut angnerssåtut nåla-
gauvfiup pissarnertut isumagissa-
rissarpai „akigssarsianik isuma-
Katigissutigssat" kalåtdlit suli-
ssuine.
åma nålagauvfiup aulisartut pe-
iratigigfé isumaKatiginiartarpai
KGH avKutigalugo KNAPP, tau-
valo ministeriap nangmineK kig-
sautigissardlugo politikimut tu-
ngarnajåssartut oKatdlisigerKajå-
gaunerussutdlo sulissartunut tu-
ngassut GAS igdluatungeralugo.
Danmarkime LO ukiut ingerdla-
neråne ernumitsumik suniuteKa-
KataussarsimavoK Kalåtdlit-nu-
nåne sulissartut akigssarsiamikut
isumaKatigingniuteKarneråne
GAS-ivdlo ineriartortitaunerane
— imalunit ineriartunginerane.
ukiut ingerdlaneråne misiligsi-
magåine påsiniardlugo pingaso-
Kiussat — nålagauvfik — LO —
GAS-ilo, tauva påsinartut måko
OKautigissafiaKarput atuartumut:
1. GAS ilaussortakitsuararssu-
vok, pissutigalugo isumaKatigissu-
tine akigssarsiagssat aulajanger-
neKartarmata ilaussortaussunut
ilaussortåungikaluanutdlo åssi-
gingmik, tamånalo pissutigalugo
ilaussortauneK pitsaoKuteKangå-
rane. aperineKardlune GAS-ip su-
juligtaissua taima peKatigigfilior-
nerup isumatusångipatdlårnera-
nik akisimavoK, LO-mit kalerriu-
tigineKarsimassoK, inoKatigingnut
tamanut tungassut nautsorssutigi-
niartariaKartut, åmalo Danmarki-
me sulissartut penatigigfinut ilau-
ssortaunigssaK pingitsaillssutåu-
ngitsoK: arrå atuartutit — ernai-
masinaugugkit Hope-computer, B
& W åma HK-me suliaussarsima-
ssut pisimassutdlo avdlarparujug-
ssuit, isumaKalinginerpit „sagdlu-
ssok" LO-p nalunaerutigisimasså?
2. aperKutiginenarpat KanoK Ka-
nigtigissumik LO suleKatigineKar-
tOK, akissoKartarpoK, LO-p ukior-
pagssuarne angut atorfenartitdlu-
gulo akigssarsianartisimagå GAS-
ip agdlagfenarfiane, åmalo LO ne-
riorssuisimassoK arbej derhøj skoli-
liorniardlune. tauva sianigerKune-
KarpoK, imåinerussoK angut tåu-
na agdlagfenarfingmioK arajutsi-
navérsårtunerussoK LO-mit nå-
lagkersugaussoK GAS-imut ata-
nerunane, åmalo GAS-ip nangmi-
neK arbejderhøjskole sanatisinau-
simåsagaluarå, måna ukiune Kuli-
ngulersune LO-p neriorssutigisi-
massaralua, ilumutdle danskit
håndværkerit Kalåtdlit-nunåne
sulissut kalåtdlit sulissartut peKa-
tigigfinut akilersueKataugaluar-
pata, sordlo Danmarkime suligå-
ngamik penatigigfingnut akiler-
suissartut. tauva GAS aperineKar-
sinauvoK, LO-p sulissartut pena-
tigigfiåtut kalåtdlit penatigigfiat
issiginginerå? tamatumunga aki-
ssoKartarpoK: taimåikaluarporme,
kisiåne uvagut LO pingitsailiniar-
sinåungilarput.
