Tíminn - 05.08.1978, Blaðsíða 7

Laugardagur 5. ágúst 1978
7
Heiður Helgadóttir, blaðamaður:
Pottþétt úrræði
eða gömul
haftastefna?
— hverjum á fólk að trúa?
Hverju er almenningi þessa
lands ætlaö aö trúa? Hver skýr-
ir frá staöreyndum, um orsakir
þess aö myndun vistri stjórnar
fór út um þúfur, en ætla má aö
þaö sé þaö stjórnarform sem
flestir heföu óskaö eftir. brátt
fyrir allar útskýringar stjórn-
málamanna, þá er staöan sú aö
fólk hefur fátt aö fara eftir,
nema fullyröingar á móti full-
yröingum.
Eiga kratar bara aö trúa
Benedikt, sem segir tillögur Al-
þýöubandalagsins óraunhæfar
og ábyrgðarlausar, og kommar
siöan Lúövik, sem segir Bene-
dikt engin úrræöi sjá nema
gömlu ihaldsleiðirnar?
Er ekki mál til komið, aö hinn
almenni kjósandi krefjist
áreiðanlegri svara og upplýs-
inga frá hinum háttvirtu stjórn-
málamönnum? Kannski ekki
sist þessum sigurvegurum
kosninganna, sem töldu það
höfuðmálið að losna við rikis-
stjórnina, þvi þá ættu þeir
lausnir á hverjum vanda. Ein-
hver hlýtur að geta reiknaö
dæmið raunhæft.
Alþýðubandalagið lagöi fram
pottþéttar tillögur að eigin mati.
t þeim fólst m.a. hvorki meira
né minna en flest það er allur
þorri fólks óskaði eftir, ef raun-
hæft væri, þ.e. aukinn kaup-
máttur, lækkað verðlag, stór-
lækkun veröbólgu og siöast en
ekki sist, að gengislækkun væri
óþarft gamalt ihaldsráð.
Glitti í götin
En þvi miður komu fljótt i ljós
gloppur i tillögunum. Jafnvel
ótölufróöir ráku augun i þaö,
að i þeim var hvergi gert ráö
fyrir auknum útgjöldum rikis-
sjóös til aö mæta launahækk-
unum þeim, sem leitt heföu af
þvi skilyrði Alþb. að samningar
tækju þegar gildi. Um hve há
upphæö þetta væri og hvernig
skyldi afla fjárins, var spurt á
blaðamannafundi, er haldinn
var af Alþýöubandalaginu ný-
lega.
I ljós kom, að upphæðin næmi
1.400 milljónum til áramóta og
fjárins skyldi afla með auknum
sköttum, þótt óljóst væri ennþá
á hvern hátt. Þvi var við bætt,
að vissulega væru ennþá i út-
reikningum Alþb. ýmis göt, sem
eftir væri að fylla upp i, varö-
andi útgjöld rikissjóös. (vissu-
lega merkar upplýsingar).
En viðbótar tekju- og eigna-
skattsálögur voru þegar
komnar inn i dæmið, svo liklega
hefði þarna veriö um aö ræöa
enn eina viðbótarálagninguna á
árinu.
Með þetta hálfs annars
milljarðs gat i huga, lá beint við
að spyrja Alþýðubandalags-
menn, hvað hæft væri i fullyrö-
ingum Framsóknarmanna og
krata, að dæmi Alþýöubanda-
lagsins gengi ekki upp. Fleiri
göt hefðu fundist.
Jú, tillögurnar hefðu kannski
verið heldur lágar, en það var
ekki stórmál. Annað hvort hefði
þurft örlitið meiri tekjuöflun
eða örlitiö minni millifærslu,
enda væru tillögurnar ekkert úr-
slitaskilyrði, og mætti breyta
þeim í flestu. (Nú, ekki pott-
þéttar? — en hvaö eru nokkrir
milljaröar milli vina!)
Kaupránið mikla 3%
Það, sem slitum viðræðna olli,
kvaö Lúövik hafa verið gengis-
lækkunina, og þau skilyröi sem
henni fylgdu. Þeir Alþýðu-
bandalagsmenn hefðu veriö
ófáanlegir til aö fara þess á leit
viö launþegasamtökin, að þau
afsöluðu sér 7% kauphækkun,
sem af henni leiddi. Enda væri
það helmingi meiri kjaraskerð-
ing, en sú sem rikisstjórnin
gerði með sinum aðgerðum.
(Athygli vekur, að I tillögum
Alþb. er kaupránið mikla nú
talið nema 3%).
Þá var Alþb. umhugaö um að
leiðrétta þá rangtúlkun and-
stæðinganna, að tillögur þeirra
væru uppvakning á gömlu úr-
sérgengnu haftakerfi. Það væri
alrangt. Þeir vildu nýja leið,
svokallaða millifærsluleiö — til
áramóta.
