Ísafold - 17.11.1894, Blaðsíða 1

Ísafold - 17.11.1894, Blaðsíða 1
Kemur út ýmist emu sinní eða tvisvar i viku. Ver?) arg minnst 80 arka) 4 kr.. erlendis 5 kr. eða 1*/* doll.; borgist fyrirmiojanjúliman. (erlend- is fyrir fram). 1SAF0LD. Up|i8ogn(shrifleg)bundin yib- arainót, ógild nema komin 9je til útgefandafyrirl.októ- berm. Afgroiöslustofa blaöi- 'ns or i Auíturttrœti 8 XXI. árg. Reykjavík, laugardaginn 17. nóvember 1894. 74. blað. Flói og Skeið. Eptir Sœm. Eyjólfsson. I. Fáum mun þykja fagurt í Flóanum. Þar vantar flest er fegursí þykir. Þar eru engin fjöll, engir skógar, engir hálsar nje hnúkar, engír fossar nje fríðar hlíðar, en móar eru þar og moldarbörð, fen og for- armyrar. Flóinn heflr eigi heldur »att upp á pallborðið« í hugmyndum alþýðu, og eigi hafa honum verið valin vegleg nöfn. Hann hefur löngum verið kallaður »8varti Flóinn«, svo sem í sveitatali því er sumir eigna Oddi biskupi: >Grímsnesið góða, Gullhrepparnir, Sultar Tungur og Svarti Flói<. Fyrrum voru kostir jarðanna metnir nokkuð á annan veg en nú. Þá þótti sú jörðin bezt, þar sem fjenaður gat lifað mest við útigang að vetrinum, og ærnar »gerðu gott gagn* að sumrinu. Slíkar jarðir voru kallaðar »landkostajarðir« eða »landgœðajarðir«. Enn í dag er og eink- um átt við þessa kosti, þá er talað er um góða landkosti. Hitt heflr síður þótt mik- ils vert, að jörðunum fylgdi gott og mikið slægjuland. Þess vegna hafa þótt betri landkostir í »Gullhreppunum« en "Svarta Flóanum*. Landkostina og búskapinn í þessum sveitum má nokkuð marka af frá- sögn ferðamannsins, er kvaðst hafa »feng- íð rjóma að drekka í Hreppunum, ný- mjólk á Skeiöunum, undanrenningu í Fló- anum, misu í Ölfusinu, en blávatn í Vog- inum« (o: Selvogi). Það er »betra undir bú« og »kjambetra« land í Hreppunum en Flóanum, en ávalt hafa verið meiri og betri slægjulönd í Flóanum. Sjera Stefán Ólafsson segir að Flóamenn vanti hris; til eldiviðar, og þess vegna brenni þeir stör- ina í eldiviðar stað, því að nóg sje af henni í Flóanum: »Störin eflir eld alla morgna' og kveldc Og það segir hann, að þar hafl bændurn- ir »af beljunum plóg«, en sauðfjáreignin ^je eigi mikil: »Ekki er þar sauðrje til ýkja margt, ösla þar baulurnar grasið óspart, vambir draga um dý og dilla ni&ur [ því, sá er þar flokkurinn margur sem mý<. En þótt grasið hafi verið nóg í Flóanum, nafa þar aldrei verið taldir góðir land- kostir. Þar vantar þá kosti sem mest eru metnir, en það er gott beitarland. Landsmenn hafa aldrei frá öndverðu gætt að afla heyjanna, eða stundað það með svo mikilli alúð og áhuga, sem nauð- synlegt er. Þess vegria hefir kvikfjenað- urinn ávalt verið »vonarperiingur«, og fall- ið mjög í hvert sinn, er mikil harðindi hafa orðið. Þetta hefur leitt miklar og margháttaðar hörmungar yfir landsfólkið á öllum öldum síðan landið bygðist. Það hlýtur svo að fara, ef landbúnað- inum og kvikfjárræktinni fer fram til nokkurra muna, að kostir jarðanna verði metnir nokkuð á annan veg en tíðkazt hefir. Það hlýtur að þykja mestu máli skipta um hverja sveitajörð, að þar verði aflað mikilla og góðra heyja, en minna verður litið á hitt, hvort þar er gott beit- arland eða eigi, þótt það verði ávalt tal- inn góður kostur. Sá timi mun koma, að þær sveitir þyki beztar, þar sem slægju- löndin eru mest og bezt. Bændur leggja nú nokkru meiri stund á að afla heyjanna en áður tíðkaðist, og því er þegar svo komið, að meira þykir vert um góðar engj- ar en áður. Því rjettari skilning sem bændur fá á umbótum og framförum land- búnaðarins, því ágætari kostir munu slægj- urnar þykja. Af þessu er það skiljanlegt, að Flóinn hafi vaxið nokkuð í áliti á síðari timum, og það má tel.ja víst, að sa timi komi, að hann verði talinn eitthvért bezta hjerað landsins. í Flóanum eru mikil slægjulönd, og Flóamenn eru sjálfir farnir að meta þá kosti meir en áður. Það er þeim orðið