Ísafold - 15.11.1890, Blaðsíða 1

Ísafold - 15.11.1890, Blaðsíða 1
Kemur út 4 miðvikudögum og. laugardögum. Verð árgangsins (104 arka) 4 kr.; erlendis 5 kr Borgist fyrir miðjan júlímánuð ISAFOLD Uppsögn (skriííeg) bundin v ð áramót, ógild nema komin sje til útgefanda fyrir I.okt. Af- greiðslust. i Austurstrœti 8. XVII 92 Reykjavik, laugardaginn 15. nóv. 5T?V 1890 Aðalatriðið. —o--- Áílur þorri hugsandi manna meðal þjóðar- innar viðurkennir að vísu, að nauðsyn beri iil, að fá breytt stjórnarfyrirkomulagi því, sem nú höfum vjer. Bn þó eru skoðanir manna ijpar að lútandi að sumu leyti ýmist svo á reíki, eða svo misrnunandi, að vel getur orð- ið framgangi málsins til fyrirstöðu fyrst um sinn. Kn í stað þess að ræða ináhð með ró og spekt, er hleypt upp þeim úlfaþyt og gaura- gangi, eins og himin og jörð ætti að «for- ganga». I stað þess að halda sjer eingöngu "við málefnið er siðurinn sá, hjá sumum 'frelsisgörpum vorum, að ráðast persónu- lega á þá, sem eru annarlegrar skoðunar að einhverju leyti og reyna til að gjöra þeim allt það illt, er hugkvæmzt getur. Og hverjir éru þá þessir mótstöðumenn «frelsisgarpanna» harnrömmu? Er það danska stjórnin, sem hefir neitað um nokkra tilslökun? Eru það þeir fáu landar vorir, sem ekki vilja heyra nefnda neina stjórnarskrárbreyt- ingu á nafn? Nei, engan veginn. Hinir svo nefndu «flokkar» eru í rauninni alls ekki neinir flokkar í orðsins rjetta skiln- ingi. pað eru menn með sömu gruudvallarskoð- unum á sama máli; menn, sem viðurkenna allir, að oss beri að berjast fyrir fullkomnara stjórnfrelsi, menn, sem allir vilja komast að sama takmarki. En hvað er þá ágreiningsefnið? Mest og bezt það, að sumir vilja fá allt í dag af því sem þeir óska sjer, en hinir sumt í dag en sumt á morgun. Getur það þá verið gjörandi, að gera annað eins uppþot úr þessu eins og gert er? "Væri ekki skynsamlegra að ræða málið með stillingu á báðai hliðar og mæta hvor öðrura á miðri leið? Og sje það sannarleg alvara manna, að fá einhverju þokað áleiðis í þessu máli, en höggva ekki ofan í sama farið ár eptir ár, þá sýnist ekki hyggilegasta ráðið að eiga lengi í þrasi um smámuni, einkum fyrir þá, sem eru í rauninni á sama máli, og veikja þannig krapta sína gagnvart hinum máls- aðilanuin, sem hefir valdið í hendi sjer. En sjeu nokkrir þeirrar skoðunar, að stjórn- arskrármálinu eigi að halda á lopti sem lengst, ekki til þess, að fá nokkru ágengt, heldur til þess að glamra með, til þess að hafa eitt- hvað til að þratta um, þá er auðvitað gott ráð, að vera allt af «þvers um» og viðurkenna aldrer neitt rjett sem annar segir. f>að þarf enga heimspekilega vizku, engan stjórnfræðislegan lærdóm til þess, að sjá það Ijóslega, að eigi oss að verða nokkuð ágengt í þessu máli, þá er fyrsta og síðasta skilyrð- ið, að allir helztu forvígismenn þess láti eng- an smá-ágreining leiða sig í gönur eða sundr- ungu, heldur gæti þess, að jafna allt með i sjer á sem rólegastan h.ítt. Sú stjórnarskrá, sem hrófuð er upp með ofsa, kergju og æsingum, mun aldrei verða affarasæl. Meira að segja: vjer megum vera hjer um bil sannfærðir um, að vjer fáura al- drei neina stjórnarskrárbreytingu meðan helztu menn þjóðarinnar eru ekki algerlega á eitt sáttir. Stjórnarskrá hvers lands er svo þýð- ingarmikil, að ekki veitir af að allir beztu menn þjóðarinnar, sem vinna að því máli, leggi til ekki að eins hið bezta af þekkingu sinni, heldur einnig hið bezta af mannkost- um sínum. |>eir eru eins nauðsynlegir eins og góðar gáfur og mikill lærdómur. Stjórnarskrárbreytingin er ekki og á ekki að vera fyrir einstaka menn, hvorki æðri nje lægri stjettar; hún á að vera til sameigin- legra heilla fyrir allt þjóðfjelagið, og þess- vegna er mál þetta oss öllum skylt. Meðan sundrung og sundurlyndi tvístrar kröptum vorum í jafn-áríðandi málefni, á með an erum vjer ekki betri stjórnarskrár verðir en vjer höfum nú sem stendur. Vjer verðum að sýna það og sanna, að vjer sjeum einhvers betra maklegir, með því, að leggjast allir á eitt. það er höfuðatriðið, sern meira er varið í en allt annað. Dæmi bræðraþjóðar vorrar í Danmörku ætti að kenna oss, hverju sundr- ungin kemur til leiðar. þeirra mein er það, að þeir hafa ekki getað orðið á eitt sáttir í smáatriðum, sem dálítil tilhliðrunarsemi á báðar hliðar hefði átt að jafna og gera að engu. Vjer höfum