Ísafold - 15.04.1916, Blaðsíða 1

Ísafold - 15.04.1916, Blaðsíða 1
¦_»ni—¦_"¦—i_i~ii—>_<~i_r>_¦-*•!i~~n-~~i.~ ~i**- i- ~ Kemur út tvkvar í viku. Verðár~. í 5 kr., erlendis T1/.^ kr. eða 2 dollar;borg- ist fyrir miðjau júlí [ erlendis fyrirfram. Lausasala 5 a. eint. AFOLD Uppsögn (skrifl.) I bundin við áramót, er ógild nema kom- in só til útgefanda | fyrir 1. oktbr. og ! só kaupandi skuld- laus við blaðið. ísafoldarprentsmiðja. Ritstiári: Dlafur Björnsson. Talsimi nr. 455. XLIII. árg. Reykjavik, laugardaginn 15. april 1916. 28. tölublað JUþýCcifél.B-kasafii Templaras. 8 fcl. 7—9 Borgarnt.jóraskrif'stofan opin virfca daga 11-8 Bffijarfðgetaskrifstofan opin v. d. 10—2 og i—1 .Bwjargjaldkerinn Lanf'ásv. 5 kl. 12—8 og 1—1 Íslandsbanki opinn 10—4. .K.F.U.M. Lestr«r-og skrifstofa 8 4rd.—10 <íð<J. Alm. fundir fld. og sd. 8»/. slod. Landakotskirkja. Guosþj. 9 og 6 á helgam iandakotsspitali f. sjúkravitj. 11—1. „andsbankinn 10—B. Bankastj. 10—12. Siandsbókasafn 12—3 og 6—8. Útlan 1—6 Iiandsbúnaðarfélagsskrifatofan opin frá. 12—3 Landsféhiroir 10—2 og 5—6. Landsskjalasafniö hvern virkan dag kl. 12-—2 Landsslminn opinn daglangt (8—9) virka da~n helga daga 10—12 og 1—7. _~á.ttúmg_ipasafnio opio l'/s—2»/» a snnnn.l. 3Pósthúsio opið virka d. 9—7, snnnnd. 8—1. Samáb-rgo Islands l-j-2 og .—6 íStjórnarráosskrifstofurnar opnar 10—4 dagl. Taisími Keykjavikur Pósth. B opinn daglangt 8—10 virka daga, helga daga 10—9. v Tífilstaoahieli&. Heimsóknartimi 12—1 I»j(5ömen,jasafnio opio sd., J>d. fmd. 12—2. % •<¦ a «••*«»• » « • •« m m m m m Klæðaverzlun H. Andersen & Sön. Aðalstr. 16. Stofnsett 1888. Sími 32. H þar eru fotin sanmnð flest þar ern fataefnín bezt. • m » * * »»:»»»»-«»-»»»» 00 « # 0 Lífstiginn sex alþýðl. guðspekisfyrirlestrar efiir A. B E S A N T Þýtt hefir Sig. Kr. Pétursson, «er nýkomið út og fæst í bókverzl- ununum. Verð kr. 1.50 Vandaðastar og ódýrastar Líkkistur seljum við undirritaðir. Kistur fyTirliggjandi af.ýmsri gerð. Steingr. Guðmundss. Amtm.stíg 4. Tryggvi Arnason Njálsg. 9. Hvað hefir gerst? Eftir blaði Björns Kristjánssonar að dæma, ætla þversum-menn að sigla til kosninga á framkomu sinni gagn- vart stjórnarskrárstaðfestingunni og á *eftirvara«-stælunni minnisverðu. Það er þvi ekki ófyrirsynju að rifja upp íyrir rnönnum með fáum orðum að- farir þeirra í málinu. Eins og kunnugt er varð hr. Sig. Eggerz ráðherra af tilviljun einni. Hefir þeirra atvika áður verið getið í ísafold. Allir vissu víst ósköp vel, að hann var ekki því starfi vax- inn, en nú var komið sem komið var, og varð þá að gera úr þv-í það bezta, er tiltök voru á. Stjórnarskrárdeiluna átti að leiða til lykta, samkvæmt vilja svo sem alls þingsins, og ettir að þjóðin hafði eindregið krafizt þess, að fá stjórn- arbótum þeim framgengt, er í stjórn- arskrárfrumvarpinu fólust, því er alþingi hafði samþykt. Út af. at- burðum þeim, er gerst höfðu í för H. Hafsteins, er fyrst fór með mál- ið, lét þingið nú að síðustu fylgja Trygging fyrir að fá