Ísafold - 15.01.1913, Blaðsíða 1

Ísafold - 15.01.1913, Blaðsíða 1
Kemur út tvisvar í viku. Verðárg. 4kr., erlendis 5 kr. eðal|dollar;borg- istfyrirmiðjanjúlí erlendis fyrirfram. Lausasala 5 a. eint. AFOLD Uppsögn (skrifl.) bundin við áramót, er ógild nema kom- in sé til útgefanda fyrir 1. oktbr. og só kaupandi skuld- laus við blaðiS. XXXX. árg. Reykjavík, miðvikudaginn 15. januar 1913. 4. tölublað I. O. O. F. 941179. Alþý»ufél.bókaBafu Templaras. 8 kl 7—9 Augnlækmng ókeypia 1 Læk.iarg. a mvd.'2-B BorgarotjóraskrifBtofan opin virka daga 10-4 BæjarfógetaskrifBtofan opin v.d. 10-2 ogT^ ÍSJJII10 d*k27,n? Lane«v. U kl. 12-8 og 5-7 f.? 5"Vnef;nAlslækn- ök.PÓBth.str.UA fid.2-B trSnf nkl °Pinn 10—2»/i og B»/«—7. »iix Le,8.trar- °K skrifatofa 8 Ard.-lO «6d. Alm, fundir fid. og sd. 8 »/• siodegis. Landakotskirkja. ÖUDBþj. B og 8 á helgum Uandakotsapítali f.Biúkraviti. 10»/«—12 og 4—5 Landsbankinn 11-2»/., B>/.-8»/«. Bankastj. 12-2 liandsbókasafn 12—8 og B—e. Útlan 1—8 JjandsbúnaSarfélagBskrifstofan opin fra 12—2 Iiandsféhirðir 10—2 og B—8. IiandsBkialasafnio hvern vlrkan dag 12—2 J-iandsiminn opinn daglangt [8—91 virka daa* helga daga 10—12 og 4—7. fe?kÆinK okeyPia l>ingh.straB þd. og fsd.12-1 aatturugripannfn opio 1»/«—2»)» sunnudögam oamibyrgð Islands 10—12 og 4—6. Stjórnarráosskrifstofnrnar opnar 10—4 dagl Talsimi Heykjavikur (Pósth.8) opinn daglaDgt (8—10) virka daga; helga daga 10—9. i?fi kniriK ofcoypisPosth.str.14B md.ll—12 Vlfilsstaoahæliö. Heimsóknartimi 12—1. Plðömenjasafnio opi?i þd., fmd. og sd. 12—2. Fiskiveiðar við ísland 1912 eftir Þorst. Júl. Sveinsson. Veiðar landsmanna. Strandveiöar. Til hennar tel eg öll för, sem leggia afla sinn á land eftir hvern róður, hvort heldur eru opnir bátar eða vélarbátar. I Vestmanneyjum, sem nú á seinni amm era orðnar eitt af okkar stærstu fiskiverum, var góður afli írá nýán og fram í febrúarm., en þenn- an tíma árs stunda ekki allir véla- bátarnir róðra, sökum þess að allir vermenn eru ekki komnir og mun það ekki hafa verið meira en helm- ingur vélabáta, sem þar eiga heima, er náðu í þennan afla; eftir miðjan febrúarm. var fremur aflatregt og ógæftir fram að miðjum apríl. Þá kom ágætisafli aftur og hélst til ver- tíðarloka. Síðastliðið ár gengu 50 vélabátar, frá Eyjunum og öfluðu samtals 1 miljón fiska. Þetta ár hafa gengið þaðan 6j vélabátar, sem aflað hafa lika tölu og í fyrra, en þar sem gera má ráð fyrir heldur betra verði á aflanum þetta ár, mun útkoma bátanna hafa orðið svipuð. Isaýjarðardjáp. Þar var afli yfir- leitt góður frá nýári til loka marz- mán. Frá þeim tíma þangað til seint í júlímánuði var mjög litiU aflj. Tjm þann tíma fór að veiðast síld í rek- net, utarlega í djúpinu og meðfram fjörðunum. Vorsíldin, sem á hverju ári er vön að koma inn á Vestfirð- ma, brást algjörlega nú og kenna menn mest beituleysinu, hversu litið aflaðist um vorið, meðalhlutir vetrar- °g vorvertíðina munu hafa verið frá 4—6oo,oo kr. ^ustanfjalls var ágætur afli á opna Mta alla vertíðina, sem þar er aðal- veiðitíminn, meðalhlutur alt að 600 fiskum, mest þorskur, svipaður afli 1 Gnndavík og lítið eitt minna 1 woínum og Miðnesi, meðalafli sagð- ur nm Soo fiska til hlutar. rtí Faxaflóa. Við sunnanverðan fisw T •miög m afli yfirleitt- « að eins í Garðsjónum og þó m)°g StUttan tlm, af vertíðinni, með- alafli aí þorski mun hafa verið á fjórða hundrað. Aftur á móti kom mikill fiskur á innflóann, seinni hluta vertiðarinnar og voru það helzt Ak- urnesingar, sem náðu í hann, eink- um þeir er framan af vertiðinni