Tíminn - 14.08.1976, Blaðsíða 12

Tíminn - 14.08.1976, Blaðsíða 12
12 TÍMINN Laugardagur 14. águst 1976 UM þetta leyti standa yfir tvær merkilegar sýningar aö Kjar- valsstöðum og hafa þær þaö sammerkt, aö þa6 eru ekki listamennirnir sjálfir sem ao þeim standa, heldur aorir menn, þótt auövitað hafi þeir lagt tii myndirnar, en þetta er sýningin GRAFtK, sem Félagið Myndkynning hefur sett upp, og sýning ,,úr safni Gunnars Sig- urössonar" i Geysi. Þessar sýningar koma á „agúrkutíma", þegar myndlist- argagnrýnendur skrifa litið i blöo, hafa eins og aðrir fengið nóg á löngum vetri og vilja gjarnan hugsa um eitthvað ann- að. En núna þegar fáort sumar- ið er að syngja sitt siðasta vers varð ekki hjá þvi komizt að lita heim að Kjarvalsstöðum til að missa ekki af umtalsverðum hlutum. Sýning á verkum úr safni Gunnars heitins Sigurðssonar I Geysi (1922-1970) er ekki sú fyrsta, sem komin er úr einka- safni. Reykvikingar og reyndar fleiri landsmenn hafa verið ör- látir á aö lána verk sin almenn- ingi um stund, svo fleiri mættu njóta en þeir einir, og vitna ég þar til fjölmargra yfirlitssýn- inga á Kjarvalsstöðum og i öðr- um sýningarsölum borgarinnar, — en svona mikla sýningu úr einkasafni manns, höfum við ekki séð áður, að ég man. A sýn- ingunni eru 92 myndir eftir ást- sæla listamenn, og nægir að nefna nöfn eins og Snorra Arin- bjarnar, Svérri Haraldsson, Þorvald Skúlason, Valtý Pét- ursson, Kristján Daviðsson, Ninu Tryggvadóttur og Kjartan Guöjónsson, en alls munu vera á sýningunni verk eftir 21 lista- mann, sem allir hefðu átt svip- aðan rétt á að teljast upp hér.en ég nefni þessi nöfn aðeins til þess að sýna, að verkin eru ekki af verri endanum, heldur eru þau öll eftir viðurkennda menn. Allir sem um list, eða mynd- listir hafa hugsað, vissu að til var ágætt safn listaverka i eigu Gunnars Sigurðssonar i Geysi. Hann hafði til þess ágætt tæki- færi að eignast myndir, þvi að hann var handgenginn lista- mönnum og myndlistinni. Um þetta segir Björn Th. Björnsson á þessa leið: „Salurinn uppi á Fréyjugötu, sem Gunnar haföi látið gera úr efri hluta gömlu vinnustofu As- mundar, var fremur en nokkur annar staður i bænum vettvang- ur hins nýjasta i islenzkri list, alla vega á árunum 1949 til 1955. Og á heimili þeirra Gunnars og Guðrúnar Lilju heilsaði kaffi- sopinn upp á fleiri unga lista- menn en nokkurt kaffihús. Ég man hver ósköpin stundum voru fólk í listum AAá bjóða yður. Picasso? Tvær merkilegar sýningar á Kjarvalsstöðum skorin þar og smurð af fransk- brauði.- Að sjálfsögðu bar salurinn sig ekki á þessu' oddaliði einu saman, heldur var og efnt til „vinsælla" sýninga, svo sem yfirlits á myndum Emils Thor- oddsens, eða á nýjustu mál- verkum Jóns Stefánssonar, og skáld lásu þar upp úr verkum sinum, svo sem Þórbergur úr ó- prentuðum Sálminum, og meira Gunnar Sigurðsson, listaverka- safnari. að segja slepuðum við þangað upp flýgli, svo Lanzki-Ottó gæti músíserað um myndir á sýningu eftir Moussorskl." Ennfremur þetta: „Sumar myndanna hrifu Gunnar svo þegar i fyrstu, að hann lagði á þær fölur. Aðrar fékk hann að velja upp i greiðsl- ur, og enn gáfu listamenn hon- um marga mynd, vitandi að betra heimkynni yrði þeim ekki kosið. Þannig er þetta safn Gunnars Sigurðssonar ekki slikt sem auðmaðurinn — konnisör- inn — fyllir eftir kerfi og drepur i skörðin: Það er miklu fremur lifandi dókúment skamms en mikils umbrotaskeiðs I list okk- ar. Það er dagbók tiðinda, sem öll þóttu ekki fréttnæm á liðandi stund, en munu samt lifa flest hin, sem voru með stærra letri þrykkt." Það, sem vekur athygli manns við fyrstu sýn, er það hversu góð eiritök af hverjum málara Gunnar Sigurðsson hefur eignazt. Hvort hann var mikill auðmaður veit ég ckki, þótt vafalaust hafi hann haft rúman fjárhag, eftir þvi sem gerðist hjá fólki. Það eitt nægir þvi miður ekki til þess sem þarna er sýnt, að hafa átt aura. Myndirnar eru valdar af svo mikilli smekkvisi, að undrun sætir. Málararnir eru ólikir, en samt hefur sýningin svo sterkan heildarsvip, að þær gætu allar, þess vegna, verið eftir sama Málverk eftir Snorra Arinbjarnar. Frá grafík-sýningunni. mann, ef við ekki vissum betur. Gunnar Sigurðsson hefur þvi átt meira i þessu safni en lóma pen- inga, — lika skoðun, sem stóð föstum ioluin. Sýningin