Ísafold - 21.06.1913, Blaðsíða 1

Ísafold - 21.06.1913, Blaðsíða 1
Kemur út tvisvar í viku. Verðárg. 4kr., erlendisö kr. eða l£dollar;borg- istfyrir miðjan júlí erlencMs fyrirfram. Lausasala 5 a. eint. SAFOLD Uppsögn (skrifl.) bundin viðáramót, erógild nemakom- in sé til utgefanda fyrir 1. oktbr. og sé kaupandi skuld- laus við blaðið. ísafoldarprentsmiðja. Ritstjóri : Olaf «r Björnsson. Talsími 48. XXXX. árg. Reykjavík, laugardaginn 21. júní 1913. 50. tölublað I O. O P. 94749. Alþýðafél.bókasafn Templaras. 8 kl. 7-9. AngnlœkninR ókeypis i Lækjarg. 2 mvd. 2—3 Borgarstjóraskrifstofan opin virka dasa 10—8 Bæjarfrtíretaskrifstofan opin v. d. 10—2 og 4—7 BœjarRjaldkerinn Laugav. 11 kl. 12—3 og 5—7 Eyrna- nef- halslækn. ók. Pósth.str. HA fld. 2-8 íslandsbanki opinn 10—2'/« og 5'/«—7. K.P.U.M. Lestrar-og skrifstofa 8 Ard.—10 siðd. Alm. fundir fid. og sd. 8'/« síöd. Landakotskirkja. Guosþj. 9 og 6 á helgum. Landakotsspítali f. sjúkravitj. 11—1. Landsbankinn H-21/!, 51/!—6'/«. Bankastj. 12-2 Landsbókasafn 12—3 og 5-8. Útlán 1—8. Landsbúnaoarfélagsskrifstofan opín frá 12—2 Landsféhiroir 10—2 og 5—6. Landsskialasafnio hvern virkan dag kl. 12—2 Landsslminn opinn daglangt (8—9) virka daga helga daga 10—12 og 4—7. Læknrai? ókeypis >ingh.str.23 þd.og fsd. 12—1 Náttúrugripasafnit) opio l1/.—Sá^/s a nunnud. SamAbyriio Islands 10—12 og 4—6. Stjórn>irráosskrifstofurnar opnar 10—4 dagl. Talsimi Heykjavikur Pósth.3 opinn daglangt (8—10) virka daga helga daga 10—B. Tannlækning ókeypis Pósth.str. 14B md. 11—12 Vifilstaoahælio. Heimsóki-artimi 12—1 I*jóomenjasafniö opio á hverjum degi 12—2. Nýja Bió sýnir í kvöld (lauoardag 14. júní) og næstu kvöld: Astarbardagi bræðranna. Listmynd i 50 atriðum. Ábætir: Heklngosið. — 17. júiií 1913, þrjár myndir. Pantið bílæti í talsíma 344. Op- inn hálf tíma á undan sýtvngum. Pakjám galv. allar lengdir, er lan<; ódýr- ast í Verzl. B. 71. Bjamason. Erl. sfmfreenir. Khöfn 20. iúní. Frá Bafkan. Óróinn á Bulka-'tMkága heldur álVmu. Ný stjórn \ Danmörku. Zahle þjódþinfj>inadur myndarhið nýja ráftuueyti. ÞetU er nnnað sinni. ^em C Th. Z-'h!e verður ytirráöhena. H.um ! ° ' I 1 '. . :'¦: V^;-;:. ¦¦¦¦::.¦¦¦;¦'¦'¦¦ \':/.- ¦'¦¦[ :...,,*.......,..... ./ *_ ' :::\ ¦ •¦¦.¦¦}¦ I ¦ \ % • * i 1^0 Pt Jfl^ .¦¦'"' ] Sjálfsagðir í hið nýja ráðuneyti munu þeir vera Edvard Brandes og P. Munch, er voru í hinni fyrri stjórn Zihle. Berntsens-stjórnin, sem nú fer frá, hefir setið við völd síðan 4. júlí 1910, leysti þá Zahle stjórnina af hólmi. Zahle hefir síðustu árin verið borg- arstjóri í bænum Stege á Moen. C. Th. Zalile hinn nýi yfirrárJI^rra Dina. hafði einnig stjórnarformensku 1909 •—1910. En er ófrétt, hvort hann hugsar sér að vera í sambandi við jafnaðarmenn eða eigi. 12. júní. Allir munu á einu máli um það, sem haldið var fram í síðustu Isafold, að næsta alþingi beri að taka upp fánamálið og samþykkja íslenzkan fána, er löggiltur verði svo langt sem vald þess nær. Hitt hefir Isa- fold heyrt skiftar skoðanir um, hvort eigi að halda gerð bláhvíta