lágu við í Garðinum og náðu þar í fyrsta hlaupið, en svo seinna stunduðu róðra heiman frá sér. Mun meðal- afli á þeim skipum ekki hafa verið undir 600 fiskum til hlutar. Enn fremur öfluðu flestir vélbátar héðan af flóanum fremur vel á ver- tíðinni, alt að 20,000 fiskum á bát, og sömuleiðis þeir vélbátar, sem stunduðu róðra yfii sumarið, bæði frá Keflavík og Sandgerði. / Ólafsvih oq á Sandi var talinn góður afli vetrarmánuðina, en frem- ur rýrt vorið og sumarið. xAustfirðir. Þar er helzt stunduð veiði frá því í aprílm., þangað til ein- hvern tíma í nóvember ár hvert. í byrjun veiðitímans var afli ágætur, einkum á Suðurfjörðunum, og það alt fram í júnímánuð. Eftir það varð afli lítill og beituskortur fram i jdlí, er síld fór að veiðast fyrir Norð- urlandinu, sem þegar var send aust- ur og seld þar. Byrjaði þá aftur góður afli, sem hélst fram eftir haustinu. Eftir því sem næst verð- ur komist, mun meðalafli á mótor- báta á Auslfjörðum hafa verið allan veiðitíman alt að 200 skp. á bát. Norðurland. Þar er veiði stund- uð um sáma tíma ársins eins og á Austfjörðum; en afli hefir þetta ár verið fremur rýr yfirleitt, að eins hafa nokkrir mótorbátar á þessu svæði fengið góðan afla, alt að 180 skp. á bát. Yfir sildveiðitímann verða ýmsir, sem annars stunda róðra, að hætta róðrum sökum mann- eklu. Sem dæmi þess hversu þýðing- armikil strandveiði okkar er fyrir landið í heild sinni, vil eg geta þess, að árið 1909 stunduðu strandveiði 7717 menn á 1762 ferjum og öfl- uðuað samanlögðu 11,645 Þus- nska. og auk þess hafa 6 af þessum skipum selt afla sinn í Englandi frá nýári til miðs febrúar 1912 fyrir kr. 102,810,00. Eftir miðjan maí er nærri ókleift að gjöra sér glöggva grein fyrir afia þessarra skipa.. Fiskurinn verður eftir það svo misstór, þar sem sumir koma að mestum hluta með þorsk, eins og á vertíðinni, en aðrir mestmegnis smáfisk, sumir halda áfram botn- vörpuveiðum, en aðrir fara á síldar- veiðar. En yfirleitt má segja, að hvað sem þessi skip hafa stundað þetta ár, hefir það alt gengið fremur vel og einkum hafa haustferðir þeirra lánast vel, sökum hins jafna og góða verðs, sem hefir verið á afia í Eng- landi. Fyrir utan hina 16 íslenzku botn- vörpunga hafa erlendir botnvörpung- ar lagt afla á land i Hafnarfirði, 3 þýzkir, 2 hollenzkir, 2 norskir og 3 enskir og á Önundarfirði 3 þýzkir og nokkrir enskir, sem einhvern tíma af árinu hafa selt afla sinn. Á þessu ári hafa íslendingar látið smíða 4 nýa botnvorpuuga 0% keypt 2, þriggja til 4 ára gamla. Sildveiðar. 29 skip lögðu afla sinn á land á Eyjafirði og veiddu af saltaðri síld til útsendingar rúm 71 þúsund tunn- ur. Auk þess hafa þessi sömu skip selt til áburðarverksmiðjanna um 80 þúsund tunnur. Á Siglufirði mun tala skipa hafa verið lítið eitt meiri, en bæði eru þar yfirleitt smærri skip og töluverð- ur hluti þeirra stundar reknetaveiði, sem gefur mun minni afla. Sökum þess fjölda útlendinga, sem sigla með afla sinn sjálfir, án þess að leggja hann á land, er ókleift að komast eftir ábyggilegri tölu um veidda og saltaða síld í tunnum, en eftir því, sem síldarkaupmenn vissu bezt, mun það ekki hafa verið undir 80 þús- und tunnum. Þilskipaveiði. Frá Faxaflóa hafa gengið um 37 þilskip til veiða í ár og aflað að samanlögðu rúm 2,200 þiísund fiska. Er það mun minna en síðustu ár, en þó viðunandi afli. Á Vestfjörðum og Norðurlandi hefir þessi veiði einnig gengið fremur vel, en alstaðar fer þessum skipum fækkandi og erfið- leikar á að halda þeim áfram vaxa ár frá ári, og virðist margt benda