Atuagagdliutit - 31.07.1991, Síða 9

NR. 86 1991
ATUAGAGDLIUTIT/GRØNLANDSPOSTEN
9

Inuulluarisi
Kontreadmiral ukiuni 42-ini sakkutuujusimasoq
ukiunilu tallimani Kangilinnguaniissimasoq aallalerpoq
NUUK(KR) - Sisamann-
gorpat augustip aallaq-
qaataani Kangilinnguit
marloriaammik inuuis-
siussapput. Tassalu Kan-
gilinnguit amerikamiu-
nit sakkutooqarfinngor-
tinneqaraeranniit ukiut
50-inngussammata sak-
kutooqarfiullu taassu-
map qallunaanit tigune-
qarneraniit ukiut 40-
ngussallutik. Kangilinn-
guanilu pisort aaneq,
kontreadmiral Wilhelm
Grentzmann augustip
qulinganni sakkutuuju-
nermini ukiut 42-ngor-
toraiorlugit nalliuttor-
siussaaq. Aqaguanilu
aamma Den Kongelige
Danske Marinemiinner-
mini ukiunik 40-ngortor-
siussaaq. Ukiuni tallima-
ni Kangilinnguani pisor-
taanerusimavoq, ukior-
passuarnilu sakkutuuju-
simanini naggaserlugu
augustip 26-ianni Dron-
ning Margrethe ilassiar-
tussavaa. Ukiut 40-inga-
jaat matuma siomatigul-
li Kalaallit Nunaanniit-
talersimasoq kunngik-
kut umiarsuaat Danne-
brog kunngikkormiullu
ingiallorlugit angalaqa-
taatillugu AGip Kangi-
linnguit pisortaanerat
taanna naapisimasima-
vaa.
Sakkutuujulluni qaffak-
kiartuaamiaraanni ukiut
marlukkuutaarlugit pinga-
sukkuutaarlugillu allanut
suliartortitaasaqattaartari-
aqartarpoq. Taamaattumik
Wilhelm Grentzmannip
ukiuni tallimani pisortaane-
rusimanera qaqutigoortoru-
jussuuvoq. QanorUuna ilil-
luni Kangilinnguani pisor-
taaninngorsimasoq?
Tullianlk
juullisiorfissaq
- Ata oqaluttuutissavakkit.
Taamaalluta 1985-imi juul-
lisiortilluta illersornissamut
pisortap, admiral Tiedep,
F orsvarskommando-mut
Vedbækimiittumut qaaqqu-
aanga oqarfigalungalu tulli-
anik Kalaallit Nunaanni
juullisiorumaartunga
Nammineq Kalaallit Nu-
naat nuannarisorujussuu-
gamiuk Kalaallit Nunaan-
nut tunngasut isumagisa-
rai, taamaattumillu assor-
suaq oqilisaassussimavaan-
ga. 86-imi apriliugaa maan-
ga tikippunga takuniaallun-
ga.
AG: - Kalaallit Nunaane-
eqqaarnerit qanoq misigaa-
juk?
- 1952-imiilli akuttunngit-
sumik Kitaata sineriaani
an galas ar simavu nga.
Kunngikkut 52-imi tike-
r aar mata umiarsuarmi ingi-
allortaasumi inuttaasima-
vunga. Timmisartortartu-
tullu sakkutuujugallarama
aamma maaniillattaasarsi-
mavunga. 1951-imili allann-
gortitsisoqarsimavoq sak-
kutuut timmisartortartut
immikkoortuinngortillugit,
Uangalu sakkutuut imar-
siortut naalagaarassaattut
ilinniarnissara qinersima-
vara. Taamanikkut kunn-
gikkunnut ingiallortaaneq
sivisoorujussuusarpoq. Taa-
maalluni Danneborg imer-
tartussanngormat Sisimiut
eqqaanni kuummut imerta-
riartorpugut. Taannaqali
immiilerput, immiilerput,
sunaaffaana kunngikkut
umiarsuaat taama imiisive-
qartigisoq. Naammassereer-
niariartugulli kunngi umi-
arsuup qaavanut qaqeratar-
poq oqarlunilu:
- Sangatassuiinaa taa-
maaliorsimasariaqanngik-
kaluarpusi!
- Uangalu oqarpunga: Su-
naana? Aap, Ataqqinartutit!
- Taava ataqqinartorsuaq
nipangersimatsiarsinnarlu-
ni oqarpoq:
- Asuki, naluara qanoq
oqarniaraluarnerlunga!
- Naamik, Ataqqinartutit!
- Dronningip uffarfia eqi-
saavarpassuarnik ulikkaar-
simavarsi!
- Taannaqalimi uteqat-
taarluta imermik mingo-
qanngitsumik imertartaqat-
taalerpugut.