fán- ans óbreyttri. Þó hyggjum vér, að hann eigi, nii orðið, þau ítök í til- finningum meiri hluta landsmanna og honum eigi litlum, að miður mundi því kunnað, að tekin yrði upp ný gerð. Eftir því sem frézt hefir mun stjórnin vera sama sinnis og blöðin og almenniugur, að lögleysa hafi framin verið af Valsmanna hálfu og foringi Valsins hlaupið á sig. Mun stjórnin því að sjálfsögðu mótmæla tiltækinu og gæta réttar vors í þessu máli. Ef vér beygjum oss þegjandi fyrir svoháttuðu framferði, er þar með vegur ruddur aý oss sjálýum fyrir enn alvarlegri valds-misbeiting, ef svo byði við að horfa. Að mótmœla 12. júní tiltæki Vals- manna — það er bæði réttur vor og skylda. Að vinna að útbreiðslu bláhvíta fánans, sem nú er þjoðernistákn vort í hugum mikils meiri hluta lands- manna, það er og ágætt þjóðræknis- verk, sem atburðirnir 12. júní hafa gert sitt til að hrinda fram á veg. En eitt er ekki rétt. Og það er að veitast að danska fánanum þar, sem hann er á stöng dreginn að vilja stangareiganda. — Það hafði komið fyrir á 2 eða 3 stöðum um daginn, að skorið v.r á línuna, sem hélt uppi danska fánanum, svo að hann féll niður. Það var mjög miður, að þetta var gert og æði mis- viturt, alls eigi bót mælandi og einstakra manna verk, en eigi sprott- ið af almenningsvilja. En við slíku verður eigi spornað, þegar hugir manna eru æstir, og eigi öðrum sök á gefandi en einstakíingum. Að öllu öðru leyti hefir mótmæl- unum gegn Vals-tiltækinu verið haldið •inni á braut, sem oss er til sæmdar — braut einbeitni, festu, alvöru og æsingaleysis! Dönsk kona ritaði fyrir skemstu um ísland í Khafnarblaðið eitt. Um- mæli þessarar konu, frú AsiridStampe um fánamálið voru um daginn tekin upp í ísafold. Hún segir m. a.: — Og er pað nokkur ýurða, að sérstðk pjóð purfi að haýa sérstakan ýána ... Vér Danir attum ógjarna að vera mj'óg lítilsigldir. Vér hofum lœrt pað a) Suður Jótlandi hver árang- ur getur orðið aý pví, að meqa ekki draga upp sinn eigin ýána. Betur að Danir alment vildu rita hjá sér þessi orð hinnar glöggskygnu og góðgjörnu dönsku konul Laganýmæli stjornarinnar. Yfirlit. Fi árlögin [I s a f o 1 d mun í næstu blöðum skýra frá innihaldi stjórnarfrumvarp- anna, og byrjar í dag á fjárlögum og fjaraukalögum]. Tekjur íslands er ætlast til að verði kr. 3,706,460 árin 1914 °R T9T5 — 1857 þúsund rúm 1914 og 1849 þúsund rúm 1915. Tekjuhækkunin frá síðustu fjárlög- um, eins og þingið gekk frá þeim riim 819,000 kr. Af nýjum tekjugreinum er vorutoll- urinn aðalatriðið: 250,000 kr. á ári. Helztu hœkkanir i tekjum ern vita- gjald 50,000 árlega (áður 30 þús.), tóbakstollur 200,000 (áður 160 þús.), kaffi og sykurtollur 410,000 (áður 380 þús.), símatekjur 155,000 fyrra árið, 160,000 síðara (100 og 105 þús. áður), viðlagasjóðstekjur 192,535 kr. fyrra árið, 187,535 síðara árið (69,500 og 67,500 áður). Það eru leigur af bankavaxtabréfum og væntanlega út- dregin bréf, sem þenna tekjuauka gera. Gjöldin eru í stjórnarfrv. áætl- uð kr. 3,630,883,85, en var í frv. 1911 eins og þing gekk frá því