Um nýtt eða gamalt má deila
(ömmukjólareru jú aftur orðnir
nýjasta tiska) en hvað átti þá aö
taka við um áramót. Afram 10%
millifærsla, sem samkvæmt út-
reikningum Alþb. mundi kosta
rúma 16 milljaröa á næsta ári.
(Aðrir segja miklu meira). Lúð-
vik svaraöi þvi til, að um næstu
áramót heföi þurft að meta
stöðuna að nýju, eftir þróun
verðlags og kaupgjalds. Þá
hefði komiö I ljós hvort halda
þyrfti millifærslunni áfram, eöa
gripa til annarra úrræða.
Þetta voru þá framtiöar-
markmiðin og nýja stefnan.
„Bráðabirgöa-reddingar” til
áramóta, m.a. með þvi aö taka
1000 milljóna króna skulda-
bréfalán til niðurgreiðslna og
siðan loftkennd úrræöi á næsta
ári. Einhvern veginn verkar
þetta ekki alveg nægilega
traustvekjandi.
Til fj.... með fyrirtækin
Að lokum er ekki úr vegi aö
bæta við smá sýnishorni frá um-
ræðum, sem urðu I viðræðu-
nefndinni, um tillögur Alþýðu-
Heiður Helgadóttir
bandalagsins. Fyrir lá álit sér-
fræðinga, er reiknað höfðu út
tillögur Alþb. Kom fram að þeir
töldu atvinnuvegina ekki þola
álögu- og uppbótakerfið, svo
stór hætta væri á þvi að fjöldi
fyrirtækja ,,færi yfirum”, ef þvi
yrði beitt. Var þetta álit borið
undir Lúðvik og hann svaraði af
bragði, að þarna væri sérfræð-
ingunum rétt lýst, þeir hugsuðu
alltaf um atvinnuvegina, en Al-
þýðubandalagið hugsaði um
fólkið. í þessum dúr svaraði
Svavar Gestsson lika i blaðavið-
tali nýlega, að þau fyrirtæki
sem ekki gætu borið þá auknu
skatta sem ráðgerðir voru, þau
yrðu þá bara að rúlla.
Areiðanlega þykir Alþýöu-
bandalagsfólki,' sem öðru fólki
gott að fá fri stöku sinnum. En
færi atvinnureksturinn á haus-
inn gæti fri sumra oröiö nokkru
lengra en fólk óskaði eftir, jafn-
vel núna i sumarbliðunni.
Þessar linur svara auövitað
engu um rétt eða rangt, þar er
staðhæfing á mót staöhæfingu.
En ljóst er þó að tillögur Alþb.
eru ekki eins pottþéttar og þeir
Alþýðubandalagsmenn halda
fram. Plaggiðer ansi götugt svo
hætta er á, að nokkuð heföi nætt
i gegnum þaö ef á hefði reynt.
Var kannski aldrei meiningin
að á það reyndi?
Ragnar Arnalds.
Ragnar Arnalds:
LÁTUM HÆ6RIMENN FRAM-
KVÆMA HÆGRISTEFNU
Svar til Steingríms Hermannssonar,
ritara Framsóknarfiokksins
Steingrimur Hermannsson,
ritari Framsóknarflokksins, rit-
ar grein i Timann 2. ágúst s.l.,
þar sem hann reynir að teija
lesendum blaðsins trú um, að
tillögur Alþýðubandalagsins í
nýafstöðnum stjórnar-
myndunarviðræðum hafi verið
byggöar á röngum útreikning-
um. Hann vitnar si og æ i álit
„sérfræðinga” og fullyrðir að
„opinberir aðilar” telji þetta og
hitt.
Svipaðar fullyrðingar komu
reyndar fram i viðræðum flokk-
anna. Við Alþýðubandalags-
mann þráspurðum viðmælend-
ur okkar, hverjir væru þessir
„sérfræðingar”, sem væru svo
einkar lagnir að reikna tillögur
okkar út úr heiminum. En við
fengum aldrei nein svör. Við
óskuðum eftir að fá ljósrit af
þessum einkennilegu út-
reikningum en fengum ekki.
Engin skrifleg gögn voru lögð
fram i viðræðum flokkanna til
leiðréttingar á þeim talnalegu
upplýsingum, sem viö höfðum i
höndum og byggðum á.
Við nánari athugun á út-
reikningum Steingrims þarf
engan að undra, þótt „sér-
fræðingarnir” vilji ekki láta
nafns sins getið. Svokallað álit
„sérfræðinganna” byggist I
flestum tilvikum á þrælpólitísk-
um ráðleggingum fremur en
talnalegum útreikningum á til-
lögum Alþýðubandalagsins.
Ekki vanáætlun
heldur bara
aörar tillögur
Tökum sem dæmi tillögu okk-
ar Alþýðubandalagsmanna um
sérstaka skattlagningu á ýmiss
konar eyðsluvörur, ferðagjald-
eyri o.fl. að upphæð átján
hundruð milljónir króna. Stein-
grimur segir það „álit sérfræö-
inga”, að þessi tillaga gefi ekki
nema eitt þúsund milljónir i
tekjur, ef framkvæmd yrði.
