Ísafold - 11.06.1913, Blaðsíða 1

Ísafold - 11.06.1913, Blaðsíða 1
Kemnr út tvisvar í viku. Verð árg. 4 kr., erlendis 5 kr. eSa l^ dollar; borg- ist fyrir tniðjatijúlí I erlencMs fyrirfram. Lausasala 5 a. eiut. I ISAFOLD Uppsögn (skrifl.) bundin við áramót, er ógild nema kom- || in sé til útgefanda | fyrir 1. oktbr. og só kaupandi skuld- laus við blaðiS. ísafoldarprentsmiðja. Ritstjóri : Ólafuv Björnsson. Talsími 48. Reykjavík, miðvikudaginn 11. júní 1913 ~ ' l XXXX. árg. 47. tölublað I. O. O F. ^46209. Alþýðufél.bókasafn Templaras. 8 kl. 7—9. Augnlæknine ókeypis i Lfokjarg. 2 mvd. 2—B Borgarstjóraskrifstofan opin virka daga 10—8 Bæjarfógetaskrifstofan opin v. d. 10—2 og 4—7 Bæjargjaldkerinn Laugav. 11 kl. 12—B og B—7 Eyrna- nef- halslækn. ók. Pósth.str.líAnd.8-8 íslandsbanki opinn 10—2'/« og 6"/«—7. K.F.TJ.M. Lestrar- og skrifstofa 8 árd,—10 slod. Alm. fundir fid. og sd. 8»/i slod. Landakotskirkja. Guðspj. 9 og 6 á helgum. Landakotsspitali f. sjúkravitj. 11—1. Landsbankinn ll-2Vt, 5»/«—6>/>. Bankast.j. 12-2 Landsbókasafn 12—8 og 6-8. Útlán 1—8. Landsbúnaðaríélagsskrifstofan opin frá 12 - 2 Landsféhirðir 10—2 og 5—6. Landsskial&safnio hvern virkan dag kl. 12—2 Landssíminn opinn daglangt (8—9) virka daga helga daga 10—12 og 4—7. Læknine ókeypis Þingh.str.28 þd.ogfsd. 12— 1 Nattúrugripasafnið opið 1'/«—2'/« á sunnud. Samábyrgð Islands 10—12 og 4—6. Stjórnarráðsskrifstofurnar opnar 10—4 dagl. Talsimi Reykjavikur Pósth.8 opinn daglangt (8—10) virka daga helga daga 10—9. Tannlækning ókeypis Pósth.str. 14B md. 11—12 Vifilstaðahælið. Heimsókl..irtlmi 12—1 Þjóðmenjasafnio opið þrd., fimd. og sd. 12—2. Ofna og eldavélar selur Kristján Þorgrímsson. Erlendar simfregnir. Enginn friður! — Skærur með Balkanþjóðum. Khöfn ro. júní 1913. Friðarfundinum í Lundúnnm er slitiö, án þess kæmi til úrslita-niðurstöðu. Það virðist óhjákvæmilegt, að bandalag Balkan- þjóða rofni. ----- Margt óvænt hafa símfregnir flutt um Balkanstyrjaldar-málið, en naumast neitt, er eins líkist skruggu úr heiðskíru lofti. Svo örugglega voru allir farnir að treysta því, að sendiherrastefnan í Lundúnum skildist eigi fyr við friðarmálin en til lykta væru leidd. Og nú kemur fregn um að sendiherrarnir hafi gefist upp við alt saman! — Alt er í reiðuleysi og óvissu og líkindi til að bandalagið milli þjóða- fjórmenninganna rofni, með öðrum orðum, að bandaþjóðirnar geri alvöru lir því að fnra að berast á banaspjótum sín í milli! ísafold. Nú er færið að gerast kaupandi ísafoldar frá I. júli. Nýir kaupendur að síðari helming þessa árgangs Isafoldar (1913) fá í kaupbæti, um leið og þeir greiða andvirði x/2 árgangs (2 kr.) 2 af neðantöldum 3 bókum eftir fr^álsu vali: 1. Fórn Abrahams (600 Ms.« eftir Gustaf Jansson. ' 2. Fólkið við hafið eftir Harry Söiberg. 3. Mýrakotsstelpuna og Guðsfriðinn eftir Selmu Lagerlöf í þýðingu Björns heit. Jónssonar. Nýir kaupendur utan Reykjavíkur, er óska sér sendan kaupbætirinn — verða að greiða í burðargjald 30 au. Ella eru menn vinsamlega beðnir vitja kaupbætisins í afgreiðslunni. Auk þess fá þeir er nú þegar ger- ast kaupendur, blaðið ókeypis til 1. jiilí frá þeim degi, er þeir greiða andvirði i/a árg. A 11 i r viðurkenna, jafnt stjórn- mála-andstæðingar sem aðrir, að lsafold sé fjölbreytt^sta og efnismesta blað landsins, pað biaðið, sem eigi er hœgt án að vera — það blað, sem hver íslendingur