Ísafold - 18.03.1926, Blaðsíða 2

Ísafold - 18.03.1926, Blaðsíða 2
2 ISAFOLD alhliða umbætur, þurfa einhvers- staðar að byrja, þar sem mestar líkur eru til mikilla framfara. Frá landbúnaðarhjeruðunum austan fjaMs eiga framfarirnar að breið- ast út um aðrar sveitir. Þegar sjerfræðingarnir ha£a kveðið tipp sinn dóm um það, hvernig samgöngubótunum „aust- ur yfir fjall" eigi að haga, kem- ur málið til tkasta þings og stjóru ar. Þá kemur til athugunar hvort fjárhagur ríkissjóðs lejrfi að braut in verði lögð. En þegar við erum þess megn- ugir að leggja þennan járnbraut- arspotta frá Rvík anstur að 01- fusá fyrir 6—8 milj. kr., þá ættu allir vinir og velunnarar. ísl. land- búnaðar að greiða því atkvæði sitt. Járnbrautarmálið er ekkert hreppapólitíkur-mál, það er vel- ferðarmál og eitt hið mesta fram- faramál hins ísl. landbúnaðar. »* Þriggja laufa arfi Flöskumiði úr flæðarmáli. « PBfiliiiaiiiÉl Evrópu. Stærsta velferðar- og metn- aðarmál þjóðanna. Hagfræðingurinn danski, Carl Thalbitzer ritstjóri, skrifar ný- lega grein í „Berl. Tidende", um peningamálin í Evrópu. Lýsír hann hinum stórkostlegu bylt- ingum, sem urðu á peningamálnm þióðanna um og eftir ófriðarárin. í Evrópu erii nú 25 ríki, þegar Rússland og Tyrkland eru talin með. Af þessum 25 ríkjum eru það aðeins 12 ríki, eða nærri , helmingur, sem hafa fengið verð- fasta peninga. Verð peninga hinna ríkjanna er enn í lausu löfti; fin alstaðar er háður þungur róð- ur að ákveðnu marki, því að fjár- tiagsleg velferð ríkjanna er í veði. Pjögur ríki hafa náð markinu að fullu, hafa komið peninguta sínum í það ve-rð, sem þeir höfðu 'fyrir ófriðinn. Eru það England, Svíþjóð, Holland og Sviss. Dan- mörk stendnr nálægt markinu, þar sem danska krónan er nú vm 97% af sínu fyrra verðgildi. Nokkuð fjær markinu er ísland og Noregur, en bæði eru, að því er sjeð verður, á leið til marksins. Á Spáni er róðurinn þyngri. Hjá öllum öðrum ríkjum Ev- rópu eru peningarnir sVo fallnir •í verði, áð Ktt hugsandi er, að þeir nái nokkurntíma sínu fyrra verðgildi. Þessi mynd af ástandinu sýnir betur en no'kkuð annað þá feikna tryltingu, sem heimsófriðurinn hef- ír gert á peningamálum þjóðanna. Af 25 ríkjum verða það líklega aðeins 7 ríki, sem geta staðið í skilum. Aðeins 7 ríki geta greitt ekuldbindingar sínar; hin öll verða að gefast upp. Og svo herfi- lega hefir farið fyrir sumum ríkj- •unum, að þau hafa orðið að yfir- gefa peninga sína, eftir að þeir voru orðnir verðlausir með öllu; þessi ríki eru: Rússland, Þýska- land, Austurríki og Ungverjaland. 