3. Kalåtdlit-nunåta ministeria-
Karfia „akigssarsianik isumanati-
gingniarnigssat" tamaisa sujor-
Kutdlugit sujornagut „ilisimatitsi-
ssutigssanik oKaloKatigingnerKår-
tarpoK" LO-mik. ukioK måna
GAS-ip pissortai ima nåmagig-
taitdliortigilersimåput LO-vdlo
sulenataunigsså piumanago. LO
tamatumunga akivoK sujorasåriv-
dlune, tauva nautsorssutigineKar-
sinåungitsoK isumaKatigingneK a-
nguneKarsinautinago suliuma-
jungnaertoKåsagaluarpat Dan-
markime sulissartut ikiunaviå-
ngitsut. tugdlia tåssa, GAS-imit
påsissutigssat maligdlugit, „LO
Kalåtdlit-nunånutdlo ministeria-
Karfiup påsenatigingniardlutik o-
KaloKatigigtarnere", pisimåput.
inernerat: pitsångorsautigssauga-
luit sujornagut ilimagineKarérsi-
magaluartut, nålagauvfingme
Greenex-imilo akigssarsiagssati-
gut anguneKångitsormata. tåssa-
me — GAS misigititåungitsuså-
ngilan kina aulajangissugssau-
ssok. sulissartut igdlersoKatiging-
nigssåt sumipamitauva?
taimåitumik tupigineKarsinåu-
ngilan, Kangale uvagut påserérav-
tigo, danskit sulissartuisa penati-
gigfisa, tamatumungalo tungatit-
dlugo politikikut soKutigissaisa,
kigsautigisimångisåinaråt kalåt-
dlit sulissartuisa penatigigfiata
nukigtungornigsså. LO-p åmalo
tainenartutut „sulissartut nålag-
kersuissiingortitaisa" pingårner-
pauvdlugo isumagissarpåt danskit
soKutigissait, kalåtdlitdlo sulissar-
tut penatigigfiata nukigtup dan-
skit „sulissartut nålagkersuissu-
ngortitait" penatigigfilo agsut o-
Kartarnermingnit avdlaussumik
iliortitdlugit navianartorsiortilisa-
galuarpai, tamånalo nipangiusi-
maneKarane OKatdlisaorujugssuar
maneKarane OKatdlisaorujugssu-
arKajaKaoK.
KNAPP-ip ajornartorsiutai.
KNAPP pivdlugo ilångusinauva-
ra, peKatigigfiup nukigdlånganuti-
geKigå, sule nunanut avdlanut tu-
niniaissarnernut tungassumik ili-
simassaKarfiussumik pilersitsisi-
månginine, penatigalugulo sule
tamatigortumik påsissutigssanik
pigssarsisimanane kalåtdlit auli-
sarnikut aningaussartutaisa ang-
nertussusisigut. onautigineKartut
maligdlugit tamåko pileriartor-
put, kisiåne uvdlume pissutsit tai-
måitut isumaKatigingniarnerme
nukigdlångaKutåuput.
taimatutaoK aulisamerup måna
sujunigssamilo iluanårutausinau-
neranut agsorujugssuaK suniute-
KarpoK, Danmarkip politikikut
avdlatigut soKutigissane pissuti-
galugit aulisarnermut kigdleKar-
fik avasigdlisikumångingmago 50
sømilinutdlunit taimailivdlutik
aulisarfit rejenarfitdlo igdlersor-
neKarsinaunatik.
sorunalume akit migdliartorput
tunitsivigssaileKinarsivdlunilo,
imaingmat norskit savalingmior-
miutdlo rejerniartue tamarmik
ingmikut amussaKartarmata
10.000 tonsinik kalåtdlit rejenar-
fine, tåukulo tunitsivigissartagåi-
ne tuniniartardlugit. sorunalume
kingunipiloKaKile, pingitsailine-
Karåine kapisigdlit pissagssat iki-
liserujugssuardlugit, taimailivdlu-
tik canadamiut amerikamiutdlo
kapisilingniarnermik soKutigissait
pivdlugit Europame akigssarig-
sårtunut tuniniaissalerniåsang-
mata.
