Ísafold - 30.05.1921, Blaðsíða 1

Ísafold - 30.05.1921, Blaðsíða 1
ISAFOLD Slmar 499 og foo. Ritetjóri: Vilhjálmur Finsen. Isafoldarprentsrriðfa. XLVIII. irg. Reykjavík, mánudaginn 30. maí 1921. 22 tölublað. Þingið. Eftir nær hundrað daga setu var þingi slitið laugardaginn 22. þ. m. og utanbæjarþingm. eru allir farn- ir heim til sín, til háttvirtra kjós- enda. Eigi verður það dulið, að mjög almenn óánægja hefir verið með störf þingsins sem nú er lokið. pað er orðið að orðtaki, að löggjafar- samkundunni fari síhrakandi og þykir jafnan verst sn síðasta. Skal ósagt látið hvort þessi ummæli hafa við full rök að styðjast, eða fram komin af sömu skoðun og máltækið ¦ „Heimur versnandi fer". En því verður eigi eitað, að störfum al- þingis er stórra ábóta vant, og stefnir í mörgu til vandræða. Flokksleysingjaþing mætti með réttu nefna þingið síðasta. Aldrei hefir ringulreiðin verið meiri hvað flokkaskipun snertir heldur en nú, og virðist vart geta meiri orðið. Heimastjórnarflokkurinn sýndi eng-, in mörk þess að hann væri lífs, og, má telja hann sofnaðan svefninum, langa. Framsóknarflokkurinn og, sjálfstæðisflokkurinn reyndu að i hálda fylktu liði í þingmálum en, tókst illa, einkum þeim fyrnefnda enda var hann mannfleiri. Samt; verður eigi annað séð en að sá flokk ur hafi verið sigursælastur á þessu þingi. Þó mistókst homam að koma fram þeirri stefnu í seðlaútgáfu-' málinu, sem ýmsum leiðandi mönn- um flokksins var hjartfólgnust, og með tilliti til stjórnarskifta og stjórnarmyndunar var flokkurinn svo skiftur að eigi varð neinn á-( rangur af hríð þeirri, sem .fíman'- menn og sjálfstæðisflokkurinn gerSi að stjórninni mestan hluta þing- tímans. — Eftirtektarvert er það, að í þeim tilraunum sem gerðar voru til stjórnarmyndunar heyrðist þess aldrei getið, að reynt væri að, mynda einlita stjórn, heldur voru i tilnefndir menn sinn úr hverjum i flokki eða flokksleysingjar. Virðistj svo, sem stjórnmálamenn séu svo | vanir orðnir samsteypustjóra að, annað geti ekki komið til greina. En þar er upp tekin varhugavérð stefna Því ekkert hefir aukið meira á flokkaringulreiðina, en einmitt sam- steypustjórnarfar síðustu ára, sem í upphafi var ófriðarráðstöfun, eða öpuð eftir þeim þjóðum erlendum, sem tóku sér samsteypuráðuneyti vegna ófriðarins. Fyrsta skilyrði til þesa, að skipun komist á flokka á ný, er það, að ein- lit stjórn með ákveðna stefnu í stór- málum, komist til valda. Það mun ef tíl vill þykja öfugmæli, að stjórnin eigi að mynda flokkana, en flokk- arnir ekki stjórnina- Auðvitað verð- ur einhver flokkur að standa að hverri stjórn, en eins og nú standa snMr er eigi hægt að gera ráð fyrir að einlunda stjóra. yrfii mynduð *em meiri hluta hefði að baki sér. En við næstu stjórnarskifti verður það sjálfsögð krafa þjóðarinnar, að nýja stjórnin verði einlit, því einlit minnihlutastjórn er hollari en sam- lagsstjórn, sem öllum á að þóknast. Flaustursþing hafa sumir kallað þingið síðasta. Að vísu segja margir þingmenn, að sjaldan hafi eins vel verið unnið á þingi eins og nú, en