vandaðar vörur fyrir lítið verð, er að verzla við V. mTJ. Ji. Landsins mestu birgðir af: Vefnaðarvörum Pappír og ritföngum Sólaleðri og skósmíðavörum Pantanir afgreiddar um alt, ísland. Heildsala. Vandaðar vörur. Smásala. Odýrar vörur. Verzlunin Björn Kristjánsson, Reykjavík. ... stjórnarskránni til konungs/ynVfflra, sem alkunnur er orðinn, og þurfti auðvitað að beita nokkuri lagni, er hann skyldi borinn upp fyrir kon- ungi (í ríkisráði), til þess að fá stað- festing hans á frumvarpinu, þannig, að fyrirvara þessum yrði fullnægt. Þó var þetta ekki nema meðalmanns- verk. En til þess að koma þessu fram — hinum sjálfsögðu umbótum og hinum sjálfsögðu skilmálum —, brast Sig. Eggerz allan mátt. Hann rak málin í það strand í líkisráðinu, sem eindæma er í sögu landsins og mun standa sem »óbrotgjarn minnisvarði< um fávizku og getuleysi ráherra ís- lands um þetta skeið. Stjórnarskráin - - og fáninn einn- ig — var fyrir klaufaskap Islands- ráðherra komið í það öngþveiti, er sýnilegt var að örðugt mundi úr að losa, ef ekki ómögulegt, nema hepni væri með. Og eins og menn muna, þá hepnaðist það síðar. Þegar Sig. Eggerz varð ráðþrota í Khöfn, hjá konunpi, og gat ekkert sagt nema nei, símaði hann hingað heim til miðstjórnar Sjálfstæðisflokks- ins, um hvað gera skyldi, eða hvort nokkuð skyldi annað gera en það, er hann nú kvaðst búinn til. Flokks- stjórnin hefir víst þózt sjá, að i það óefni var komið, að ekki var til neins að láta hr. Eggerz halda þessu áfram, enda alt lítt greinilegt í sím- skeytum hans, og lét hún það þess vegna svo vera, að hann hætti þar sem komið var. — Þegar nánari fregnir komu af athöfnum haas og hann kom sjálfur til landsins, varð fljótt bert, hvað hér var á ferðinni, en flokksstjórnin samsinti því með honum, að hann hefði gert rétt, er hann hætti við svo búið — málin í strandinu —, eins og á stóð. En hverjum var þetta »eins-og-á- stóð« að kenna? Hver kom mál- unum i þetta ástand, eða í þessa ófæru, sem miðstjórn Sjálfstæðis- flokksins treysti Sig. Eggerz ekki til að kippa þeim út úr? Það var enginn annar en hann, nr- Sig. Eggerz. Nú birtust afleið- ingarnar, þær fyrstu, af því, að þing- menn létu það tilviljuninni einni háð, hver hlyti ráðherratignina, — létu það viðgangast, að sá maður taeki við landsstjórn og færi með áríðandi mál, |er engan st^órnmála- feril hafði að baki sér, sem gæfi neina átyllu til þess að ætla honum hæhleika i »stórpólik< eða stórræð- um yfirleitt. Nú hefði mátt ætla, að góð ráð væru dýr. Að hr. Sig. Eggerz sem >foringi« vissi fótum sinum forráð, vissi nú og hefði ákvarðað, hvergi smeykur, hvað til bragðs skyldi taka, til þess ekki að eins að koma mál- unum upp úr jeninu, er hann hafði elt þau ofan í, heldur líka islenzku pjóðinni úr peim stjórmnála ógöngum, sem hún var nii flækt út í með ráðs- mensku hans. Þvi að hvernig gat það náð nokkuri átt að láta stjórnar- skrár- og fána-málið verða úti, á hjarni rikisráðsins danska, ef hægt var að bjarga þeim til bygða heilu