ljóst, að fátt er betra í búi en mikil hey, og því hafa þeir hugsað, að mikið vildu þeir til vinna, ef slægjulönd þeirra mættu verða enn meiri og betri en þau eru. Flóamenn höfðu fyrrum lítinn byr í al- þýðuálitinu. Þeim var eigi gert hærra undir höfði en bjeraðinu, er þeir bjuggu i. Hvorttveggja var í litlum veg. Það mætti nefna margt, er sýnir þetta, en eg hirði eigi »að fara út í þá sálma«. Það má vel vera, að þessar hugmyndir alþyðu um Flóamenn hafi átt við nokkur sönn rök að styðjast, en alt er breytingum háð, og eigi sizt mennirnir. Það er því skilj- anlegt, að það skiptist mjög á, í hverjum sveitum sje mest mannval og manndómur. Eg er að vísu eigi mjög kunnugur í Fló- anum, en eg fæ eigi sjeð, að Flóamenn sje minni fyrir sjer en aðrir menn, eða standi öðrum að baki að dugnaði og mannviti. Það er hvorttvegja jafnt, að fátæktin er mikil í flestum hjeruðum landsins og krapt- arnir litlir, enda hafa fáir mikinn áhuga og áræði til stórra umbóta á atvinnuveg- unum. Nú hefir þó bændum í Flóa og á Skeiðum komið til hugar að veita vatni um nálega öll slægjulönd í þessum sveit- um, en það er svo stórt jarðabótafyrirtæki, að aldrei hefir verið í slíkt ráðizt hjér á laridi. Þó munu Flóamenn og Skeiðamenn eigi láta 'indan béra að framkvæma þetta stórvirki, ef sýnt verður og sannað, að það sje gerlegt, og horfi hjeraði þeirra til svo mikilla hagsmuna, sem margir hafa talið líklegt. í þessu sýnist, að eigi skortir þá framkvæmdarhug nje áræði við aðra lands- menn. Flóinn og Skeiðin taka yfir sljettlendið milli Hvitár eða Ölfusár að vestan en Þjórs- ár að austan. Þessi sljetta er nálega öll vaxin stör, en alstaðar er hraun undir niðri. Á einum stað er hraunið óhulið grasvegi á nokkru svæði. Þar heitir Merkurhraun. Það er fram með Hvítá millum Flóans og Skeiðanna. Hjer og þar um Flóann og Skeiðin má sjá einstakar hraunflúðir gægjast fram á yflrborðið. Að öðru leyti er lándið alt grasi gróið, og alt er það sljett, nerria á litlu svæði nið- ur frá Merkurhrauni. Þar eru lágir ásar og myrarsund á milli. Svo má kalla, að mestur hluti Flóans og Skeiðanna sje slægjuland eitt, en óviða er grasvöxturinn mjög mikill. Það ér eigi nerria litill hluti þessara slægjulanda, er sleginn verður a hverju ári, þvi að eigi verður grasvöxtur- inn svo mikill árlega. Þó má afla mikilla heyja á flestum jörðunum, af því að slægju- löndin eru svo mikil að víðáttu. Ef góðu og frjóvsömu vatni yrði veitt um þessi slægjulönd mundi grasvöxturinn aukast mjög, og heyafli bændanna vaxa að saína skapi. Nú hafa Flóamenn og Skeiðamenn mikinn huga á að fá slika vatnsveitingu á engjar sínar. Þeir hafa þegar látið gera nokkrar athuganir til að komast að rann um, hvort unt sje að framkvæma þetta, og hverra hagsmuna megi af því vænta. I næsta blaði ísafoldar mun jeg skyra nokkuð frá þessum athugurium. Raflýsingarmálið. Það hafa fleiri um það hugsað en hr. Frímann B. Anderson, að gæða höfuðstaðn- um með þassari merkilegu urnbót? Hr. Sigfús Eymundarson hefir fengið i vor eptirfarandi lauslega kostnaðaráætlun frá mikilsháttar rafmagnsmannvirkjafjelagi í Lundúnum, fyrir milligöngu Mr. H. A. H. Dunfords inannvirkjafræðings,er hjer dvald- ist meiri hluta árs i fyrra og nam islenzku. Er áætlunarskyrsla fjelagsins orðuð eins og svar upp á fyrirspurn frá honum og dags. 18. maí 1894. Sem svar upp á spurningar yðar f gær, um kostnaðinn við að íysa með rafmagni lítinn bæ á íslandi, er oss ánægja að láta yður í tje þær skýringar, er hjer fara a eptir; en þess skal getið, að þær geta ekki verið fullkomlega nákvæmar vegna ókunn- ugleika vors á ástæðum þár. I. Lýsing strœtanna. Fyi-ir bæ, eins og þjer tilnefnduð, ætlum vjer eigi að muni þurfa nema hjer um bil

x

Ísafold

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Ísafold
https://timarit.is/publication/315

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.