8 ríki hafa með lögum tekið upp algerlega nýja mynt; þau ern Finnland, Letland, .Lithau, P61- land, Þýskáland, Austurríki, TJng- verjaland og Rússland. Pólland liefir þó ekki getað haldiS nýju Drengur smár í dagsetrinu deplar að siðalögmálinu, handlæginn við hálann vinu háls — á bryta fundi. Sá hefir lengi samvinnunni sungið lof með vipru-munni, öslað vöðla á gljúpum grunni, gripið í skott á hundi. Lítilmenska lengi þar við undi. Annar hefir um frónið flogið, fra'malausar götur smogið, magra fóstru sína sogið, sem af þreytu stundi. Leitis-fræðum haldið hefur hátt á lofti, gáttaþefur. Þessi Loki, rakki refur, rætinn vera mundi. Lubbamenska lengi sjer þar undi. Varð 'inn þriðji verrfeðrungur, vasaðist um sögulklungur; hala naðurs, höggormstungur heitast elska mundi. Sanga grauta selda hefur sá 'inn græni ropa-nefur. Olánsfótur aurspor grefur inní helgum lundi. Ilt er þeim, sem eyðir föðurpundi. — Ego. VÍgfÚS gestgjafi og vgkja af svefni aðra einkarnýta í Borgarnési kom t'yrir sköninm þjóðarstofnun, ríkisveðbank- inn í skrifstofu „Morgunblaðsins'' ann, eí lög voru sett um á Al- með greinarstúf, sem hann hafði þingi 1021, en sem enn hafa ekki skrifað, og óskaði eftir, að hann komið til franikvæmda þrátt fyrir yrði birtur í Morgunbla.ðinu. Kall- afarbrýna nauðsyn. aði hánn greinina „leiðrjettingu" Mps þessuin hætt.i telur Ben. á frásögn Morgunblaðsins af þing- málafundunum í Mýrasýslu. Var greinin í 11 töluliðum, og þar full- yrt, að 11 missagnir hefðu veriö í frásögn Morgunblaðsins af fundum þessum. Gréin þossi birtist í Tfmanum síðast, með undirskriftkmi Mýra- ; sýslubúi, og með þeitn ummælum, að jeg hefði neitað því, a<*> íaka grein þessa upp í Morgunblaðið Sv. að komið sje á laggir tveim samrækilegmu og nauðsynlegnm stofnunum, og það með litlu meiri stjórnarkostnaði, en hvor um sig mundi kosta. Síðar í álitinu seg- ir BVÖ : „Jeg trúi því laust, að Alþingi vilji táta lengur reka á reiðanum skipun þá,, er það hefir sjálft lögtekið, um í';isteignalán í land- inn, n.je heldur skipulag á seðla- Þó því sje fjarri. að"evðandf sje ^funni, sem æ verður meiri Imörgum orðum við Vigfús. þá vil >orf aS ákveða- Tel -'^ hJer vís" jeg geta þess, að gestgjafinn að á besta ^ auðveldasta leið fer vísvitandi mcð ósannindi, er ín ,'"' >eim refilstigum, er farnir hafa verið á undanförnum árnm, en enn yirðast liggja fyrir, ef milli, var í fám orðum þetta: > ekkJ v,"rönr >esma leifí ^*-10-" Jeg sagði Vigfúsi nremskilnis-! Alitinu fyl«ir írv" til la^a um rikisbanka íslands, allmikil) bálk- liann segir, að grein hans liafi ver- peningunum í fullu verðgildi; þeír hafa fallið um nál. 30%. Sjerstöðu hafa þrjú ríki: Italía, Belgíg og Frakkland. Enn er það mjög í óvissu hver endalok verða á peningamálum þessara rfkja. — Síðan ítalir og Btilgir náðu samn- ingunum við Amerlkumenn, um stríðsskuldirnar, hafa peningar þessara ríkja veH?5 nokkurn veg- inn verðfastir, og líklegt þykir að þeir verði endanlega fastir áð- ur en langt um líður. Oðm máli gegnir um Prakka. Þeirra pen- íngamál virðast mjög í óvissu ennþá. Enn meiri óvissa er þ6 um peningamál margra anna>ra smærri ríkja í Evrópu. Stafat það mest af því. að öíl sÆ.iómmál þess-. ara ríkja em mjög í 6v5«ru. Ekkert verður sagt að svo komnu nra það, hvort myntsam- bönd milli fleiri eða