túmar 3 milj. og 300 þús. Mesta gjaldabyrðin er greiðslur af lánum landsjóðs, sem fyrra árið (1914) verður nærri 280,000 kr., en síðara árið nál. 222 þúb. eða nærri ll% hluti allra tekna landsins. Til alpinqis er gert ráð fyrir 5 þús.kr. meira en áður eða 65 þús. kr., ýmis- legra útgjalda nál. 10 þús. meira. Við Holdsveikraspítalann bætt við rám- um 3 þús., Geðveikrahælið á Kleppi 1300 kr., Heilsuhælið 7 þús. Til póstmála er veitt rúmum 21 þús. kr. meira árlega en áður, bætt við póstafgreiðslumönnum, aukið skrifstofufé o. s. frv. Við þá grein er bætt þessari pörfu aths.: »Póst- húsið sé opið 10 stundir samfleytt hvern virkan dag og 4 stundir hvern helgan dag«. — Til póstmála eiga að fara alls 130 þús. kr. árlega. Til vegamála er ætlað fyrra árið rúm 180 þús. kr. (líkt og i síðustu fjárlögum) og 102 þús. síðara árið (i3 3þús. nim 1913), kaup landsverk- fræðings hækkað upp í 4000 kr. Flutningabrautum er ætlað, sem hér segir: Borgarfjarðarbraut 15000 f. ár, 5000 síðara, Reykjadalsbraut 15000 f. ár, Húnvetningabraut 15000 kr. hvort árið, Skagfirðingabr. 10000 hvort árið. Til brúar á Eyjafjarðará ætlaðar 70000 kr. fyrra árið. Til guýuskipaýerða er tekinn upp gamli styrkurinn 60000 kr. Til mótorbáta ætlað yfirleitt heldur minna en í siðustu fjárlögum. Til hraðskeyta- og talsimasambands er ætlað 117000 kr. hvort árið og er það miklu minna en á síðasta fjárhagstímabili, var nál. 210000 kr. 1912, en 103000 1913. í stjórnar- frumv. ekki gert ráð fyrir neinum nýjum símalínum. Til vitamála er ætlað nál. 53000 kr. 1914 og nál. 44000 1915. Nýir vitar ráðgerðir eru: 1914, Svörtu- loftaviti og breyting á Öndverðar- Banda-hræðurnir á Balkanskaga! Svona er bandalaginu milli Balkanþjóðanna lýst í enskum blöðum. Sigursælu þjóðirnar þrjár, Búlgarar, Grikkir og Serbar eru nú biinar að »strika yfir stóru orðin« í byrjun ófriðarins, um að nú væri um kross- ferð að tefla til að frelsa hin?. kristnu bræður sína undan oki »hálfmán- ans«, þ. e. Tyrkja! Hugsjónirnar eru horfnar! Undanfarið hafa þrimenningarnir setið um herfangið eins og gammar, líkt og sýnt er á myndinni. nesvita, sem kosta á hvorttveggja 18000 kr., nýtt hiis um Langanes- vita (2500) og hús um Reykjanes- vita, en 1915: Ingólfshöfðaviti, sem kosta á 16000 kr. Kirkfu- og kenslumál. Til and- legrar stéttar eru ætlaðar 67500 kr. fyrra árið og 66000 kr. síðara árið. (1912: 59 þús., 1913: 57,5 þús.). Prestlaunasjóður fær nú 10000 kr. meira á ári en áður (50 þús. í stað 40). Til háskólans ætlað rúm 68000 f. árið, og rúm 62000 síðara árið. Er það talsverð hækkun, því að þetta fjárhagstímabil hefir háskólinn að eins haft nim 50000 árl. Námsstyrkur er hækkaður um rám 3 þús., bóka- kaupastyrkur stórhækkaður, þóknun handa frönskukennara (720 kr. árl.) tekin upp og laun dyravarðar hækkuð. Til mentaskólans ætlað rúm 37000 kr. árlega í stað riirpra 35000 áður. Hækkun fólgin í aukinni tímakenslu. Til gagnfrœðaskólans á. Akureyri eiga að ganga rúm 17000 (1000 kr. hækk- un), til kennaraskólans 600 kr. hækk- un, úr 12600 