aulisarnermik inutigssarsiut,
sulivfigssuaKarnikut måna tikit-
dlugo Kalåtdlit-nunåta sujunig-
ssåtut tungavigissaussoK, pingå-
kujugtumik OKautigalugo: pisu-
ssutit ingmingnut erniorterKigtar-
tut) ilisimaneKartutut agsut na-
vianartorsiortitåuput. aningau-
ssartutit angnertonissut, aulisag-
kat aké åpasenissut, tunitsivig-
ssaileKineK.
taimåitumik tupigineKarsinåu-
ngilaK måne KulartOKaKalunilo
sujunigssamut ånilånganeKarmat,
ajornartorsiutit taigorneKarérsut
tamåkorpagssuit saniatigut åma
årdlerineKalermat mingugtiteri-
lernigssamik, pissutenartumik
„pisussutit ingmineK erniorsinåu-
ngitsut" avdlatut ajornartumik
piarniarneKalernerisigut, sordlo
augtitagssat ulialo Kalåtdlit-nu-
nåne.
nunarput.
sumut iluaxutauva mingugterine-
rup isumangnångineranut ilima-
sungneK KulångitsoK, ilisimatut
tamarmik isumaKatigigpata, mi-
ngugterineK nunane issigtune 100-
riåumik ajoKutaunerussartoK nu-
nanit akungnagtumik kiagtumig-
dlo silåinalingnit. kia inussutivut
taorserumårpai?
isumaKarnerdlutik apernut tåu-
na aningaussåinarnut aperKutau-
SSOK?
kiauna danskit nålagauvfiat tu-
nisimagå nunarput pigisinångor-
titdlugo tåssanilo pisussutinut?
sume agdlagsimava?
OKarsinauvit landsråde angersi-
massoK? tauvame tungaveKardlu-
artumik suliagssaK suliarineKarsi-
mava? sivisumik pitsaussumigdlo
påsisitsiniaineKarsimava nunalo
tamåkerdlugo OKatdlineKarsimav-
dlune tamåna pivdlugo? ilisimå-
ngiliuk Kalåtdlit-nunåta landsrå-
dia, sordlo arnata nalunaerå, su-
junersuissuinaussoK, tamånalo pi-
ssutigalugo, hjemmestyre pilersi-
tautinago téussumalo nagsatånik
OKartugssaunine avdlångortinago,
taima pingårutenartigissumut au-
lajangisinåungingmat sordlo nu-
navta kimit pigissagssauneranut
imalunit sumut ataneranut, 1953-
ime imalunit 1975-ime oKarsinau-
soraiuk?
ilisimaviuk uvagut måne inuni-
arnerput nunavtinut atavdluinar-
tutut misigisimagigput agdlåt ima
angnertutigissumik, uvdluinarne
OKalungnivtine onångisåinanga-
jagdluta „Kalåtdlit-nunåt" (Grøn-
land), sordlo ivdlit nunat taissa-
rit Danmark — uvagutdle ernar-
sariaratalunit OKartarpugut „nu-
narput" — vort land — imatut
uvagut, imåingitsoK uvanga ima-
lunit ivdlit, kisiåne uvagut, su-
juaissavta nunåt, uvagut naligi-
ssavtalo nunarput, mérKavta a-
tautsimut pigissåt. niorKutigssåu-
ngitsoK-una, Danmarkimit koru-
ninik orinigdlo pisiausimassoK,
kisiåne inunivta ilagigåt.
ivdlit penativitdlo arsårniarpi-
sigut? isumaKarpit koruninik ori-
nigdlo akilerneKarsinaussoK? kiap
akigssai aulajangisavai? Indiår-
Kåkutut tuniniarneKarsinaunerpa?
AngmalortoK Olsen.
de forenede
revisionsfirmaer /
statsautoriserede revisorer
Skibshavnsvej . 3900 Godthåb
Box 12 . Tlf. 2 15 11
<lr
& Internationalt revisionssamarbejde med Touche Ross & Co.
19