Ísafold - 08.04.1926, Blaðsíða 1

Ísafold - 08.04.1926, Blaðsíða 1
Ritstjórar: Jón Kjartanssou. Valtýr Stefánsson. Sími 500. Auglýsingasími 700. SAFOLD ^.rgansnirinii kostar 5 krónur. G-jalddagi 1. júlí. Afgreiðsla og innheimta í Austurstræti 8. Sími 500. DAGBLAÐ:MORGUNBLAÐIÐ 58. ár*Q. 18. tbS. Fimtudaginn 8. apríi 1926. ísafoldarprentsmiðja h.f. Friðslitin í Genf. Samúðarandinn frá Locarno ofurliði borinn af togstreitu og valdafíkn. FyHrhisgiíð fecð Hitiiandsens á s«£mri komarssSi Hvað verður um Þjóðabandalagið ? Undanfarnar vikur hefir hvert blaðaskeytið rekið annað um þjóðafundinn í Genf, sem nú er nýafstaðinn. Fundi þessum laiik sem kunn- ngt er, með öðrum hætti en menu höfðu vonast eftir. Brasilíumenn heimtuðu að mega hafa stöðugan tulltrúa í bandalagsráðinu, ef Þjóðverjar kæmu þar fulltrúa að. Eigi verða teknar þjóðir í banda- j lagið, nema allir fulltrúar, sem fyrir eru, greiði því jákvæði sitt. Hjer valt á atkvæði Brasilíu- manna. peir sátu við sinn keip. Og Þjóðverjar fengn «igi sœti í tandalaginu í þetta sinn. En til fandarins í Genf var stofnað í |»eim tilgangi, að taka á móti fnlltrúum Þjóðverja í bandalagið. Fyrir skömmu ,var hjer í blað- inu getið um aðdragandann að ¦fundinum, óánægjuna og umtalið •em af því reis að Brasilíumenn,j Ameríku. Var honum tekið með kostum og kynjum þar vestra. ípánverjar og Pólverjar heimtuðu "" i > ............¦"¦«.......................hm™«mií«b™™i •ð fá jafn rjettháa fulltrúa í ráð- ".. . , . , • , , „ árennilegt að taka við stiorninmi, syndi á sjer neitt tilslökunarsnið uiu ems og þeir, sem þar hafa _ . " •*•"«*'-< Þess var getið hjer í blöðum fyrir nokkru, að loftskip það, gtreitn stórveldanna sem Amundsen hefir keypt suðurí Italíu, væri núferðbúið. Myndin er af lortskipir.il við smíðaskálann. Það er 105 fet á lengd og 11. tonu að þyngd. Getur það í kagstæðu veðri farið yfir 100 kílómctra á klukkustund, én venjuleg ferð þess á að vera 80 kílómetrar .'i klukkustund. Sigía á loftfarinu norður til Svalbarða í maí mánuði. Þangað fara þeir fjelagar sjóleiðis, Amundsen og Ellsworth, e.n þeir ætla í sameiningu að hafa fwrystu á hendi í hinni fyrirhuguðu ferð yfir þvert Pólhafið til Ameríku. Amundsen er nvkominn til Evrópu úr fyrirlestraferð um lögðu aldrei orð í belg. Þeir vora það augljóst, að hún var gædd þarna gestir og framandi. Þeir hinni ágætustu frásagnargáfu. En sögðu sem svo, að sjer kæmu erj- þarna í „Bókinni minni" sýnir urnar ekki við, meðan þeir væra hún hana í nýju ljósi. Efnið er utanvið bandalagið. mikið, sem hún hef ir úv að vinsa. Nú síma fulltasúar Brasilíu heim En það verður henni hvergi ofur- til Rio de Janeiro og biðja um efli. Hún setur það fram og seg- úrlausn. Þaðan er símað þvert ir svo frá eins og frásagnarsnill- uei. Fáum við eigi stöðugt sæti ingar eiuir geta gert — látlaust í ráðinu þá greiðið þið atkvæði a en lifandi og litauðugt. Og það "móti Þjóverjum, var símað. ier sama, hvort hún lýsir mönn- Þá voru allir úrkula vonar bb um, byggingaiiagi, heimilishátt- samkomulag að sinni. Frestað var ur, daglegum störfum eða skemt- að taka ákvörðun um þátttökm umun. Henni lætur það alt jafn Þjóðverja í bandalaginu — iáL vel. — ^iausts. --------- Og samúðarandi Locarnofuad- arinsf Var hann ekki annað e»| Fyrsti kaflinn £ bókinni er um vindbára, sem hjaðnar áður Tam ^ ]iennai% Jón sýslumann og fyrir klíkuskap, valdaflkn og tog- kammerráð einkennilegan manu og merkan. Þá kemur Melaheim- ilið