verður að halda, er fylgjast vill með í því, er gerist utan- lands og innan í stjórnmálum, at- vinnumálum, bókmentum og listum. Símið (Tals. 48) eða klippið tir blaðinu pöntunarmiða-eyðublaðið á 4. síðu og fyllið út. Til hægðarauka geta menn út um land sent andvirðið í fri- merkjum. ÍSAFOLD er blaða bezt. ÍSAFOLD er fréttaflest. ÍSAF0LD er lesin mest. Sérstöðu-tortíming? Þess var minst lauslega í síðasta blaði, að danskt blað eitt (Berlingske Tidende) hefði flutt þá fregn 24. mai, að deginum áður hefði ráð- herra Hannes Hafstein tekið þátt í stefnu danskra ráðherra (Minister- raad) og lagt íslenzk stjórnarfrum- vörp undir meðferð danskrar ráð- herrastefnu. Frá voru eigin brjósti lýstum vér þá þegar yfir þvi, að oss virtist frá- sögn Berlings harla ótrúleg. Nii hefir annað danskt blað borist hingað, er flytur fregn í lika átt, miklu itarlegri þó. Það er hægriblaðið Nationaltidende frá 24. maí. Þar stendur svolátandi klausa: A ráðherrastefnu peirri, er haldin var í gar i hásum flotamálastjórnar- innar laqði Islandsráðherrann herra Haýstein ýram syrpu mikilvœgra ýrum- varpa um landbúnaðarmál og lög um bœja-fyrirtœki, m. a. gas- og raý- magns-framhiðslu. Svona stendur frásögnin svört á hvítu í blaðinu. En þar með er þó alls eigi sagt, að fréttin sé rétt. Dönsk blöð hafa eigi sjaldan gert sig ber að býsna mildum misherma- fréttaburði um íslenzk málefni og menn — farið skakt með, ýmist af hreinni vanþekkingu eða fljótfærni — og einstaka sinnum af góðgirnis- skorti. Svo sárt sem það er annars að sjá íslandsmála-mishermin í blöðum Dana — þá mundi það þetta sinni gleðja hvern góðan Islending, ef hér væri um að tefla sem allra hrotta- legast ranghermi. Og því fer betur, að líkindi eru til þess, líkindi, en vissa þó eigi. Því miður hefir eigi náðst til ráð- herra sjálfs, þegar þessar línur eru ritaðar. Hann er að vísu kominn til landsins á Floru, en í gærkveldi var enn eigi búið að ná við hann símasambandi. En hitt hefir fengist vissa um í stjórnarráðinu, að í frumvarpa-syrpu þeirri, sem ráðherra hafði með sér, voru engin frumvörp af því tagi, er Nationaltlðindi nefna. Eitthvað fer því milli mála hjá blaðinu — hversu mikið fæst eigi vitneskja um fyr en skýrsla kemtir frá ráðherra. En eý satt vœrit Ef blaðið danska skýrði rétt frá í því aðalatriði, að íslandsráðherra hefði lagt íslenzk sérmála-lmm\öv\> fyrir danska ráðherrastefnu ? Þá mætti segja, að gerzt hefðu mikil tíðindi og ill. Sú var megin-stoðin undir því, að þingmenn samþyktu stjórnarskrár- breytinguna 1903, að islenzk sérmdl skyldu aldrei koma til afskifta danskrar ráðherrastefnu, væru að eins borin upp í ríkisráði, en aldrei á ráðherra- stefnu. Og því má hnýta við, að ríkisráðsákvæðið var þvi að eins sam- þykt, að í umræðum og nefndarálit- um var að því gengið vísu, að þar væri að eins um forms atriði að að tefla, sbr. nefndarálit neðri deildar 1903 (þgskj, 41). Þar stendur: Með hinum tilvitnuðu orðum (í ríkisráðinu) er engin heimild gefin til þessa, að sérstakleg málefni íslands réu rœdd (»forhandles«) i rikisráðinu; þau ákveða að eins, að ráðherra hitti konunginn par, og beri par upp fyrir honum — ekki öðrum — mál þau, er hann hefir að flytja«. Formsatriði, og ekkert annað, var ríkisráðsákvæðið að áliti þessarar nefndar, sem núverandi ráðherra var skriýari í. En um ráðherrastefnuna og afskifti eða réttara sagt afskiftaleysi