Ísafold - 21.10.1885, Blaðsíða 2

Ísafold - 21.10.1885, Blaðsíða 2
182 að bankinn komizt á fyr en á miðju næsta ári; fyr getur meðal annars maðurinn ekki verið búinn að »kynna sjer bankastörf er- lendis«, fyrir þessar 1000 kr., sem þingið veicti til þess, en þar á móti þarf hann engan undirbúning til að kynna sjer aðferð- ina til að taka á móti embættislaununum, þessum 2000 kr., og það getur hann því auðvitað byrjað þegar með nýjárinu; fyr því miður ekki, af því að fjárlögin öðlast ekki gildi fyrri. Eaunar kom það skýrt fram í umræðuuum á þinginu, meðal annars í skýringu landshöfðingja sjálfs í efri deild á tillögu neðri deildar um að fá útlendan bankastjóra, aö þingið ætlaðist ekki til lauhagreiðslu til handa embættismömium bankans fyr en hann byrjaði störf sín ; en það er engin »brýn nauðsyn« fyrir lands- stjórnina, að fara eptir öðru en því, sem í lögunum stendur, hvað sem umræðunum líður, og því skyldi hún vera að gera sjer grýlur úr því ? En hvað sem nú þessu líður, þá má sjálfsagt gera ráð fyrir því, að ýmsir, sem hugsa og skrafa um landsins gagn og nauð- synjar, fari að brjóta heilann um það, í hverju hin brýna nauðsyn á að fela ein- um yfirdómaranum á hendur bankastjórn- ina muni vera fólgin. f>ví hitt mun eng- um þeirra til hugar koma, að þessi ráðsá- lyktun landsstjórnarinnar eígi að sýna það, að hún sje líka »karl í krapinu«, sem ekki kynoki sjer við að traðka vilja og óskum þingsins, eða að hún sje komin svo langt í fræðunum Estrúps, að hún viti, að ekki beri að gefa gaum því sem að eins önnur deild þingsins vill vera láta, og það hin ógöfugri: neðri deild. Nauðsynin getur verið í mörgu fólgin. Hún geturverið sú, að með þessum manni, sem fyrir kjöri á að verða, leynist einhverj- ir þeir framúrskarandi bankastjórahæfileg- leikar, að ekki sje áhorfsmál að taka hann fram yfir alla aðra, þótt einhverjir smá-agnúar kunui að vera á þessari embættasamsteypu, svo sem meðal annars sá, að fá verður setudómara í landsyfir- rjettinn í öllum málum, sem bankinn kemst í. Nauðsynin getur að dómi landstjórnar- innar einnig verið fólgin í því, að þetta er lagamaður, en þeir eru eigi á hverju strái; það getur verið ómissandi fyrir því, þótt annar lagamaður, æðsti dómarinn í land- inu, sje þegar kjörinn í stjórn bankans, og þótt í öðrum löndum muni sjaldan sókzt eptir lagamönnum til bankastjórnar, heldur einkum teknir til þess verzlunarfróðir menn, ráðnir og reyndir. Nauðsynin getur verið í svo mörgu fólg- in; en er þó líklegast ekkert af því, sem nú hefir nefnt verið. Nauðsynin, hin »brýna nauðsyn*, mun vera fólgin í hinu sama, sem verið hefir að jafnaði efst á baugi síðan alþingi fjekk fjárforræði. það er launabótanauðsynin, handa hin- um hálaunuðu sjer í lagi. Hjer stendur þar að auki alveg sjerstak- lega á. Annar embættisbróðir þessa manns hefir svo árum skiptir haft hjer um bil helmingi hærri laun en hann: yfirdómaralaunin 4000 kr., hálf amtmannslaun 3000 kr., yfirskoð- unarmannslaun 400 kr. m. fl. Hinn hefir í embættislaun 5800 kr., og fjekk í sumar 500 kr. aukagetu á ári, sem gæzlustjóri við bankann, með því að hann hafði líka bor- ið sig upp við þingið og kvartað sáran, að sjer væri ómögulegt að komast af með þessar 5800 kr. Var nú nokkur nærgætni í því, að ætlast til, að þriðji dómarinn, sem hefir auk þess fullt eins mikið embættis- annríki og hinir, meðal annars stórkostleg- ar skriptir, skyldi þá komast af með 4000 kr., með að eins einum eða tveimur smá- bitlingum í viðbót (400 kr. frá síldarfjelag- inu sáluga m. m.)