Ísafold - 18.03.1926, Blaðsíða 1

Ísafold - 18.03.1926, Blaðsíða 1
Ritstjórar: Jón Kjartansson. Valtýr Stefánsson. Sími 500. Auglýsingasimi 700. ISAFOLD Argaagurinn kostar 5 krónur. Gjalddagi 1. júlí. Afgreiðsla og innheinita í Austurstræti 3. Sírni 500. . 51. árg. 15. tbl. DAGBLAÐ:MORGUNBLAÐIÐ Fimtudaginn 13. mars 1926. ísafoldarprentsmiðja h.f. Innstæðueigendur og „fulltrúi landbúnaðaríns. Dómkirk|an í Heinis. Frá Ungverjalaadi. Járnbrautarmálið og landbúnaðurinn. Það mun láta uærri, að spari- isjóðsfje landsmanna sje nálægt 40—50 miljónir krúna. Þessu fje hafa sparsemdar- ug fyrirhyggju- mennirnir safnað. Þessir menn vildu vita fótum sínum forráð, og þótt arðvænlegra hefði litið út að leggja fje þetta í hitt og þetta í stað þess >að leggja það inn í sparisjóðinn, þá er það nú svo, að þessum sparsenidar- og fyrir- hyggjumönnum er það að miklu le'yti að þakka aversu fram- kvæmdir og framfarir hafa orðið miklar hjer á landi nú síðari árin. Á sparifje þessara manna hvílir að miklu leyti fraraleiðslan og viðskiftin í landinu. Hverjir eru þessir sparsemdar- og fyrirhyggjumenn, sem þjóðin 4 svona margt og mikið gott að þakka? Er það nokkur sjerstök sfcjett manna, eða eru það aðeins örfáir menn? Nei, það er hvorugt. Þessir sparsemdar- og fyrir- hyggjumenn eru menn Úr óllum stjettum, það er alþýðan, fjöld- inn. Það þurfa ekki að vera stór- ar upphæðir hjá hverjum einstök- um, því „safnast þegar saman kemur", og þjóðin stendur eins í þakklætisskuld til fátæka ung- lingsins, sem hefir lagt 10 krónur í sparisjóð, eins og efnaða manns- ins, sem hefir lagt inn 10 þús. kr. Nýlega hafa komið úr einni átt alveg sjerstakar „þakkir" til sparsemdar- og fyrirhyggjumann- anna, sem hafa lagt fje inn í sparisjóð. „Þakkiraar" koma frá einum mauni í Gengisnefndinni, manni sem segist þar vera »»fnll- trúi landbúnaðarins", og segist tala fyrir landbúnaðarins hönd, •og maðurinn er Tryggvi Þórhalls- *on. „pakkirnar" eru þær, að ef þessir sparsemdar- og fyrirhyggju- menn fá fult verð (þ. e. gullverð) fyrir innstæðuf.je, þá verði ,frami8 meira ranglæti en sennilega nokk- iirstaSax í heiminum." Og ástæð- au sem þessi „fulltrúi landbúnað- arins" færir fram fyrir þessu, er m. a. sú, að sá maður sem hefh* lagt fje ,inn í sparisjóð, hann haf- ist ekkert að. T'ví sje mitklu meira rjettlffiti í hinu, að ljetta undir •skuldabagganh hjá þeirn skuld- uga, sem hefir verið ,.að brjót- ast í aF framkvæma eitthvað, sem til nytsemdar mátti verða", eins ng þessi „fulltrúí landbúnaðar- ins", kemst að orði. Ekki er ósennílegt, að landbún- áourinu íslenski hafi aldrei átt Ijelegri „fulltrúa" en þaun. seia þau orð hefir látið falla, er að ofan eni tilgreind. Er líklegt, að hvergi rsjeu þessir sparsemdar- og fyrírhyggjuinenn fjölmennari hjer á laudi, heldnr en í hóp þeirra, sem landbúnað stundft; Sparsetni og fyrirhyggja hefir um margar sildir 8TO ið segja Verið kjörorð Eins og menn muna, stórskemdist þessi mikla og fagra bygg- ing mjög mikið í styrjöldinni miklu.Voru Þjóðverjar þar að verki. Skutu þeir miskunarlaust á kirkjuna, og eyðilögðu mikinn hluta af henni. Þótti" þetta eitthvert hið mesta spellvirki, sem framið var á styrjaldarárunum, því kirkjan hafði á sjer mikla helgi og var talin eitthvert mesta og fegursta verk byggingarlistarinnar í Evr- ópu, og þó víðar væri leitað. En fyrir nokkrum árum var hafist handa til viðgerðar og umbóta kirkjunni. Voru einskonar samskot hafin um álfuna. Og mil,iónaeigandinn Roekefeller lagði fram um 4 miljónir franka. Svo vítt náði umhyggjan