upp í 13200 kr. Til stýrimannaskólans 8200 kr. — nokk- ur hækkun, er stafar af kennarafjölg- un o. s. frv. Nýr liður í þessari grein er: Yfirsetukvennaskóli sam- kvæmt lögum 22. okt. 1912, og fara til hans 4000 kr. Til annarar kenslu, þ. e. kvennaskóla, barnaskóla, o. s. frv. eru ætlaðar 117,000 kr. og er 6000 kr. meira en áður. Til landsbókasafnsins er fjárveit- ingin hækkuð úr 16,3 þiis. upp í 18,6 þús. Gert ráð fyrir 800 kr. til aðstoðar á lestrarsal og 1300 kr. meira til bókbands. Til landsskjala- safns engin teljandi hækkun. Til pfóðmenfasafns ætlað rúmum 2000 meira fyrra árið en áður og heldur meira síðara árið. Fyrra árið er ráð- gert að nota 2000 kr. til verndunar hins forna alþingisstaðar á Þingvöll- um. A »bitlingum« svo nefndum litlar breytingar. Til stórstiikunnar að eins ætlaður styrkur fyrra árið. Alls er kirkju- og kenslumálum ætlaðar kr. 159,240, í stað 162,740 í síðustu fjárlögum (alt fjárhagstimabilið). Þá koma næst verkleg fyrirtaki. Við bændaskólana á Hólum og Hvanneyri litlar breytingar, helzt þær, að ieggja skuli síma að Hvanneyri, er kostar 1200 kr. Annars kosta þeir landið rúm 4000 kr. hvor. Skógræktarfjárveiting er hækkuð um 2000 kr. — Annars er aðalbreyting- in á þessari grein sú, að ffárveiting- unni til viðskiftaráðunauts er slept með ðllu og auk þess slept ýmsu því, er síðasta þing veitti og að eins var~ ætlað fyrir eitt fjárhagstimabil. En þessi grein er vön að hækka stórum á þinginu. Alls er nú ætlað til verklegra fyrirtækja (alt fjárhagstíma- bilið) kr. 343,570 í stað kr. 438,394 í síðustu fjárlögum. Af viðlagasjóðstekjuafgangi, er telst vera kr. 75,586, er gert ráð fyrir að veita alt að 10,000 kr. til girðinga, alt að 5000 kr. til jarðræktar og húsabóta handa þurrabúðarmönnum, til sýslufélaga (til landsímalagningar) alt að 15000 kr., til stofnunar smjör- búa alt að 5000 kr. Er þá eftir 40,000 kr., sem engin hætta er á, að þingið eigi erfitt með að úthluta. Fjáraukalög. Stærsta fjárveitingin, sem fram á er farið í fjáraukalögum er 65 pús. kr. til að reisa viðbótarbygging við pósthúsið í Rvík. Telur stjórnin íuisnæðisþrengslin óbærileg orðin fyrir póstafgreiðsluna og landssímann i hinu gamla pósthúsi og viðbótina því óhjákvæmilega. Til Reykjadalsbrautar er farið fram á 10000 kr. þetta ár, til að kaupa Röntgens-áhöld handa læknadeild há- skólans 5000 kr. og 3000 kr. til sömu áhalda í Vífilsstaðahæli, til Courmonts háskólakennara, viður- kenning fyrir starf hans 1440 kr., til leikfimishúss á Hvanneyri rúm 3000 kr., til Sigurgeirs Einarssonar (ferðastyrkur til að kynnast ullarþurk- un á Þýzkalandi) 1000 kr., kostnað- ur við' för þingmanna í vetur hing- að til Rvíkur að ræða nýja uppkastið 654 kr. 80 au., til endurgreiðslu á vörugjaldi af kolum handa Sam. fé- laginu alt að 5000 kr. (að þessu at- riði verður nánara vikið síðar) o. s. frv., o. s. frv.

x

Ísafold

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Ísafold
https://timarit.is/publication/315

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.