færri rík.ia í Evrópu, í líkingu víð þan, er giltu fyrir ófriðinn, geAi risið upp aftur. Þar standa sennilega Norðnrlönd næst. En ómetanlega þýðingu getur slikt samband haft fyrir ríkin. Þegar litið er yfir peningamál- in í Evrópu eins og þau eru nú, þá feikna óreiðu og óvissu, sem þar er ríkjandi, þá er augljost, að ríkin, sem bera gæfu jtil að koma peningum sínum í sitt fyrra verðgildi, þau fá s.jerst'óðu í heiminum. Þau hafa reist sjer minnisvarða, sem standa mun ald- ur og æfi. Sá dagur, sem því tak- marki næT, verður minnisstælhir f>g merkasti dagur í sögu ríkj- anna. Hvenær ná íslendingar tak- Markinu? Smásöluverðið í Reykjavík. hefir lækkað um 12y2% siðan í janúar í fyrra, og um 42% síðan í okt. 1920. Xýútkomin Hagtíðindi skýra frá sinásöluverðinu í Rvík í febr. síðastl. Te'kur Hagstofan saman verð á .")7 viirnteg. og tekur með- altal. (Plest matvörur). Er verð- ið 265 að meðaltali, miðað við 100 í júlímánuði 1914, 271 í jan. og desbr s.l., 273 í nóv., 279 í okt,, 303 í jan. í fyrra og 460 í okt. 1920, þegar verðið komst hæst. Tlefir verðið samkvæmt því lækk- að um 2% síðan í jan. og des., iiiii 3% síðan í nóv., um 5% síð- an í pkt., um 12^% síðari í jan. í fyrra og um 42% síðan í okt. 1920, en er 165% hærra heldur en fyrir stríðið. Vísitalan er nú svip- uð eins og hún var í okt. 1917. Við þennan reikning er það að athuga, að tekið hefir verið með- altal af verðhækkun allra var- anna, án þess að gevður sje nokk- ur greinarmunur á þeim eftir því, hvort þær eru mikið notaðar eða lítið. lega, að jeg hefði enga ástæðu til að trúa honum betur en þeim, es' ' tliitfn Morgunblaðinu umgetnar fundarfrjettir. A hinn bóginn væri Mbl. engin þægð í óáreiðanlegum Erjettaburði, nm hvað gem va>ri. og væri því eðliiegast, að jeg tæki mál- íð lil athugunar; fengi grein Vig- fúsar til liliðsjónar, símnði upp ; Mýrasýslu og fregnaði þar, hvað rjettast ^íití í þeim atribum, sejn á tnilli liii li. En þá kom það á daginn, að \rin,'fúsi var i'ii<i'in þægð í því, að málið yrði athnpiað, heldnr kaus hann að birta grein sína í Tíinán- iini, með þeim ummælum, aö henni hefði verið neítað nm rúm í Morg- unbla&inu — enda þótt þau nm-j -------.—«»------------ 'mæli væru hrein ósannindi. Og, , t'.M-si Vigfús ljet það hjá líða, að Innfíutningur til landsins f setja nafn sitt við greinina í Tím- amim, staSfestir hann með því þann grun minn, að hans 11 „leið- ni- í 30 greinum. Er þar lagt til grundvallar frv. það, sem stjr. i'littti á síðasta þingi, en þó me'8 þeim „breytingum er nauðsynlegar vorn, vegna þess sem á milli bar." Aliti sínu lýknr Ben. Sv. með þessnm orðum : „Annars hefi ;jeg viljað hafa frumvarpið sem ákveðnast í höfuðatriðum, en að óðrn leyti sem einfaldast, og blanda sem fæstu í, er sundnr- þykkju gæti valdið. Hefir mjer þótt það niestu skifta, að binda mætti hagkvæman enda á. bæði bessi stórmál, seðlaútgáfuna og framkvæmd ríkisveðbartkans, ¦ ~iú í'í