fyrir kirkjunni. Umbæturnar hafa gengið vel það sem af er, og sýnir myndin hjer að ofan verkamenn að vinnu á þaki kirkjunnar. Þó er svo sagr, af þeim, er viðgerðinni stjórna, að mjög sje erfitt að fá sama svip á kirkjuna og áður hafði hún. Og þeir segja, að við- gerfiinni muni ekki lokið fyr en eftir þrjátíu ár, þó altaf verði haldið áfram. En það er hugsjón Prakka, að koma á kirkjnna, þessa biblíu í steini, eins og hún hefir verið nefnd, sama svip og hún hafði áður. íslenskra bænda. Og einmitt þess vegna, er sú seigla og festa til í ibændastjettinni, að hún hefir sýnt það í verkinu, að hún vissi fótum sínum forráð bæði í meðlæti og mótlæti. En uú rís upp maður, sem t'elur sig vera „fulltrúa landbivuaðar- ins" og ber fram tillögu á lög- gjafarþiugi þjóðarinnar um það, að svifta sparsemdar- og fyrir- hyggjumennina noklkru af inn- stæðufje þeirra. Hann tiltekur ekki hversvi miklu af innstæð- unni þeir skuli vera sviftir; en ef tillagau nær fram að ganga, eru eugin takmörk sett fyrir því, hve mikið þetta yrði. Meira að segja. er ekki ólíklegt að svo mundi Eara, að með tíð og tíma niisiu þeir alt; að peningarnir iyrðu verðlausir. Og þetta á alt að gera vegna þeirra sem skulda, vegna þess að þeir eru að „br.jútast í að fram- kvæma eitthvað nytsamt". En Endarlegl taá það vera, að þessi „fulltvúi landbún.", sem tilbiður svona heitt þá. skuldugu, að hann skuli eklvi sjá ofurlitla nytsemd í starfi sparsemdar- og fyrirhyggju mannanna, því að engum öðrum en þessum mönnum er það að þakka, að þeir skuldugu hafa get- að fengið lán. Án sparsemdai'- og fyrirhyggjumannanna, þeirra, sem eiga 40—50 miljónir kr. í spari- sjóði, yrði lítið úr starfsemi banka vorra. Á þessum mönnum hvílir iill framleiðsla, alt athafnalíf þjóðarinnar. Póstbátu/inn á fsafjarðardjúpi. I vikunni sem leið, fór Djúp- báturinn í póstferð norður til Að- alvíkur, en svo liðu 2—3 dagar, að hann kom ekki fram. Voru menn hra>ddir um, að honum hefði hlekst eitthvað á. En á sunnudag- inn kom hann til Isafjarðar heilu og höldnu. Hafði vjelin bilað og báturinn leitað hafnar í einum af Jökulfjörðunum, en þar er als staðar4símalaust og gátu því eng- ar fregnir borist af honum. Enskur togari kom hjer inn nýl. með fótbrotinn inami. Hafði mað- uiiiin verið við stjórn á skipinu, en misti af stýrish.iólinú, svo það snerist til baka, ra'kst í annan f ót hans og braut hann. „Dýpra og dýpra". Skýrt hefir verið frá því, að æannsóknanefnd var skipuð í ung- verska þinginu, til þess að graf- ast fyrir rætur seðlafölsuuarinnar, og athuga, að hye miklu l«yíi ungverska stjórnin væri við fðls- unina riðin — eða yfirleitt hvort- him yrði við fölsunina bendluð. Nefndin klofnaði sem eðlilegt var, því í henni sátu bæði fylgis- menn og ahdstæðingar stjórnar- innar. En þegar nefndarálitið ko» út, eða álitin, því það var álit meiri og minni hluta, vakti það mikla undrun hve þau voru mikiar and- stæður. Meiri hluta álitið rar á þá leið, að stjórn Bethlens væri algerlega sýkn saka, en álit minni ldutans er hið sYæsnasta ádeilm-it á stjórnina. Almenningur utan Ungverja- lands telur meiri hluta álitið ékki annað en blekkingavef. Svo langt er þar farið, að Nadossy, lögreglu- stjóri er talinn sýkn saka — enda þótt Nadossy sjálfur hafi meðgengið, að hann hafi fyrir löngu vitað um falsanirnar. Meiri hluti rannsóknanefndar- innar getur þó ekki neitað þrí, að hann hafi þverskallast við aS leiða ýms vitni í málinu, sem bent hefir verið á að miklar upplýs- ingar gæti gefið. í áliti minni hlutans er það staðhæft, og leggja menn