samt fór svo,að áliðið var orðiðþing tímans þegar hreyfing fór að kom- ast á stórmálin, og flest þeirra náðu ekki úrslitum fyr en á elleftu stundu Einkum á þetta við um peningamál- in. Um þau var þykt moldviðri f ram að þinglokum, þangað til efri deild- ar frumvarpið náði yfirtökunum. Heimild stjórnarinnar til stærstu lántöku, sem kent er við ísland var afgreidd í efri deild á fáeinum mín- útum. Samvinnufélagsfrumvarpið var ekki álitið þess vert, að nefnd f jallaði um það í neðri deild, þó það marki nýja stefnu og skapi ákveðn- um atvinnuvegi skattfrelsi. Og fleiri læmi mætti nefna til sönnunar því, ftð flaustursverk hafa eigi verið fá- tíð á þessu nýafstaðna þingi, eigi síður en undanförnum. Enda sýna verkin merki þess, að þinginu sé tamt að tjalda til einnar nætur, og vinna þau verk er eigi séu til fram- búðar. Mikill hluti löggjafarstarfs- ins fer í umbætur og breytingar á eldri lögum, og eigi eru þær gamlar sumar lagaflíkurnar þegar byrjað 1 er að bæta þær. j Og eigi er ósennilegt, að sum af- rek þingsins síðasta þurfi bráðrar | endurskoðunar. Það hefir samþykt framhald landsverzlunarinnar, einka ' sölu á tóbaki, forréttindi samvinnu- félaga, og lög um hlutafélög sem sem þannig voru úr garði gerð, að þeir í þingmannahópnum, sem kunn- astir eru starfsemi hlutafélaga vildu heldur láta fresta, en að þau yrðu að lögum. Þá hefir alþingi tek- ið í lög ýms skattanýmæli og munu sum atriði þar að lútandi orka tví- mælis. Peningamálin voru aðalverkefni þingsins. Reynslan sýnir síðar, hvort ráðstafanir þingsins í því efni koma að haldi eða cigi. pað er eng- inn vandi að veita stjórninni láns- heimild. Hitt er meira um vert, að atvinnumálunum sé haldið í því horfi, að landsbúskapurinn beri sig, því eigi verður til langframa lifað á lánum. Lög 1921. 1. Lög um afnám laga nr. 12, frá 18. sept. 1891, um að íslenzk lög verði eftirleiðis að eins gef- in út á íslenzku. 2. Lög um heimild fyrir ríkis- stjórnina til þess að ábyrgjast fyrir hönd ríkissjóðs nýtt skipa- veðlán h. f. Eimskipafélags ís- lands. 3. Lög um sendiherra í Kaup- mannahöfn. 4. Lög um heimild fyrir rílris- stjórnina til að taka í sínar hendur alla sölu á hrossum til útlanda,svo og útflutningþeirra 5. Lög um samþykt á landsreikn- ingnum 1918 og 1919. 6. 7. 8. 9. 10. 11. 12. 13. 14. 15. 16. 17; 18. 19. 20. 21. 22. 23. 24. 25. 26. 27. 28. 29. 30. 31. 32. 33. 34. 35. 36. 37. 38. Fjáraukalög fyrir árin 1918 og 1919. Lög um friðun rjúpna og breyt- ing á lögum um friðun fugla og eggja nr. 59 frá 1913. Lög um veiting ríkisborgara- réttar. Lög um breyting á lögum 8. okt. 1883, um bæjarstjórn á Akur- eyri. Lög um stækkun verzlunarlóð- arinnar í Bolungarvík í Hóls- hreppi. Lög um löggilding verzlunar- staðar á Suðureyri við Tálkna- fjörð. Lög um sölu á kirkjujörðinni Upsum í Svarfdælahreppi í Eyjafjarðarsýslu. Lög um eignarnám á vatnsrétt- indum í Andakílsá o. fl. Lög um biskupskosningu. Lög um breyting á lögum nr. 54, 30. júlí 1909, um stofnun vátryggingarfélags fyrir fiski- skip. Lög um breyting á lögum nr. 