Kangilinnguani
inuuneq
AG: - Kangilinnguani inuu-
neq qanoq ingerlasarpa?
- Ullukka tamarmik assi-
giinngitsuupput, tassami
sorpassuit uagut sulinitsin-
nut sunniuteqartarput.
Tassami ullormut sunik su-
liassaqarnissarput uagut
nammineq aalajangertann-
gilarput, tamanna Kalaallit
Nunaanni pissutsit aalajan-
gertarpaat. Imaassinnaavoq
borgmesterit ilaata sianerfl-
gigaatigut aalisartutik sik-
kussaasimallutik avalassin-
naajunnaarsimanerarlugit.
Imaassinnaavoq napparsi-
masumik peruluttumik
Danmarkimukaassassaqar-
toq imaluunniit qimussimik
piniartunik ikiortariaqarto-
qalersimasoq. Suliassat as-
sigiinngitsorpassuit, tulle-
riiartariaqartullu amerlasa-
qimmata sulinerput qatsun-
nanngitsorujussuusarpoq.
Suliassalli assigiinngitsut
tamarmik ataatsikkut
naammassinissaanut naam-
mattunik atortussaate-
qanngilagut.
AG: - Soorluuna »nalin-
ginnaasumik« sakkutuuju-
simassanngitsusi?
- Taamaalluinnarpoq. Ua-
gut allaanerujussuuvugut.
Qujanaqaarlumi allaaneru-
jussuummat. Oqarsinnaa-
vungalu uagut ingerlatsi-
nerput Danmarkimi sakku-
tuujusamermit allaanerun-
gaarmat Danmarkimiittut
uagut qanoq ingerlanerput
takorloorsinnaasanngik-
kaalluunniit.
Suulluanngltsut
AG: - Annaassiniarneq pif-
fissaajaatigisaqaarsi?
- Suliarisartakkatta ilar-
passui, suulluanngitsuku-
juppassuit, uanga pinngitso-
orusuttaraluaqaakka. Ta-
makku tassaanerusarput
inuit isumaalliorlutik iliuu-
serisaat, kalaallilli taamaa-
liunngisaannarput. Kalaal-
lit annanniallaqqissusiat
uanga nersortuaannarpara.
Ukiuni kingullerni arlaleri-
arlunga takusaqartarsima-
vunga, umiatsiartik siku-
mut aporluni putusimagalu-
artilluguluunniit qeqerta-
- Suliarisartakkatta ilaat
suulluanngitsut pinngitsoo-
rusunnartaraluaqaat, kon-
treademiral Wilhelm
Grentzmann oqarpoq.
- Jeg kunne godt undvære
mange af vores operationer,
fordi de er så uendeligt tåbe-
lige, siger kontreadmiral
Wilhelm Grentzmann. (Fo-
to: Knud Josefsen)
mineeqqamulluunniit qa-
ninnerpaamut annannia-
pallassimasunik. Puisimik
qaninngortoortoqartarluni-
lu aallaaseqarsimagunik
tassa aniguisarput. Taava
suulluunniit atortorisin-
naasatik iluaqutigalugit oq-
quiffigisinnaasaminnik il-
lunnguusiortarput. Ilumut
kalaallit amerlanerpaat tu-
pinnaannartumik annanni-
arsinnaassuseqarput, ta-
mannalu uanga ajasooruti-
giuartarpara. Suliassarpas-
suattalu ilaat aamma quia-
nartortaqartarput. Pui-
gunngisaannarpara sior-
naatsiaq . Qeqertarsuarmi
politiit Kangilinnguanut na-
lunaarmata, sikuilernerani
qimussersut saavitaalerne-
rarlugit. Qanormi iliussaa-
gut? Qimussit marluk talli-
manik inuttallit ujartussaa-
vagut. Timmisartoq aallar-
tipparput ujakkagullu nas-
saaraagut. Qujanassusia.
Containerit timmisartumiit
nakkartinneqartut qamutit
killingannut tummata pini-
artut aalateripput. Contai-
nerip aappaaniippoq ra-
diunnguaq atoriaannaq,
taannalu atorlugu timmi-
sartumiittut oqaloqatigisin-
naammatigit tusagarput
siulleq tassa:
- Qujanarujussuaq, ullut
14-it qaangiuppata aggeq-
qinniarisi. Taquassanut
ilinniartunut qujanarsuaq.