ufan Ungverjalands trúnað á, að Teleki greifi, hafi fyrir löngu vitað um falsanirnar, og hafi hann skýrt forsætlsráðherranum Bethlen fri þeim. Teleki greifi er mágur Beth- lens, hefir áður verið forsætisráð- heria, og er nú fulltrúi Ungverja í Alþjóðabandalagsráðinu. Árið 1919 og 1923, voru tjekk- 'ískir seðlar falsaðir í Ungrerja- landi. Er nú sannað að Bethlen hafi vitað- um þær falsanir. Bæði Nadossy og innanríkisráðherra Bethlens Banffy greifi, vora við þessar falsanir riðnir. Blaðafregnir um síðtistu mán- aðamót telja líklegt að til stór- tíðinda dragi í Ungverjalandi, e£ til vill byltingar. Nokkrir þeirra nianna, sem skipa og skipað hafa æðstu valdasæti í landinu, ógna hverir öðrum opinberlega, og segja á þá leið, að verði sjer ekki hlíft, eða hinum og þessum ekki hlíft, þá skuli þeir leysa frá skjóðunni. Ný óþægindi fyrir Ungrerja eru risin út af málinu. Franskir jafnaðarmenn krefjast þess, að fulltrúi Ungverja í Alþjóðabanda- lagsráðinu, verði útilokaður það- an, vegna þátttöku í fölsuninni. .» • * j __ Nýlega er komin út skýrsla Geirs Zoega vegamála- stjóra uni járnbrautarmálið. Rann sókn þeirri, sem staðið hefir yfir í því máli, mun þar með lokið., Rannsódm sú, sem vegamála- stjóri og hinir norsku verkfræð- ingar hafa gert, miðaði að því, að fá sem glöggasta greinargerð fyr- ir því, hvort hagkvæmara er að leggja járnbraut austur eða bif- reiðaveg, sem hægt væri að halda akfærum allan veturinn. ísafold mun skýra nánar frá skýrslu þessari innan skamms. Víða heyrist þess getið í ræðu og riti, á síðari árum, að land- búnaðurinn þurfi alhliða umbóta við. Oft ber það við, að menn mæla svo, án þess að gera sjer fyllilega grein fyrir því, í hverju hin alhliða framþróun og hinar gag^ngerðu umbætur eiga að vera. En sem betur fer, er mörgum ljós framtíðaretefna WL landbún- aðar. Þeir, sem hafa kynt sjer ástand landbúnaðarins hjer, sögu hans og framþróun í nágranna- löndunum, sjá ljóslega hvernig bæta þarf búskaparlagið. ! Túnræktin þarf að aukast, og miða þarf að því eina ákveðna marki, að ræktunin verði sem best, sem mest og best fóður fá- ist af sem minstu landi — hey- jvinnan verði sem auðveldust og heyskapartiminn sem stystur, en aðstaða bænd nna þannig til sam- gangna, afurðasölu og lánsfjár, að þeir geti notað lengri tíma en nú' er títt, til jarðabóta. Engin von er um það, að hin gagngerða breyting á búskapar- laginu geti komist á jafnskjótt um land alt. En hvar á að leggja mesta áherslu á hanaT Því er auðsvarað: Þar sem mestar líkur eru til þess að hún geti orðið sem fullkomnust, þar sem skilyrðin til umbótanna eru mest. Og þau eru mest í hinu víðáttu- mikla undirlendi sunnanlands. En hingað til hefir Hellisheiðin verið örðugur þröskuldur fyrir samgöngunum, svo örðugur, að engin von er um gagngerða breyt ingu fyr en hann er yfirstíginn. Hinir fróðustu og kunnugusta verkfræðingar hafa haft málið til meðferðar, hvernig ætti að haga samgöngum „austur yfir fjall". Svar þeirra er ákveðið: járn- braut. • Kunnugt er, að raddir hafa heyrst um það, að ýmsum mönn- um í öðrum landsf jórðungum þyki helst til mikið hlaðið undir Árnesinga, ef þeir nú eiga að H til sín járnbraut. En þeir menn, sem þannig hugsa, gæta þess vart sem skyldi, að samgöngubætur' við hin víð- áttumiklu landbúnaðarsvæði aust- an fjalls, koma ísl. landbúnaði yfirleitt að notum. Hin gagngerða breyting, hinar

x

Ísafold

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Ísafold
https://timarit.is/publication/315

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.