36, 26. okt. 1917, um stofnun alþýðuskóla á Eiðum ogafhend- ing Eiðareignar til landssjóðs. Lög um einkaleyfi handa há- skóla íslands til útgáfu al- manaks. Lög um sölu á landsspildu, til- heyrandi Þingeyrarklausturs- prestakalli, til Blönduósshrepps Lög um aukatekjur ríkissjóðs. Lög um verzlun með tilbúinn áburð og kjarnfóður. Lög um breyting á lögum nr. 40, 30. júlí 1909 um sóknargjöld Lög um breyting á póstlögum, nr. 43, 16. nóv. 1907, og lögum nr. 64, 28. nóv. 1919. Lög um erfðafjárskatt Lög um breyting á lögum nr. 84, 14. nóv. 1917, um slysa- trygging sjómanna. Lög um lífeyrissjóð barnakenn- ara og ekkna þeirra. Lög um framlenging á gildi laga nr. 57, 28. nóv. 1919 (Seðla auki íslandsbanka). Lög um breyting á lögum nr. 71, frá 14. nóv. 1917, um vá- trygging sveitabæja og annara húsa í sveitum utan kauptúna, svo og um lausafjárvátrygg- ingu. Lög um samvinnufélög. Lög um lestagjald af skipum. Lög um vörutoll. Lög um stofnun og slit hjú- skapar. Lög um einkasölu á tóbaki. Lög um breyting á 1. gr. toll- laga, nr. 54, 11. júlí 1911. Lög um friðun lunda. Lög um varnir gegn berklaveiki. Lög um viðauka við lög um laun embættismanna, nr. 71, 28. nóv. 1919. Lög um breyting á lögum nr. 58, 30. júlí 1909, um breyting á lögum nr. 34, 16. nóv. 1907, um skipnn læknishéraða o. fl. Lög um afstöðu foreldra til 6- skilgetinna barna. Lög um breyting á lögum nr. 40. 41. 42. 43. 44. 45. 46. 47. 48. 49. 50. 51. 52. 53. 54. 55. 56. 57. 58. 59. 60. 61. 62. 63. 64. 65. 66. 67. 68. 69. 70. 71. 67, 14. nóv. 1917, um bæjar- stjórn ísaf jarðar. Fjáraukalög fyrir árin 1920 og' 1921. , Lög um viðauka við og breyt- ingar á lögum nr. 58, 28. nóv. j 1919 um bæjarstjórn á Siglu- ( firði. ) Lög um húsnæði í Reykjavík. Lög um lífeyrissjóð embættis- manna og ekkna þeirra. Lög um læknaskipun í Rvík. Lög um hvíldartíma háseta á ís- lenzkum botnvörpskipum. Lög tim sölu á prestsmötu. Lög um skipulag kauptúna og sjávarþorpa. Lög um bifreiðaskatt. Lög um afstöðu foreldra til skil getinna barna. Lög um breyting á lögum nr. 21, 9. júlí 1909, um fiskimát. Lög um veiting ríkisborgara- réttar. Lög um úfcflutningsgjald af síld o. fl. Lög um breyting á fátækralog- um frá 10. nóv. 1905. Lög um einkasölu á áfengi. Lög um eignanám á landspildu á Bolungavíkurmölum. Lög um stofnun Ríkisveðbanka íslands. Lög um breyting á lögum nr. 26, 22. nóv. 1918, um bæjar- stjórn Vestmannaeyja. Lög um fasteignaskatt. Lög um breyting á sveitar- stjórnarlögum 10. nóv. 1905. Lög um breyting á þeim tíma, I er manntalsþing skulu háð. Lög um hreppskilaþing. Lög um útflutningsgjald. Fjárlög fyrir árið 1922. Lög um afsals- og veðmálabæk- ur Mýra- og Borgarfjarðar- sýslu. Lög um heimild ¦ handa lauds- stjórninni til framkvæmda á rannsóknum til undirbúnings virkjunar Sogsfossanna. Lög um tekjuskatt og eignaskatt Lög um stimpilgjald. Lög um seðlaútgáfu íslands- banka, hlutaf járauka o. fl. Lög um heimild til lántöku fyr- ir ríkissjóð. Lög um hlutafélög. Lög um heimild handa lands- stjórninni til að hafa á hendi útflutning og sölu