og höldnu? Og átti þjóðin að leggja á flótta með áhugamál sín, sökum þess eins, að hiin hafði ekki, í þetta sinn, sent þann mann á koungs fund, er gæti náð samkomulagi við hann um árlausn þrætunnar ? Ef ekkert átti að gera, til þess að kom- ast á kjöl aftur — og til pess var hr. Sig. Eggerz með öllu ójáanlegur — varð þjóðin að bjóða konungs- valdinu byrginn, þótt í trássi væri við alt réttmæti. Þegar út í þetta var komið, var sem sé ekki nema um tvo vegu að ræða, ej ekki átti að glata til fulls sœmd landsins: Ann- aðhvort að leita tirlausnar á nýan leik, eða segja skilið við konunq! En vildi Sig. Eggerz það? Nei, ekki var narri pvl komandi. Hann vissi ekki sitt rjiikandi ráð, er heim kom, annað en að smala saman »þakklæti<(!) á nokkrum stöðum í landinu, fyrir frammistöðu sina. Hann var svo hræddur, að hann þorði ekki einu sinni að leggja at- burðina i ríkisráði haustið 1914 undir dóm pjóðarinnar; hann dirfðist ekki að rjiifa þing, þótt einlæg til- mæli kæmu til kans um það. Hann óttaðist úrskurð kjósendanna. Og því um síður mátti hann heyra skilnaðarundirbúning nefndan á nafn. Sussu-sussu, ekki láta Dani heyra neitt slíkt 1 Hann gat aðeins, Sig. Eggerz, neitað, í ótíma, og það má vera lé- legur maður, sem ekki getur það, en hann gat hvorki séð fyrir afleið- ingarnar af sliku atferli, né aðstaðið þær eins og bar stjórnmálamanni, er fór fram vitandi vits. Hlutafil. -Völnndurp Trésmíðaverksmiðja — Timburverzlun Reykjavík. Hefir ávalt fyrirliggjandi miklar birgðir af sænsku timbri (unnu og óunnu), vanalegar, strikaðar innihurðir af fléstum stærðum og allskonar lista til húsbygginga. / fjarveru minni eru menn vinsamlega beðnir að beina qreinum, sem Isafold er ætlað að flytja, í skrif- stofuna^ til hr. prentsmiðjustjóra Herberts M. Sig- mundssonar, sem einnig annast önnur viðskifti min. Reyhjavík 12. apríl 1916. Ólafur Bj'örnsson. Þá gerðist það, að úr þessu rætt- ist, reyndar alveg óvænt, er þeir þrír Sjálfsiæðisflokksmenn, er síðan voru nefndir um stund »þrímenn- ingarnir<, fóru á konnngsfund, kvaddir af honum sjálfum í þeirri veru að leitast við að ráða fram lir vandræðunum. Gegn þessu setti Sig. Eggerz sig þegar í stað önd- verðan, eins og við var að búast, því að fyrir honum vakti nú ekki annað en að »sitja< sem fastast (í ráðherrasæti), hvað sem öllu liði. En hvernig hann hefir hugsað sér að geta setið (i stjórnmáladikinu, sem hann hafði þeist út f með engri for- sjá) er víst öllum ókunnugt. Liklega hefir bann ekki hugsað hið allra min|ta út í þá sálma, heldur ætlað að láta það ráðast, haldið, að hann gæti eins setið sem ráðherra »að- gerðalaus«, eins og hann dubbaðist upp í það án þess að hafa nokkuð til þess unnið. — Honum fylgdu í þessum æðisgengna mótþróa, eða hvöttn hann til þess, nokkrir menn úr Sjálfstæðisflokknum, sem sumir voru svarnir fjandmenn mála þeirra, er fram áttu að komast, sumir hat- ursfullir óvildarmenn þeirra þriggja, er enn vildu láta þess freistað, að fá »ágreininginn« við