hennar af Islandsmálum, er tvímælalaust tekið af skarið í þessu nefndaráliti, sem H. H. hefir samið. Þar segir m. a.: *Hann (Islandsráðherra) á ekki sati á ráðgjafasamkundum (Ministerraad) (leturbreyting blnðsins) og málum þeim, sem hann flytur, getur ekki orðið ráðið til lykta á þann hátt, sem um ræðir í 16. gr. hinna dönsku grundvallarlaga--------(þ. e. á ráðherra- stefnu). Enn má nefna allra tvímælalaus- ustu mótmælin gegn þátt-tökulslands- iáðherra í dönskum ráðherrastefnum, mótmæli, er Hannes Hafstein birti í Vestra 1903. Hann segir þar, að það sé »iitilokað, að íslandsmálum sé nokkurn tíma ráðið til lykta í ráðgjafasamkundu* . . . »Meira að segja — ráðgjafinn hefir hér eýtir enga heimild né átyllu til pess að mœta á ráðqjafasamkundum*1). Og síðar í sömu grein klykkir H. H. út með því, að imeð pessu er lokið ollum af- skiftum ráðherrasamkundunnar af sér- málum Islands*. Loks skal bent á ummæli danska ráðuneytisins eða þáverandi íslands- ráðherra fyrir þess hönd í ástæðum stjórnarskrarfrumvarpsins 1903. Þar stendur, að það geti tauðvitað eigi komið til mála, að nokkur hinna ráð- gjafannafari að skifta sér af neinu pví, sem er sérstaklegt málefni Islands*. Með öll þessi gögn fyrir framan oss: skýra afneitun Hannesar Haf- steins um þátt-töku íslandsráðherra í danskri ráðherrastefnu og ótví- ræða yfirlýsingu dönsku stjórn- arinnar, er að frumvarpiuu frá 1903 stóð um afskiftaleysi ráðherrastefn- unnar dönsku af sérmálum íslands, verður I s a f o 1 d að taka sér í munn orð Tómasar forðum: Eg trúi eigi fyr en eg sé naglafórin. Um hitt, hverjar afleiðingar verða, ef þetta reynist öðruvísi en vér von- um, og hvað þá skuli taka til bragðs af vorri hálfu, það geymir ísafold sér að leggja orð i belg um unz greinargerð ráðherra verður kunn, greinargerð, sem vér vonum að kippi fótum undan frásögn dönsku blaðanna og um leið óhug þeim, er vissuíega hefir gripið margan mann við þessi óvæntu tíðindi. Leikhúsið. Drengurinn minn (Min egen Dreng). Sjónleik- ur í 5 þáttum eftir L'Arronge, sniðinn til af Erik Bögh. Þetta leikrit hefir Leikfélag Reykja- víkur sýnt fyrir allmörgum árum. Það er góður kunningi, með heldur litilfjörlegu skáldskapargildi, en óbrot- inn, blátt áfram og þannig gerður, að vel á við alþýðuskap. Leikendunum dönsku var auðsótt að ráða við leikinn. Má þó helzt til nefna formann flokksins, Boesen, i aðalhlutverkinu, Mörup gamla skó- smið, einkum þegar auðæfa-skrápur- inn er af honum dottinn og hann orðinn hinn fátæki maður og um leið sannur við sjálfan sig. Gamanvísur söng hr. Olaf Peter- sen, sumar úr sjálfu leikritinu, en 3 frumsamdar af Ingimundi, með efni héðan úr bænum, græzkulausar. Var þeim tekið svo vel, að endurtaka varð allar. Ego. *) Letnrbr. blaösine. > Þingkosningar. ------o------ Siðasta aukakosningin fór fram á Akureyri þ. 7. júni. Kosningu hlaut Ma%nús Kristjáns- son kaupmaður með 165 atkv. Þorkell Þorkelsson kennari fekk 68 atkv. Trúmála-hugleiðingar frá nýguðfræðilegu sjónarmiði. X. Jesús Kristur guðs sonur. (Fyrri hluti). —1.