er verðmæt heimild um vissan þátt I myndlistarsögu aldarinnar og safnið þyrfti þess vegna endilega að varðveitast i heild sinni. Um einstakar myndir verður ekki fjallað hér, en ég vil þó sér- staklega vekja athygli á frá- gangi ölluni. Farið er inn á nokkuð nýja braut við að hengja myndirnar upp, réttlinustefn- unni er hafnað, og tekin er inn dálitil ringulreið I það starf, svona til tilbreytingar, en þeir sem hengdu upp sýninguna voru þeir Jóhannes Jóhannesson og Guðmundur Benediktsson. Listunnendur ættu ekki að láta hjá liða að skoða þetta á- gæta safn, og Kjarvalsstaðir ættu að athuga hvort myndlán frá einstaklingum, hvort sem um heil söfn er að ræða eða ekki, gætu ekki orðið einn þátt- urinn i rekstri Kjarvalsstaða i framtiðinni. Myndkynning sýnir grafik Með safni Gunnars Sigurðs- sonar, deilir heimsfrægðin vestursal Kjarvalsstaða, en„ i norðurhluta hans eru sýndar graflkmyndir eftir ymsa heims- fræga nafntogaða listamenn. Nægir þar að nefna Picasso, Salvador Dali, Victor Vasarely, ERRO, og marga fleiri. Yfirleitt er eitt myndlistar- verk eftir hvern þeirra mörgu, er þarna eru sýndir, en myndir Erros eru á þriðja tug talsins. Það er ekki á hverjum degi, sem við fáum að sjá jafn marga ágæta, heimsþekkta menn undir sama þaki. Að visu eru þetta ekki merkilegustu verkin sem þeir gerðu, enda varla von, en alheimssnillingurinn leynir ekki á sér, heldur býr til fleiri hluti góða en vonda, en aðallega þó góða. Stærstur er hlutur Erros i þessari sýningu, en þar eru myndir úr hinni frægu mynda- röö MADE IN JAPAN en i myndaröðinni er teflt saman vlgvélum og kynfærum, ástallfi og hernaði. Erro er frægasti islenzki myndlistarmaðurinn, um það er ekki blöðum að fletta, og það hefur dregizt óhæfilega lengi að haldin sé stór sýning á verkum hans hér heima. Samt er hann ekki afkróaöur neins staðar, stórsýning var til dæmis á myndum hans suður I Munchen I fyrra, og sýningar ganga út um allan heim á verjjum hans, og sem dæmi um tiltrúna úti i heimi, þá hefur Erro m.a. gert frimerki fyrir Kúbu, svo eitt- hvað sé nefnt. Grafiklistin hefur átt örðugt uppdráttar á íslandi lengi, en nú er hún sem betur fer á hraðri uppleið. Mestu munar um her- ferð ungra grafiklistamanna, þvi opinber söfn hafa litið sinnt grafik óumbeðin. Nægir að minna á hina miklu yfirlitssýningu á graffk, sem haldin var I vor, myndir Hundertwassers og kinversku grafiksýninguna, sem haldin var i fyrra. Allt þetta treystir grundvöll þrykklistarinnar, og það sama mun þessi ágæta sýn- ing Myndkynningar gera. Bætt er úr sáru hungri eftir góðum grafiksýningum og heimsfrægð- insjálf erleidd til öndvegis, þótt i smáum stil sé. En svo mikið er vist, að Islendingum er ekki á hverjum degi boðið að kaupa Picasso fyrir 120 þúsund kall. Aðalsteinn Ingólfsson, framkvæmdastjóri listráðs seg- ir á þessa leið I aðfararorðum: „Ég held samt að hvalreki sem þessi sýning er, hafi ekki komið á fjörur islenzkra grafik- unnenda um árabil. Hér sjáum við koparstungu eftir Picasso, sem signeruð er I plötuna, einkennandi fyrir hinn hvatlega og örugga teiknistil meistarans og hér er sömuleiðis til sýnis handbragð og sérkennilegur myndheimur Salvadors Dali sem i fjóra tugi ára hefur verið frægastur súrrealista. Hér er einnig að finna verk eftir Victor Vasarely sem verið hefur frum- kvöðull I optiskri afstraktlist undanfarin 20 ár og hefur m.a. haft ómæld áhrif á nokkra is- lenzka listamenn. Einnig eru hér nýjar stjörnur á mynd- listarhimninum, t.d. Yvaral (sonur Vasarelys) sem getið hefur sér mjög gott orð fyrir strendingasjónhverfingar sinar og fágað handbragð. Aðrar list- rænar tilhneigingar i evrópskri list eiga hér fulltrúa, — t.a.m. sjáum við belgiska listamann- inn Corneille ur Kóbra-hópnum með kröftugt ljóðrænt verk eins og hans er von og visa og hér er frakkinn Soisson, sem bergt hefur af sama brunni. Ekki má heldur gleyma Italanum Gaetano Pompa og furðuveröld hans eða frakkanum Max Papart sem verið hefur i fremstu röð grafiklistamanna og bókaskreytingamanna i Evrópu i mörg ár." Báðum þessum ágætu sýningum lýkur á sunnudags- kvöld. Jónas Guðmundsson

x

Tíminn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tíminn
https://timarit.is/publication/50

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.