? Eða var það frægilegt afspurnar, ef þessi sami maður, einu af þrem- ur yfirdómurum landsins, hefði neyðzt til að sækja um hallærislán? Var honum lá- andi, þótt hann reyndi fyrst að komast að 6000króna-jötunni,amtmannslaununum,sem embættisbróðir hans hafði lagt undir sig til hálfs, en landssjóður fyrnt hinn helminginn af eintómum búraskap ? Var honum ekki full vorkunn, þótt honum væri eigi um að láta stjaka sjer þaðan öðru vísi en með á- ávæning um að hafa annað eins upp úr því, þ. e. 4000 + 2000 = 6000 ? f>að mun ekki þurfa að gera ráð fyrir, að neinn efist um, að frá sjónarmiði land- stjórnarinnar sje hjer hinni brýnustu nauð- syn til að dreifa. Hitt kann sumum að sýnast í fijóti bragði ekki eins óyggjandi, að þingið kannist jafn fyllilega við þessa nauðsyn. En sá uggur mun hverfa að vörmu spori, er þeir hugleiða stefnu þings- ins í þessu máli í sumar. það viðurkenndi sannarlega í fyllsta máta nauðsynina að bæta kjör yfirdómaranna. f>ó það ekki treysti sjer til að verða beinlínis við bón hins aðþrengda háyfirdómara um launavið- bót, þá viðurkenndi það þá fullkomlega þörf hans bæði með því að gera hann bankagæzlustjóra með 500 króna launum, sem þegar er a vikið, og eins með því að gera honum fje úr Sýslumannaæfum hans. Og hvað hinn yfirdómarann snertir, sem ekki átti að verða banka- stjóri, þá var því svo annt um launahag hans, að þó það samþykkti hátíðlega í stjórnarskránni, að umboðsvaldið skyldi aðgreina gjörsamlega frá dómsvaldinu, þá felldi neðri deild með atkvæðafjölda þings- ályktunartillögu í sömu átt, af því hún ótt- aðist, að hún kynni að draga einhvern launarýrnunardilk eptir sig fyrir hlut- aðeigandi yfirdómara, en efri deild end- urkaus hann jafnframt til endurskoðunar- manns landsreikninganna, til þess að hann hjeldi þessari 400 kr. aukagetu, er því starfi fylgir, í viðbót við sjö þúsundin. Efri deild gat ekki annað gengið til þeirrar atkvæða- greiðslu. það gat ekki verið það, að hiin áliti hann allra manna bezt kjörinn til að rannsaka ofan í kjölinn hin alræmdu reikn- ingsskil Fensmarks sýslumanns og eptir- litið með honum af hendi einmitt yfir- skoðunarmannsins sjálfs sem amtmanns. Hitt væri það heldur, að það hefði ver- ið gjört í viðurkenningarskyni fyrir, að Fensmark neyddist til að hætta að moða í sig úr landssjóði hjer um bil hálfu öðru ári eptir að hann var kominn undir um- sjón þessa manns, reyndar af því að hann (Fensmark) var það flón, að segja sjálfur frá því, en ekki af því að hinn hefði upp- götvað það; hann var saklaus af því, þrátt fyrir hin megnustu reikningsvanskil af Fensmarks hendi ár eptir ár; en hann gat hafa uppgötvað það með tímanum, og við- urkenningin getur hugsazt hafa átt að vera fyrir það hugsaulega afreksverk. En hitt er þó sennilegra, sem fyr var til getið. Hið íslenzka garðyrkjufjelag. f>að er mörgum kunnugt, að þetta fje- lag var stofnað í Eeykjavík síðastliðið vor ; en því miður munu of fáir enn þá hafa gefið því verulegan gaum, eða kynnt sjer stefnu þess til hlítar. f>að mun þess vegna ekki um skör fram, þó að maður enn á ný leiði athygli ahnennings að stofnun þess og takmarki. Vjer getum það því fremur, sem áranguriun af hinni fyrstu verklegu til- raun nú er sýnilegur, sem sjá má af ritgerð frá formanni fjelagsins nú nýlega í Isafold. Mark og mið fjelagsins er, eins og í boðsbrjefinu stendur : 1., að sjá um, að sem auðveldast verði fyrir landsbúa, að fá gott og nægilegt sáð- fræ til maturtagarða og fóðurjurta, einnig trjáplöntur. 2., að gera tilraunir við ræktun á þeim jurtum, er vissa er fyrir og hugsandi væri, að gætu komið hjer á, landi að notum, og finna hina beztu aðferð við ræktun á þeim. 3., að glæða áhuga landsbúa á garðyrkju og veita verðlaun þeim, er sýna dugnað og framkvæmd í þessum efnum. Hið fyrsta atriði af þessum þrömur þyk- ir mjer mestu varða, það, að fjelagið tekst á hendur að útvega gott sáðfræ erlendis og innanlands, svo að landsmenn hafa nú þanuig fengið einn vissau stað á landinu,

x

Ísafold

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Ísafold
https://timarit.is/publication/315

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.