síldar. r. A 8íðari árura er greinilegur ahugi farinn að vakna hér á landi í þá átt, að koma á stofn sem viðtækustum persónulegum tryggingum. Framkvæmdir hafa eigi orðið miklar enn sem komið er. Innlend lífsábyrgðarfélög eru engin til og eigi heldur slysa- tryggingarfélög. Það helsta sem gert heflr verið í þessu efni er stofnun sjúkrasamlaga á nokkrum stöðum á landinu. En menn eru farnir að ræða og rita um málið. Hafa birst ýmsar greinar þar að lútandi, og fyrirlestrar hafa verið haldnir um ýmsar tegundir trygginga. Og á þinginu síðasta voru á döf- inni tvær tillögur til þingsálykt- unar um að stjórnin búi málið undir næsta þing, og var önnur þeirra afgreidd. Sýnir þetta að hreyfing er að komast á málið og að farið er að renna upp fyr- ir mönnum, að miklu varðar að tryggingarmálunum sé komið í gott horf. í síðasta hefti »Iðunnar« birt- ist ritgerð um málið, eftir síra Qisla Skúlason, og er vert að veita henni sérstaka athygli. Þvi bæði er hún rituð af glöggum skilningi á málinu og svo er þar stungið upp á miklu og merku nýmæli um fyrirkomuiag persónu- legra trygginga. Verður hér laus- lega sagt frá efni ritgerðarinnar. Höfundur bendir á, að ef dæma eigi eftir löggjafarstarfinu, þá á- liti Islendingar eigi áfallahættu stafa af neinu öðru en eldsvoða eða sjótjóni, því þar hafi vátrygg- ing víðast verið gerð að skyldu. Telur hann, að eigi sé minni nauðsyn á, að tryggja líf sitt og limi fyrir áföllum, sem haft geti miklu alvarlegri afleiðingar en mikill eignamissir. Þau áföll verði í aliflestum tilfellum til þess að sá sem fyrir þeim verður, verður upp á aðra kominn og ó- megð hans, ef nokkur er. En það telur höf. skyldu hvers þjóð- félags að afstýra því, að nokkur af einstaklingum þess verði ann- ara handbendi fyrir ósjálfráð per- sónuleg áföll. Ríkiö verði að setja þá tryggingarlöggiðf, að hver og einn einstaklingur þess verði tryggður fyrir áföllunum, og vill hann láta einstaklinginn kaupa sér þessa tryggingu og binda almenn mannréttindi við það, að hlutaðeigandi hafí lagt fram fé, er veiti honum tilkall til styrks fyrir áföllum þeim, er kunna að mæta honum á lífsleið- inni. Höfundur telur þrjár tegundir áfalla er tryggja þurfi menn fyr- ir: Elli, 8júkdóma og öryrkja- hátt og ennfremur framfæri barna i ómegð. Og allar þessar trygg- ingar vill hann sameina í eitt, en ekki aðgreina þær. Er þetta ný uppástunga í tryggingarmálum. En höf. leiðir rök að því, að ef lögleiða skuli skyldutryggingar, þá verði þær að ná til allra á- falla sem fyrir geti komið, en ekki einstakra, því þá geti oft farið svo, að tryggingin komi ekki að haldi. Fer höf. síðan orðum um hverja einstaka teg- und áfallanna og minnist fyrst á ellitryggingarnar. Hæfilega elli- tryggingarupphæð nefnir hann 600 kr. á ári hverju eftir 65 ara aldur, eða ókeypis vist á gamal- mennahæli. Álítur höf. að eigi megi lögbjóða lægra aldurstak-

x

Ísafold

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Ísafold
https://timarit.is/publication/315

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.