á að vélaskipin ætli algerlega að útrýma pessari fiskiaðferð okkar, haldfærun- um) þótt þau á sínum tíma væri okkar mesti bjargvættur. Það væri sjálfsagt þess vert, ef slíkir erfiðleik- ar fara vaxandi, að hugsa þeim, er til þess eru notbær, annan starfa og dettur mér þá helzt í hug selveiði Norðmanna, þar sem þeir veiða sel- ina mjög nærri landi voru, einkum seinni hluta vetrar. En að þessu sinni er ekki rúm til að ræða það mál.j Botnvörpungar. Frá íslandi^hafa árið 1912 gengið 16 botnvörpunqar og aflað frá nýári Lóðargjöldin. Svar frá Sveini Bjórnssyni. Uppástungur minar um breyting á fyrirkomulagi lóðargjaldanna hér í bænum og um verðhækkunargjald af lóðum í bænum, hefir vakið nokk- urt umtal meðal manna. Tveir borgarar bæjarins, þeir Þorst. Júl. Sveinsson og Jóh. Jóhannesson hafa í síðasta tbl. ísafoldar hreyft and- mælum, gegn uppástungum mínum. Að svo miklu leyti sem andmælin snerta sjálfar uppástungurnar, skal eg leyfa mér að gera nokkrar athuga- semdir við greinar þessara tveggja borgara. Sné eg mér þá fyrst að grein hr. Þ. J. Sv. Sú grein kemur talsvert meira við málið en grein hr. Jóh. Ióhs., þótt öllu orðfleiri sé hin síðari. Hr. Þ. J. Sv. er mér sammála um að útsvarsfyrirkomulagið, sem nú er, sé óhafandi. Hann er og á sömu skoðun og eg, um að breyta megi til bata fyrirkomulagi lóðargjaldanna. Hingað fara leiðir okkar saman. Hann óttast að eins að eigi verði tekið nægilegt tillit til ýmsra sér- stakra kringumstæðna við álagning lóðargjaldanna. Að sjálfsögðu var ræðuágrip mitt um mál þetta, sem birtist í ísafold 30. f. m. ekki ná- kvæmt og ræða mín auk þess að eins stutt inngangsræða að tillögu um nefndarskipun. Þvi eigi í ræðu- ágripinu, og heldur eigi í ræðunni, farið nákvæmlega út í atriði sem ein- mitt þetta: hvernig yrði girt fyrir óréttlátlegar álagningar á ýmsum lóð- arspildum, sem orðið gætu ofhart úti, ef lagt væri á gjald, sem skæri allar lóðir niður svo að segja við eitt trog. En þetta atriði og ýms fleiri, hefir nefndin í málinu einmitt til sérstakrar íhugunar og mun í til- lögum sínum, ef hún vill leggja til að gjaldið verði lagt á, koma með sérstakar tillögur, sem eiga að setja undir þenna leka. Læt eg bíða að fara frekar dt í það atriði, þangað til tillögur nefndarinnar liggja fyrir. Þá fyrst er tímabært að ræða, hvort tillaga mín sé varúðarverð í þessu efni. Nú finn eg að eins ástæðu til að benda hr. Þ. J. Sv. á það, sem hér segir: Eg ætlast til að lóðargjaldið verði kundraðsgjald af verðmæti lóð- anna — hversu hátt sem það hundr- aðsgjald nii kann að verða ákveðið — í stað þess sem nú er, að gjaldið er hið sama af hverri feralin, hvort sem hún er 2j aura eða 2; krðna virði. Af 25 aura bygðri lóð er gjaldið nii 12 af hundraði, en af 25 króna lóð- inni ca. '/s af hundraði. Slikt kalla eg hróplegt ranglæti. Og verð lóð- arinnar ætlast eg til að verði ákveðið með sérstakri virðingu, sem eingöngu fari eftir nothœfi lóðarinnar, að ýrá- dregnu verði þeirra umbóta, sem menn hafa gert á lóðinni. Þegar hr. Þ. J. Sv. athugar þetta, þá vona eg að hverfi hræðsla hans við það, að lóðargjaldið verði mjög tilfinnanlegt á stakkstæðum. Það verður ekki lagt á stakkstæðið, heldur lóðina undir stakkstæðinu. Og stakkstæði þau og kálgarðar, sem hann talar um, eru nú og hljóta jajnan að verða í útjöðrum bæjarins. Lóðir undir þeim hafa þvi ávalt minst verðmæti til bygginga af lóð- um i bænum, verða því mjóg lágt virtar (hér á ekki að virða til banka- til miðs maí;™2,659 þúsund fiska Sjukrasamlag Reykjavíkur. Samlagið tók til