Hvernig geta „sérfræðingarn-
ir” vitað það, þegar ekkert er
farið að tala um, hversu há
skattaprósentan yrði og á hvaða
vörur hún legðist?
Jú, hér vill Steingrimur hafa
gat og þá býr hann til gat upp á
átta hundruð milljónir króna
með þvi að lækka upphæðina úr
átján hundruð milljónum króna
i eitt þúsund milljónir króna. Að
sjálfsögðu er þetta ekki van-
áætlun okkar Alþýðubanda-
lagsmanna heldur breytingar-
tillaga af hálfu Steingrims eftir
ráðleggingum „sérfræðing-
anna”.
Annað samskonar dæmi er til-
laga okkar Alþýðubandalags-
manna um lækkun rekstrar- og
framkvæmdaútgjalda rikisins
um tvöþúsund milljónir króna á
þessu ári, en Steingrimur nefnir
eitt þúsund milljónir króna sem
„álit sérfræðinga”. Ef menn
vilja ekki skera meira niður en
sem nemur eitt þúsund milljón-
um króna þá láta þeir það
nægja.Munurinn.erekki „gat” i
tillögum okkar — gatjð hefur
Steingrimur sjálfur búið til og
má skoða sem breytingartil-
lögu af hans hálfu.
Alveg það sama má segja um
verðlagsmálin, þar sem Stein-
grimur býr til stórfellda fjár-
vöntun með þvi að neita að
standa að ákveðnum aðgerðum
verðlagsyfirvalda.
Ég gæti nefnt mörg önnur
dæmi, þar sem fjárvöntun er
búin til með þvi einu að breyta
forsendum tillagnanna.
Sagan um tiu milljarða gatið
er áróðursbragð manna, sem
ekki treysta sér til að ræða nýj-
ar leiðir i efnahagsmálum og
hafa allt á hornum sér, þegar
nýjar, róttækar tillögur koma
fram.
Auðvitaö er það ekki aðal-
atriði málsins, hvort næstu
efnahagsaðgerðir kosta nokkr-
um milljörðum meira eöa
minna, um þaö mætti vafalaust
ná samkomulagi og eins um hitt
að afla tekna á móti. Hitt skiptir
öllu, hvort menn vilja reyna
þessa leið eöa ekki, hvort menn
ætla sér að ná niður verðbólg-
unni og reyna um leið að varð-
veita þann kaupmátt launa, sem
um samdist i seinustu kjara-
samningum.
Bráðabirgðalausn
Sagt hefur verið, að við höf-
um gert tillögu um bráða-
birgöalausn i efnahagsmálum.
Það er alveg rétt, hvað varðar
tillögur okkar um fyrstu að-
gerðir. En annar kaflinn i tillög-
um okkar fjallar um ýmsar
kerfisbreytingar, sem óhjá-
kvæmilegar eru til að tryggja
varanlega lausn. Og auðvitað
getum við verið sammála um,
að gengisfellingartillaga Al-
þýðuflokksins er einnig bráða-
birgöalausn, sem bersýnilega
mun ekki endast nema i
skamman tima.
A þessum tveimum bráða-
birgðalausnum er þó megin-
munur:
Gengisfellingin er upphaf að
nýrri verðbólguöldu og hlýtur
óhjákvæmilega aö torvelda
stjórnvöldum á næstu mánuðum
að ná niður verðbólgunni. Til-
lögur Alþýðubandalagsins um
millifærslu- og niöurfærslu gætu
hins vegar orðið fyrsta skrefið
út úr vitahringnum, ef fram-
kvæmdar yrðu.
Gengisfelling er i sjálfu sér
stórfelld millifærsla fjármuna
til útflutningsatvinnuvega. Með
gengisfellingu er fjöldinn skatt-
lagður til hagsbóta fyrir at-
vinnureksturinn.
Tillögur Alþýðubandalagsins
og Alþýöuflokksins fela að sjálf-
sögðu báðar i sér mikla milli-
færslu og skattlagningu. En
munurinn er sá, að við viljum
ekki, aö þessi skattlagning legg-
ist jafnt á alla eins og gerist með
gengisfellingu, heldur höfum
við einbeitt okkur að tekju-
öílunarleiðum, sem fyrst og
fremst lenda á hátekjufólki og
atvinnurekstri, öðrum en út-
flutningsatvinnuvegum.
Tillögur okkar miða einmitt
að þvi að afla nauðsynlegs fjár,
án þess að það komi fram i al-
mennu verðlagi og ýti undir
verðbólgu.
Annar munur á tillögu Al-
þýðuflokksins og Alþýöubanda-
lagsins er sá, að gengisfellingin
kemur öllum jafnt til góða sem
framleiða fyrir erlendan mark-
aö, hvort sem hagur þeirra er
vondur eða góður, en milli-
færsluleið Alþýðubandalagsins
miðar að þvi aö veita þeim ein-
um sérstakan stuöning, sem
brýnast þurfa þess meö. Þannig
Framhald á bls. 15