þessu þingi." rjettingar" sjen ekki sem áreiðan- legastar, enda einkennilegt, ef hni janúar s.1. nam 2y2 milj. kr., útfl. Zy2 milj. kr. i yfirlítsgrein fjármálaráðherra V. 8t. innilega sambúð hans við Ilriflu-j^^j, , blaðinu um .síðastliðið ný- mann heíðu gert hann færari um ár gaf hann þes^ ^ ráð væri það en aðra Mýramenn, að segja iy).n. ^ -^ ;lð safnað væri r.jeft og hlutdrægnislaust frá póli-:s0iýrslum um innflutning mánaðar tísknm fundum. i<rn svo næ„t væri ag r.-, yfirlit ,yfir hann jöfnum böndulm við útflutninginn. TJm þetta se<fir í Hagtíðindnm: ..Til þess að geta "jafnóðum . , . .„„ . 'fengið yfirlit yfir verðmæti inn- Álit mmm hluta milliþinga- nntTíingsins - hverjum niHlluði og nefndar um bankamál. j.oorið þ.)ð sa.man við verðmæti Svo sem Eyr hefir verið frá útflutningsins, hefir stjórnaríáð- skýrt hjer í blaðinu, klofnaði ið skipað svó fyrir. að allar inn- tkjimálanefndin þannig, ið fiutningsskýrslur hvers mánaðar edikt Sveinsson forseti s'karst ' skuli. að því er frekast verður við Ríkisbanki Islands. Bem i Gin- og klauf aveikin í Danmörku er í rjemm. eimi nr leik. Hjer í lilaðinn bef-jkoínið, innheimtar í yania mán- ir einnig verið skýrt frá nefndar-jnði og vera komnav ii skrifstofu áliti meiri hlutana og birt sam-jlögreglustjóra 5. dag næsta mán- tal við Svein Björnsson, form., aðar á eftir. Eiga lögreglustjór- wefndarinnar um álit meiri hlut- arnir síðan að annast um, að ans og það st»jn á milli bar. verðupphæðir skýrslnanna sjeu \ú hefir líenedikt Sveinssonlatiðar saman og ttlkynna ,st,>órn- gefið út álit sitt á málinu, og!arráðinu heildarupphæðina fyrir er hann hefir rakið Ummæli i umdæmi sitt tneð s'nnskeyti, ei^-i Wíðnstu mánuðina hefir gin- og klaufaveikin verið þar í rjenun. Er veikin nú aðeins á S.iálandi, Lálandi og Árésaamti á. J6t,- landi. Er talið víst, að hægt muni að sporna við útbreiðslu veikinn- ar úr því sem nú er, og gera hana landræka á næstunni. hintiM íitlendu sjerfræðingá og bankamanna, er álits var leitað hjá, gerir liann að tillögn sinni, ..að AlþinR'i setji nú lög um stofn- uii sjerstakraf snðlastofnunar, er heiti Ríkisbanki íslands, og verði í tveimur deildum undir einni stjórn: seðlabanki og ríkisveð- banki, er nefnist veðlánadeikl rfkisbankans". síðar eii 8. dag ntanaðarins og afgreiða jafnframt skýrslumar sem póstsendingu til hagstofunn- ar. Skýrsluröar úr Reykjavík skuln þá o<>' afbentar hagstofUnni op leggur hún þa>r saman. Samkvæmt símskeytum líig- reghtstjóranna og afhentum skýrsíuœ úr Reykjavík he,fir verð mætj innfluttu vörunnar í jan- Telur hann að með því sjeu úarmánuðiþ. á. numið alls2512397 tVær flugur slegnar í einu hi»gg>: kr., þar \ af til Reykjavílcur tið stofna sjerstakan seðlabait'ka ¦ 1438319 kr. eða franrandir þrjá

x

Ísafold

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Ísafold
https://timarit.is/publication/315

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.