konungsvaldið útkljáðan, á þeim grudvelli, að kröf- ur íslendinga yrði teknar til gieina og réttindi þeirra um leið trygð, — jafvel þótt til þess þyrfti að vinna það, að neyta rólegra hygginda, lagni og lipurðar. Það var því ekki við öðru að bii- ast, eftir öllum »ástæðum«, en að þessir menn yrðu á móti árangri þeim, sem för þrímenninganna leiddi til; þeir höfðu ætlað sér það frá byrjun, hver og hvernig sem hanu hefði orið eða yrði. Ekki vildu þeirtaka í mál að líta á kjör þau, sem tekist hafði að fá konung til að gefa kost á, kjör, sem þó vóru alt ðnnur en pau, er Sig. Eggerz hajði getað fengið, og þannig vaxin, að Jyrirvara alpingis var ótvírœtt Jullnagt með peim. Og þegar sá maður, er þá var kvaddur til ráðherra, Einar Arnórsson, hafði, er staðfesting stjórnarskrárinnar loks fór fram, á öndverðu síðasta sumri, enn fengið þessi kjör þannig bætt að orðalagi, samkvæmt þvi, sem hinir óánægðu þóttust æskja, að ekki er nokkur vafi á, að hr. Sig. hejði gleypt við peim, ej sjáljur hejði getað ndð peim haustinu dður, ekki einu sinni þá létu þessir menn sér segjast. Höfðu þeir og látið sem hamslausir væru, biölt og bölsót- ast. Þótti þeim sem brostinn væri nú hjá sér bogastrengurinn, er »völdin< voru úr höndum þeirra. En svo fiflska héldu þeir þjóðina, annað tveggja af ósvífni eða ein- feldni, að hún mundi veita þeim brautargengi og taka þessum aðför- um þeirra með þökkum, og í því skyni réðist Sig. Eggerz, þá orðinn »fyrverandi«, til hringferðar um landið til þess, ef verða mætti, að æsa landslýðinn með villuhjali og blekkingum. En sú för varð hin háðulegasta fýluför. Og varla nokk- ur maður vildi í alvöru gefa ráð- leysis-rausi hans nokkurn gaum. í »þversum<-fylkinguna, er fyrir öllu þessu stóð, skipuðu sér frá önd- verðu þessir herrar, auk Sig. Eggerz : Björn Kristjánsson, sem talið er að hafi hatast og hatist enn við 2 af þeim, er voru í þrímenningaförinni (þá Svein Björnsson og Einar Arn- órsson); um hann varð það nú líka bert, að hann skildi hvorki upp né niður í málinu. Bjarni frá Vogi, er Sig. Eggeiz var nýbiiinn að gera að grisku-dósent — maður, sem ekkert sæmilegt samkomuíag vildi um fram- gang stjórnarskrármálsins, en ætlaði sér að lifa á rifrildinu. Ben. Sveins- son, sem ætið hafði barist með hnú- um og hnjám gegn umbótum stjórn- arskrárfrumvarpsins. Allir pessir menn urðu samsekir í pví, að qanga á o~ rjúja gefin heit um að flika ekki staðfestingarkostum konungs, er lagðir vóru i trúnaði undir at- hugan þeirra sem þingmanna, fyr en útséð væri um, hvernig endan- lega yrði frá þeim gengið. Þeir skeyttu eigi um »gefin orð<, en birtu konungsboðin í opinberu blaði i miðjum klíðum, — sýnilega í þeim tilgangi einum, að eyða öllum góð- um tilraunum — úrslitatilraununum —, er verið var að gera til þess að bjarga máluöum á tryggilegan hátt.

x

Ísafold

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Ísafold
https://timarit.is/publication/315

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.