Ísafold - 14.07.1894, Blaðsíða 1

Ísafold - 14.07.1894, Blaðsíða 1
Ksmur út ýmist einu sinni •eoa tvisvar I viku. Vero árg (minnst80arka)4kr.. erlendis 5 kr. eoa 1»/» doll.i borgist fyrirmiojan.júriman. (erlend- is fyrir fram). ÍSAFOLD Uppsögn(skrifleg)bundin vift áraniöt, ógild nema komin sje til útgefanda fyrir l.októ- b erm. Afgreioslustofa blaos- ins er L Augturstrati 8 XXI. árg. Reykjavík, laugardaginn 14. júlí 1894. 43. blað. JBSg*' Heiðraðir kaupendur Isa- ¦foldar minnist þess, að nú er gjalddagi fyrir blaðið þegar kominn (15. júlí). Dæmdur í fjórum meiðyrða- máium í einu •er ábyrgöarmaður vÞjóðviljans unga«. (eða »Þjóðvillu«-ungans) á ísaflrði, hinn alkunni, margmæddi »píslarvottur«, Skúli Thorodd- «en. Hafði sami maður höfðað öll málin fjögur, nefnilega ritstjóri ísafoldar, fyrir illan munnsöfnuð tjeðs ábyrgðarmanns í blaðdulu sinni nokkurra vikna tíma í fyrra sumar. Hafði málgagn þetta legið á því lúalagi árum saman, jafnvel frá því það skreið fyrst úr eggi, að níða og óvirða ¦eða reyna að óvirða á allar lundir ritstjóra ísafoldar og blað hans, lengst af með »lepp«, þ. e. tilfengnum ábyrgðarmanns- .garmi, sem enginn ábyrgð var í og eng inn vildi leggja mannskap á að lögsækja, -og jafnframt í því trausti, að blaðið væri »fyrir norðan lands lög og rjett« eða með •öðrum orðum lítt fært að koma fram ábyrgð gegn því, þar sem dómarinn stóð svo að því, sem allir vissu, og fá heí'ði því þurft setudómara í hvert sinn, auk málfærslu- manns m. m. Var svo að sjá, sem sá eða þeir, sem að blaðinu stóðu, skákuðu bein- linis í því hróksvaldi og ljetu því fjáka hvað sem þeim datt i hug, í því trausti, •að þeir yrðu aldrei látnir kenna á vendi laganna fyrir allt kolapiltahátterni sitt. Þeim batnaði og eigi í skapi við það, að allur þeirra ófagnaðaraustur var sýnilega árang- urslaus, hvort heldur var til að hnekkja ¦gengi ísafoldar eða skaprauna ritstjóra hennar; hann hafði sem sje ekki meira við »Þjóðv.« en að hann las hann alls ekki, heflr ekki lesið orð í honum í mörg ár. En til þess að láta samt rjettvísina einu sinni stinga niður hendi á »Þjóðvillu«-föðurnum og láta bann ekki ganga í þeirri dul, að allir væru rjettlausir gagnvart honum, ljet ritstjóri ísafoldar í haust málfærslumann yfirfara blað hans síðasta missirið og höfðaði síðan að hans ráði 4 meiðyrðamál gegn garpinum. Mál þessi voru öll 4 dæmd í hjeraði 13. f. mán., meö þeim úrslitum, að stefndi, Skúli Thoroddsen, var sektaður í þeim öll- um, um 20—30 kr. í hverju um sig til landssjóðs (varahegning 6, tvisvar 7 og 10 daga einfalt fangelsi), greinarnar eða hin móðgandi ummæli í þeim dæmd dauð ¦og marklaus, stefndi dæmdur í 10 króna málskostnað i hvoru málinu um sig og einu þeirra í 10 króna sekt að auki fyrir ósæmilegan rithátt. Stefndi, margnefndur píslarvottur, þyk- ist ætla að skjóta öllum málunum 4 til yfirdóms. En sennilega verður hann feg- inn að una úrslitum lijeraðsdómanna, svo vægileg sem þau eru, og er þá áfrýjunar- íiformið ekki annað en annaðhvort venju- legur gortarafyrirsláttur hans eða þá til- rann til að draga málið. Hann þóttist í vor ætla að höfða 3 gagnstefnumál gegn ritstjóra ísafoldar, en varð ekkert úr; fór aldrei með þau lengra en fyrir sáttanefnd. Það er allt á eina bókina lært fyrir honum. Sveitalimir veita kosningarrjett til alþingis. Það er býsna hvimleitt. Asamt öðru fieira í alþingiskosningarlögunum okkar. að sveitarlimir skuli veita mönnum kosning- arrjett, sveitarlimir, sem hafa þó síður en svo nokkurn kosningarrjett sjálfir. Þetta á sjer þó stað, en einkum í sjávarsveitun- um, þar sem kosningarrjettur tómthús- bænda er bundinn við víst krónuframlag til sveitar, nefnil. »að minnsta kostil2kr.