- Quiasaarumatuujusima-
gamik, uagulli sakkutooqar-
fimmi oqarpugut: Maan-
nakkorpiaq annaattariaqar-
pagut, ulluni 14-ini utaqqi-
sinnaanngilagut, taamanik-
kussamummi Canadap tun-
gaanut saaverujussuareer-
simassapput, taamaattumil-
lu Grønlandsflyp S-61 heli-
kopteriutaa aallersinneqar-
tariaqarpoq. Ikiomiagassa-
raagut piniartut sungiussi-
simalluartut. Uagullu ti-
mersornerinnangajattut it-
tumik annaassiniartariaqa-
lersarnerput pifilssaajaati-
gisaraangatsigu ilaanni
ajuusaarutigisinnaasarpar-
put. Aningaasaatitta kille-
qaqisut tamakkununnga
atortarnerat uanga ajusaa-
rutigisarakku. Aningaasaa-
tinnguagummi sapinngisa-
mik kalaallinut iluaqutaa-
nerpaasussamik atorusup-
pagut.
Nuumml plsartoq
AG: - Nuummi pisartumik
nutaamik aallamiisimavu-
tit?
- Isumaqarama pinngitso-
orani Umiarsualivitoqqa-
miit qamutilittartoqartarta-
riaqartoq. Siulerisaraana
1985-imili taamaaliortaler-
simasoq. Uangalu tamanna
nuannaralugu ingerlateq-
qissimavara. Uloqarfik erfa-
lasulersorluarsimasoq inup-
passuillu qamutileqarfitoq-
qap eqqaanut katersuussi-
masut avataanniit isigalugit
nuannersorujussuusarput.
AG: - Pingasoriarluni qa-
mutilittartarneq qanga aal-
larnerneqarsimava?
- Ukiut 403-it matuma
siornatigut umiarsuaq nak-
kutilliissut siulleq Atlanti-
kumukarluni aaUarsima-
voq. Taamanimiilli imaassi-
mavoq, Kalaallit Nunaanni
inoqarfiit arlaannulluunniit
pigaagamik ajunngitsumik
isumaqarnertik ersersinni-
arlugu pingasoriarlutik qa-
mutilittartarlutik. Taamaa-
liorneq uagut ilassinninner-
mik taasarparput, tamanna-
lumi ileqquuvoq kusanar-
toq, pingaartumillu tamati-
gut nunamiit arfanniat qa-
mutilitoqaat atorlugit aki-
neqartarnerput pissutaallu-
ni. Tassalu nunamiit aam-
ma ilassinnillutik pingasori-
arlutik qamutilittarput.
Sunnia kallppoq
AG: - Taava qanoq pissavit?
- Qeqertannguamut
inunngorfmnut Anholtimut
Kattegatip qeqqaniittumu-
kassaanga. Taavalu umiat-
siannguartaarsinnarlunga
aalisartalissaanga. Ulutta
aneersuuartarfiani, naalak-
kersuisarfmni, issiallunga
avammut isigisassaanga
oqartarlungalu: »Imaas-
saaq«. Asuki, namik naluara
sulerissanerlunga... Sam-
merusuttarsimasakka pif-
fissaqarfigisimanngisakkali
amerlaqaat. Sakkutuujusi-
manera nuannarisimaqi-
gakku peqqissimissutissa-
qanngeqaanga. Uanga Ka-
laallit Nunaanni Sisimiut,
qanga Sunnia Kapilittup
aallartarfigisimasaa, alia-
naaginerpaasaraakka.
Taanna tassaasimavoq ar-
fanniaq, »Norske-Larsen«,
sumiluunniit akimasunik ti-
keraartoqartillugu arfermik
kalittorsuulluni nunaqar-
finnut assigiinngitsunut ti-
kittartoq neqissarsuarmik
pajuttorsuulluni. Tikinneri
tamaasa pillattorsuusarsi-
mapput. Taamani kunngik-
kut ingiallorlugit Sisimiu-
nut tikikkiartulersugullu
»Sunnia kalippoq« aamma
tikikkiartulerpoq arfernik
marlorsuarnik kalittorsuul-
luni. Kikkullu tamarmik su-
aartalerput: - Arfaqaanngo-
oq, arfaqaanngooq! Nivissat
kusanartunik kalaallisoor-
tut umiarsualiviup pulam-
magiaani qaqqanguaneer-
rapput, tunuiniippullu an-
gutit qaqortumaartut. Taa-
va Sunniatoqaq tikileraan-
gat erinarsor tagar tik: »Sun-
ni kalippoq« appippaat. Ilu-
mummi .... ilumut uanga
inuutillunga allamik taama
nuannertigisumik misigisa-
qarsimanngisaannarpunga.
Unnulerluni imaq qillariin-
nanngoruttortoq, misigisi-
saq... ilumut qanorluunniit
oqassanerluni nalunaqaaq.
Kikkut tamarmik qamuuna
attortigunarput, tassali ali-
anaalluinnaruttormat. Ta-
manna unga puigunngi-
saannarpa!
NUUK ROLIGMONTERINGas
I W W »X U VLI W INDUSTRIVEJ 7 • TIF 2 52 33 • BO)
BOX7S« 3900 NUUK