starfa í ársbyrjun 1910 og í því eru nú um 150 manns. Þessi tala ber ekki vott um mikla forsjálni hjá bæjarbúum, þar sem þetta er eina almenna sjúkrasamlagið í bæ, er hefir yfir 12600 íbúa. Tölu- vert hefir þó verið gert frá samlags- ins hálfu til þess að hvetja menn til að ganga í það og er það því tóm- læti manna um að kenna, að við gangur þess hefir eigi orðið meiri. Með því að ganga í samlagið tryggja menn sér ókeypis læknishjálp, lyf, sjúkrahúsvist og dagpeninga um lang- an tíma. Veikindum má hver maður búast við og allur almenningur er ekki þeim efnum búinn, að« hann af eigin rammleik fái staðist langvinn veikindi og vinnumissi. Gjaldkeri samlagsins er Guðbjörn Guðbrandsson bókbindari og gefur hann nánari upp- lýsingar þeim er æskja. Trúmála-hugleiðingar frá nýguðfræðilegu sjónarmiði. I. Tákn tímanna. Fyrir margra hluta sakir eru það merkilegir tímar, sem vór lifum á. En það sem öðru fremur gerir þá merki- lega í mínum augum er það, hve áþreif- anlega þeir staðfesta sannleik hins gamla orðs Prédikarans: »Jafnvel ei- lífðina hefir hann lagt í brjóst þeirra« (Pród. 3,11). Þau orð flugu mór í hug við lestur ágætrar ritstjórnar-greinar í n/útkomnu janúar-tölublaði »Nýs kirkjublaðs«, með fyrirsögninni »Eil<fðarmál«, þar sem meSal annars er vikið að því, hve mjög tímarnir nú séu breyttir frá því er var fyrir þriðjungi aldar, að því er snertir afstöðuna til »eilífðarmálanna«. Því verSur ekki neitaS aS hór er um eftirtektarvert tímanna tákn aS rœSa. Sá hefði fyrir þrjátíu árum þótt lítt spámannlega vaxinn, er sagt hefSi fyrir, aS áSur en liðinn væri fyrsti tugur tuttugustu aldarinnar, mundu eilífSar- málin vera aftur komin í öndvegiS meðal mentaþjóðannaog andleg lífsskoð. un orSin ráSandi þar.J Þó er þessu svo fariS. Áhugi manna á trúmálum hefir hin síðarl árin fariS mjög vaxandi um allan hinn mentaða heim. StaShæfingar efnishyggjumanna, háværar og þóttafullar, um að nú væri úti um eilífðarmálin, aS nú væri al- máttugum guði steypt af stóli, og aS nú væri búiS að vísa trúnni á annað líf heim til átthaga sinna — kerlinga- bóka mentunarlausrar fornaldar — þær hafa, sem betur fer, ekki reynst sannar. Eilífðar-þráin hefir ef til vill aldrei verið jafnsterk og lifandi í brjóstnm manua sem einmitt á vorum^ tímum. það reynist enn satt sem Baggesen kvað: »Naturam furca pellas ex den kommer dog igen den Hex« — eSli mannsins er og verSur lengst af sjálfu sér líkt. EilifSar-þránni verSur ekki rýmt út úr mannshjartanu með glamuryrSum; til þess er hún of sam- vaxin öllu eSli mannsins. En hvenær sem lifnar yfir eilífSarþránni meSal manna, vaknar jafnframt hjá þeim áhugi á trúmálum yfirleitt. Mór er í minni frá stúdentsárum mínum erlendis hve mentamennirnir þá lótu ósint öllu, sem aS trúmálum laut. Þau blöS og tímarit, sem þá voru mest lesin, leiddu, svo að segja undan- tekningarlaust, hjá sór alt slíkt, nema ef til vill til þess aS rífa niSur og skopast aS barnaskap trúaðra manna. Nú tekur maður sór svo varla útlent blað eða tímarit í hönd, að ekki só þar vikið aS trúmálum meira og minna. Þá var það svo sjáldgæft að menta- menn, aðrir en guSfræðingar og prest- ar, lótu til sín taka málefni trúarinn- ar, að slíkt vakti, ef fyrir kom, hina mestu eftirtekt og — undrun. Og könnuðust slíkir menn afdráttarlaust við þaS opinberlega, að þeir aðhyltust trú kirkjunnar, þá var ekki sjaldgæft,

x

Ísafold

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Ísafold
https://timarit.is/publication/315

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.