« Þess eru dæmin í sjávarhreppunum að á- standið breytist svo eptir árferðinu, að sum árin hafa margir tómthúsbændur kosning- arrjett, það er: þau árin sem eru dýrtíð- arár og aflaleysis, þvi þð verður að pína hvern þann, sem augun blakta í, að greiða til sveitar að minnsta kosti 12 krónur. En hin árin, þegar útlent vöruverð lækkar og vel aflast, þarf ekki að jafna niður útsvör- um til svcitar hátt, og fjöldi manna kemst af með að borga 10 kr. og þar undir, vegna þess, að þurfalingarnir eru betur sjálfbjarga í góðum árum. En við þetta missa menn kosningarjett sinn ýms ar, og það þó efna- hag þeirra hafi farið fram. í sumum sjávarsveitum, þó optast í þeim, þar sem menningarminnsta fólkið er búsett, eru árlega mikil sveitarþyngsli, og verður því áiiega að pína sem hæst sveitartillag af þeim, sem nokkur von er til að verði píndir til að borga það. í þeim hreppum njóta má ske mjög margir kosningarrjett- ar sökum þess, að þeir eru kúgaðir og kreistir undir slit og dauða að borga sem hæst til sveitar, þó þeir sjeu alls ekkifær- ir til þess, sökum skulda og efnaleysis. Þar eru það beinlínis sveitarlimirnir, þurfa- mennirnir og" ómennin.sem kosningarrjett- inn veita. Til eru lika þær sjávarsveitir, sem eru afladrjúgar, en þó fámennar, og þeir sem þar búa eínamenn og framfara. En af þvi að í þeim sveitum—þó fáar sjeu —eru opt lítil sveitarþyngsli, þarf ekki að leggja á sveitarbúa svo hátt tillag, að hinni lögskipuðu sveitarútsvarsupphæð til alþing- iskosninga nemi; missa þeir svo kosning- arjett sinn sökum þess, að almenningur er þar sjálfbjarga, nefnil. þar vanta sveitar- limina til að veita kosningarrjettinn. Þetta atriði: sveitarlimir veita alþingis- kosningarrjett, er þæði hneykslanlegt og skaðlegt í alþingiskosningaiiögunum, og virðist bæði rjettast og mannúðlegast, að breyta þvi atriði þannig: að allir, sem hef'ðu óspillt mannorð, væru fjái' síns ráð- andi og ekki væru á sveit eða öðrum háð- ir sem hjú, hefðu kosningarrjett til alþing- is, hvort sem^þeir borguðu meir eða minna til sveitar. Það eru margir, sem þrá og vona, að þing og þióð leggist á eitt með það, að umbæta allan ójöfnuð, og þar á meðal þetta umrædda atriði. Jón gamli tómthúsmaður. * * * Aths. ritstj. Þessi umbót fæst ekki nema með stjórnarskrárbreytingu, enda heflr hún gerð verið í stjórnarskrðrfrumvörpum þings- ins hin síðari arin; »allir búandi menn, húsmenn, borgarar, þurrabúöarmenn og aðrir húsráðendur, sem greiða gjald til al- mennra þarfa«, stendur í fi'v. frá síðasta þingi. Kennarafjelagið. Ársfundur þess var haldinn 30. f. m. í leikfimishúsi barnaskól- ans í Reykjavík. Aðalumræðuefni voru þessi: 1. Um biflíusögukennslu í barnaskólum. 2. TJm kennsluáöld í skólum og við um- gangskennslu. 3. Um stofnun smærri kennarafjelaga og samband þeirra við hið íslenzka kenn- arafjelag. Formælandi fyrsta maisins var forstöðu- maður prestaskólans, síra Þórhallur Bjarn- arson. Hann hjelt því fram, að bezt væri að kenna hiflíusöguna sem mest með þvi að láta lesa ritningarnar sjálfar, kenna sög- una með biflíunnar eigin orðum, og vildi því.láta gefa út k;ifla úr bifiíunni, hentug- lega valda i því skini, og skyldi það vera kennslubók ibiflíusögu. Vildi hann lata lag- færabiflíuþyðinguna einkum að orðfæri. svo að þessir völdu kaflar yrðu sem mest við barna hæfl. Skoðanir fundarmanna virtust nokkuð skiptar um þetta mál, og vildi skólastjóri Morten Hansen láta gefa út stutta biflíusögu með tilvitnunum í biflíuna; skyldu börnin látin læra söguágripið, en tilvitnanirnar settar til hægðarauka fyrir kennarann, til þess að hann gæti um lcið bent börnunum á, hvar í heilagri ritningu mætti lesa söguna, eins og hún er þar sögð. Til þess að íhuga þetta mál var kosiu þriggja manna nefnd (Þórhallur Bjarnarson, Morten Hansen og Halldór Briem) og skyidi hún leggja ðlit sitt um það fyrir málfund i kennarafjelaginu á hausti komandi. Skólastjóri Morten Hansen mælti því næst nokkur inngangsorð um kennsluáhöld, og sýndi fram á nauðsyn þeirra við barna- kennslu; kom síðan með stutt yflrlit ytír nauðsynlegustu kennsluáhöld, er ekki væru dyrari en svo, að hverjum skóla væri vor- kunnaiiaust að afla sjer þeirra á fám ar- um, og mun þetta yfirlit síðar verða birt

x

Ísafold

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Ísafold
https://timarit.is/publication/315

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.