og svipað dæmi í sögu vorrar þjóðar sjálfrar. Af hverju komst land vort undir útlend yfirráð? Vegna sundrungar og eigingirni forfeðra vorra, sem hugsuðu flestir mest um sinn stundarhag. Sýnum þá, að vjer sjeum föðurbetruugar, og látum oss víti þeirra að varnaði verða. Sveitamaður. Enn um húsabætur. Jeg hefi lesið með athygli og mikilli ánægju hinar einkar-nytsömu hugvekjur og bending- ar ísafoldar í sumar og haust um endurbæt- ur á húsakynnum til sveita. Jeg álít það hina mestu framför, ef al- menningur fengist til að taka upp þá húsa- gjörð, sem þar er haldið fram: að hafa járn- þak á baðstofuuum, með þurru torfi innan undir o. s. frv., vegna hlýindanna. Hefir því verið lýst greinilega, hverja kosti það mundi hafa í för með sjer hvað ending bæja snertir meðal annars, auk hlýindanna. Að jeg leyfi mjer að taka til mílls um þetta atriði, kemur bæði af því, að jeg ætla, að járnþakið og það sem því tilheyrir megi leggja með meiri sparnaði og hagsýni en t. d. kaupmaður Einar Jónsson á Eyrarbakka gerir ráð fyrir; og annað er hitt, að jeg vildi, að samfara þessari húsabót yrði önnur mjög svo mikilsverð, er jeg skal leyfa mjer að víkja orðum að a eptir. Svo jeg minnist fyrst á þakið, þá álít jeg, að ekki þurfi að hafa súð innan undir torf- þakinu, þegar járn er haft utan yfir. Jeg álít það meira að segja tilgangslaust. £>að væri tómur kostnaðarauki, og hann mikill. Jeg vil leggja þakið þannig, að fyrst negli jeg langbönd innan á sperrukjálkana, ekki mjög gisið, en veigalítil mega þau vera og óvalið efni. f>eim er sem sje ekki ætlað annað en að halda uppi dálitlu af þurru torfi. Jeg legg torfið ofan á langböndin milli sperru- kjálkanna,—fylli þar í milli og gjöri sljett yfir. Síðan negli jeg kubba utan á sperrukjálkana, svo marga og svo þjett sem þarf, undir önn- ur langbönd utan yfir undir járnþynnurnar, þakhellurnar, svo þær hafi þar gott nagla- hald; kubbar þessir og langbönd (hín ytri) koma í stað nýrrar grindar utan á torfþak- inu til að festa járnþakið í, en í slíka grind fer býsna-rnikill viður. pegar jeg er búinn að negla kubbana utan á sperrukjálkana, legg jeg nýtt tortíag, þurrt, utan yfir hið forna, og læt ná yfir sperru- kjálkana líka, húsið af enda og á, en kubb- ana eintóma standa út úr. |>egar þannig er orðið jafnfelt yfir allt þakið, af þurru torfi, svo þykkt sem þurfa þykir vegna hlýinda og eins og þykkt sperrukjálkanna og kubbanna segir til, þá Jegg jeg ytri langböndin á og síðan járnið. |>á er þakið komið, eins og það á að vera, til skjóls og hlýinda. J?að lekur engum deigum dropa, ef járnið er almennilega lagt; það er mjög hlýtt og rakalaust, vegna þurra torfsins, sem aldrei feygir viðina, sperrur og langbönd. En þetta hlýja þak er ófrítt að innan, þar sem alstaðar sjer í torfið milli langbandanna, og því þarf að leggja þiljur innan á, allt saman, helzt felldar og plægðar eins og stofuþil. En miklu verður þetta allt ódýrara samt en að hafa súð, skarsúð, inn- an undir torfinu, og þó fullt eins gott. f>ak þetta, með járni utan yfir, má vera mjög rislítið. Nóg að hafa f álnar ris á 7 álna breiðri baðstofu t. a. m., ef vill; það er fullnógur halli. En því risminna sem þakið er, því minna fer í það. Á lð álna langa baðstofu og 7 álna breiða fara þá ekki nema 40 járnplötur í þakið (nál. 3 ferh. álnir hver); gjöri jeg jámið heimfiutt, ef ekki er mjög langt eða erfitt með aðdrætti, 1 kr. fyrir hverja ferh.alin. Eostar þá járnið í þak á svona rúmgóða baðstofu 120 kr., og er því fje vissulega vel varið, í samanburði við hitt, að eyða tíma og kröptum og bezta grassverði af jörðinni til þess að leggja á nýtt þak af torfi á hverjum 5—8 ára fresti, eins og altítt er hjer sunnanlands, og láta svo þetta torf- þak feygja fyrir sjer alla viðina. — Annað mál er það, að mönnum kann að þykja hent- ugra rýmisins vegna að hafa risið hærra, og verður þá þakið auðvitað nokkuð dýrara. jpetta var nú um þakið. |>á er hitt atriðið, sem jeg vildi minnasfe á. jpað stendur að nokkru leyti í sambandi við svo lagað þak, sem hjer er umtalsefni, en má þó koma til greina hvernig sem þakið er haft,—þó helzt öðruvísi en úr torfi yzt, upp á gamla móðinn.

x

Ísafold

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Ísafold
https://timarit.is/publication/315

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.