í Hrútafirði, fyrir 60 árum, ítarleg og afarskemtileg lýsing á lífinu þar. Dettur manni í hug, þegar maður les þann kafla, orð kömlu konunnar, sem heyrði lesið i Jónsdóttir: Bókin'semlil"".'ef frá einu >Jó«skáldi mín. Reykjavík. Prentsm. i okl Acta 1926. pað er skjótt frá því að segja, að langt er síðan jeg hefi lesið í >r6ttmikið <>S snildarlega ritað jafn skemtilega og að mörgu leyti' skáldverk, þegar maður les þessa saga", sagði hún. Það er eins og maður sje að lesa viðburðarikt, osr varð það úr, að Briand klastr- aði saman annari stjórn — og fór ¦töðuga fulltrúa. En slíkt var l>jóðverjum ætlað. Áður en gengið var til fundar- ' , ins í Genf, nú í þessum mánuði,! } Póllandi var st^órn SkrTBS" hafði málið verið rætt í heims- kia m^ ™lt> °S á því reið, hvort blöðunum um hríð. Meat rar fjö!- ™™3*r kæmu kröfum sínum yrt um kröfu Pólverja. Ef þeir fram. Taakiet það ekki, var Skryn- fengju sama rjett og stórveldin, ^tióminni gefið í skyn, a* hún yrði þegar að leggja niður viild. ?ar það talið sama og Frakkar rrðu tvígildir, því Púlverjar væru í'rökkum svo háðir. Um Spán-' En hJer komu Norðurlandaþjóð- ?erja var talað sem fylgifiska irnar líka til skjalanna. Svíar ttala — af sama sauðahúsi og fas- bafa stöðugan fulltrúa í ráðinu. cista Mussolinis. En Muasolini hef- Hann er nú hinn ungi utanríkis- ir nýlega eina og kunnugt er ógn- ráðherra þeirra, Undén. Um skeið að Týrólbúum með alskonar gíf- Yar Rranting heitinn fulltrúi nryrðum, og Iátið kto sem ítalir >e\rra' Hafa fulltrúar Svía ofc- tnundu taka Týról herskildi. — suuus komið fram sem rjettkjörn- Hefir þetta þótt sem vonlegt er W ftiHtrúar smáþjóðanna. koma illa heim við samúíarand- j Aður en Undén fór á fundinn, ann frá Locárnoftmdiimm. Um ^ rætt um mém heima frrir- Brasilíumenn var mínst talað fyrir vilJi ttans var eindreginn sá, að fundinn. Evrópumenn eru því 'n«ita ollum um inng°ngu í ráðið, «kki vanir, að taka tilli* til nema Þjóðverjum. Sami eindregni þeirra. [ vilji lýsti sjer um Norðnrlöndin. Ohamberlain var.þakkaður Mnn' Smáþjóðunum er það hentast góði árangur í Loearno í vetur.|að klíkuskapurinn nái eigi tökum Nú fjekk hann ávítur hjá Iðnd-,{ bandalaginu. Grnndvöllnr þess nm sínum fyrir að segja ekki er bygður á jafnrjetti þjóðanna. Pólverjum skorinort til um það, s" hngstnn vakti fyrir stofnend- að þeir gætu eigi fengið kröfum «"'¦ Þegar blika togstreitu og smum framgengt. Það kvisaðist,, valdafiknar er í aðsígi, er það að Chamberlain hefði dregist á fvrst °S fremst hlutverk smáþjóð- það við Pólverja, eða jafnvet við aTma að vera á verði. bandamenn þeirra, Frakka, að Bandalagsfundurinn var settur Pólverjar skyldu eettir jafnhátt 10. fyrra mánaðar. Tafðist fundar- Pjóðverjum í bandalagsráðinu. setningin, vegna þess, að beðið var Afstaða Chamberlains varð mik-, eftir Briand. merkilega bók og þessa. Hón san>!kafla- Mv"clir"ar e™ *vo skýrar, einar það tvent, sem telja verður #*&****** ^ nakvæmar en ein- höfuðkosti hverrar bókar, skemt- faldar' En allra akumtilegastur iþykir mjer kaflinn um „Meðöl og lii'kningar." Og þar sjest einn merkilegasti þáttur menningar- fars okkar fyrir rúmlega 'hálfri öld. En í raun og veru eru kafl- arnir hver öðrum skemtilegri og betur sagðir. Þá víkur Ingunn í nokkuð löngu máli að sjálfri sjer, fyrstu endur- minningum sínumog æskuárunum, og síðan að þeim, sem hún kallar „glerbrot á mannfjelagsins haug", on það eru umrenningarnir eða einkennilegu mennirnir. Frásögn