« 11 I undangengnum hugleiðingum mín- um hefi eg eftir megni leitast við að gera þess grein, h v a ð Jesús Kristur sé fyrir oss kristna menn. Þar hefi eg dregið fram þessi þrjú meginatriði, a ð Jesús Kristur sé grundvöllur trúar vorrar, a ð hann só lifandi opinberun guðs og a ð hann só frelsari mann- anna frá sekt og synd og dauða. Með þessu mætti mi segja, að tekið væri fram það, er mestu skiftir trúarafstöðu vora til Krists; því að eins og Melanoh- ton, hófuðguðfræðingur siðbótarinnar og hægri hönd Lúters í hans mikla starfi, að orði kemst í inngangi hinnar frægu trúfræði sinnar (»Loci communes«), þá er það »að þekkja Krist sama sern að þekkja velgjörninga hans, en ekki tvens konar eðli hans.« En alt fyrir þaS er þessum Yiefndu meginatriðum svo farið, að því betur sem vór athugum þau, þess fleiri spurningar vekja þau upp í huga vorum. En allar þessar spurn- ingar renna að lokum saman í þessa einu höfuðspurningu, sem frá fyrstu kristni hefir verið eitt, hið ljúfasta og hugnæmasta íhugunarefni trúhneigðra sálna: Hver var hann sjálfur, hinn óviðjafnanlegi grundvöllur trúar vorr- ar, opinberandi guSs og frelsari vor frá sektinni, syndinni og dauSanum? H v e r var Jesús Kristur 1 Hvern- ig fæ eg gert mór viSunanlega grein hans sjálfs, þessa hins langmesta áhrifa- manns, sem mannkynssagan veit að nefna og óll siðmenning veraldarinnar Nýtt ræktuuartæki. Sigurður Þ. Johnson kennari frá Vopnafirði hefir fundið upp nýja vél til þess að rista með ofan af. Það er skurðarvél, sem einn eða tveir hestar ganga fyrir. Sigurður sýndi ýmsum þessa vél í gær úti á Félagsgarðstúni m. a. Búnaðarfélagsstjórninni, blaðamönn- um o. s. frv. Var svo litið á af þeim, er vit hafa á, að vélin mundi að góðu gagni koma, þar sem eigi væri mjög þýft. Það er fyrirætlun Sigurðar að koma hingað í ágústlok eða svo og taka að sér í haust ofanafristur með þessari nýju vél sinni. er < hinni mestu þakkarskuld við, og hefir komiS á fót hinu innilegaata og hreinasta sambandi milli guSsogmanna, sem trúarsagan þekkir ? Hvaða hug- myndir á eg að gera mór um hann, sem umgekst hór á jörSu sem sannur maður, meS algerlega mannlegu eðli í sér búandi, og að ytra hætti sem full- kominn maSur, en lifSi þó jafnframt svo guðlegu lífi, að menn fundu til nálægðar guðs í návist hans, og sáu eins og bjarma af sól eilífðarinnar ljómp í kringum hann hvar sem hann gekk fram? Hvernig á eg aS lýsa honum, sem í augum trúaðs kristins manns er sá, sem ráSið hefir allar hinar miklu gátur, sem lífið ber upp fyrir oss og hjarta mannsins þráir ráðningu á, en er þó sjálfur, að því er virðist, óráðin gáta, leyndardómur, sem mannlegu hyggjuviti er ofvaxið að afhjúpa? Eg geng þess ekki dulinn, aS hér er um þá meginspurningu aS ræða, sem aldrei verSur til nokkurrar hlítar greitt úr í lítilli blaSagrein. Og eg geng þess ekki heldur dulinn, aS hór er um afarviSkvæma spurningu að ræSa, svo að ganga má að því vísu, aS tilraun mfn til að greiSa úr henni baki mér óvild ýmsra góSra manna, sem eiga erfitt með að fyrirgefa mönnum aS þeir hafa aSra skoSun á kristindóms- málum, en sjálfir hafa þeir alist upp viS. En hvorugt þetta vil eg þó láta aftra mór frá aS gera þess grein, eins og eg bezt get þaS í jafn stuttu máli, hvernig þessi mikla og viSkvæma spurn- ing horfir viS mór, ef ske kynni, aS hún yrSi einhverjum manni til leið- beiningar og skilningsauka. ÞaS sem þá fyrst og fremst skal tekiS fram í þessu samband er þetta: Jesús Kristur var sannur m a ð u r. Menn skyldu ætla, aS ekki þyrfti að eySa orSum að jafnauðsæum

x

Ísafold

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Ísafold
https://timarit.is/publication/315

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.