hennar af þeim þekkir maður áð- ur, og þarf ekki að lýsa henni. Henni förlaat hún ekki þar, frem- / ur en annarstaðar; » Hið eina, sem jeg finn að bók- inni, er það, að hún skyldi birta tvar Undén. Framkoma hans var djarfmannleg og hreinskilningsleg: „Þjóðverjar í bandalagið, og eng- in breyting önnnur." Er á leið kom það í Ijós, aS BrasilíumeHn og Pólverjar ,von» með viðmóti sínu að leita fyTÍr sjer; þeir vildu enga tilslökua gera á kröfum sínum— hðfðn ekkert umboð til þess. Skeyti kom frá Mussolini — hann hafði ekki tíma til þeas að koma á fundinn— þar sem hanH heimtaði jafnrjetti P^lverja og Pjóðverja. Annars lagði Mussolini svo fyrir, að ítalski fulltruinn greiddi atkvæði gegn inngöngu Þjóðverja. Þegar íkröfur þeirra heimtu- freku harðna, reynir Chamberlaim J im og fróðleik. Skemtuniu felstjþarna erindi þau, sem hún hefir flutt heinia í sveit sinni og æfin- tngunn Jónsdóttir. að brjóta mótþróa Undéns á bak | í því, hve snildarlega látlaust og aftur og fá hann til þess aS> slaka! ljett er sagt frá öllu, en fróðleik- 'ð lakari heima fyrir eftir en áðnr. Briandstjómiu fjell rjett áðurjmundi ra>tast. en setja átti fund í Genf; Em er i Brasilíumanna Fyrstu dagana gerðu menn sjer vonir um, að úr samkomulagina Voru fulltrúar eigi sjerlega til. Hann gerist stórorður í garð Svía og æskir þess að Undén gangi jafnvel af fundinum. En Undén situr við sina keip. Þegar þetta frjettist er stofnað til .lýðæsinga í Varejá gegn Svíum. Sendiherra Spánverja í Stokk- hólmi tilkynnir sænsku stjórninni (að Spánverjar muni hugsa sjer að ná sjer niðri á Svíum með toll- breytingum, ef Undén slaki ekki ta í Genf. petta mæltist mjög illa fyrir. Eins þótti framkoma -Chamher- lalns helst til einræðisleg —¦ aS ætla sjer að kúga smælingjann sem óneitanlega berst fyrir grnnd- vallarhugsjón bandalagsins. ; Þegar alt var komið í bál á urinn í þeirri frábærlega skýru og vel gerðu mynd, sem hún týrin. Ekki vegna þess, að J?au sjeu ekki góð. Þau hafa öll mikið og margskonar siðferðisgildi. En bregður upp af menningu, sem nújþau eiga ekki heima þarna. pessi er ef til vill að deyja út í íslensk- frábæra menningarlýsing, sem er um sveitum. Bókin er í raun ogjaðalefni bókarinnar, hefði átt að veru, einkum fyrri hluti hennar, menningarlýsing, saga íslenskrar sveitamenningar í byrjun síðast- liðinnar aldar og nokkuð fram á hana. Er vafasamt, hvort nokk- urntíma hefir verið skráð jafn vel og jafn ítarleg lýsing á góðu íslensku sveitaheimili og sú, er frú Ingunn lætur í tje í þessari bók. Og það er ekki þirr frásögn, litlaus eða líflaus upptalning. — Síður en svo! Það er yfir PrásÖgn. inni svo mikið fjör, svo mikill Ijettleiki, að unun er að lesa. Af fnndinum, fóru fulltrúar Þj6ð->því, sém Ingunn hafði áður rit- * 4tti »ð herða, þótti fngam hnakkakertir. En sá sem aldrei verja að gerast órólegir. Þeir <ið um einkennilega menn, varð standa ein sjer. Erindin og æfin- týrin gátu komið í bók síðar, og hún þá bætt við. Því eflaust er ekki þrotinn sjóðurhm. En þrátt fyrir þennan smávægi- lega galla, sem mjer finst vera á bókinni, þá er hún afarmerkileg, og glæsilegur vottur þess, hve gömlu, reyndu konurUar okkar geta, þegar þær vilja stinga nið- ur pennanum. Þær ættu að gera það oftar, þær sem eitthvað hafa að segja. J. B.

x

Ísafold

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Ísafold
https://timarit.is/publication/315

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.