Ísafold - 12.10.1926, Blaðsíða 3

Ísafold - 12.10.1926, Blaðsíða 3
ISAFOLD veioTxnu-u og íslendingar. Og þá «r hitt á allra vitorði, að engin í&kimið eru jafn mikið sótt af íátlendingum eins og þan íslensku. íslendingar eiga góð vopn í þessa máli, ef þeir vilja nota þau. Bn sje alt látið reka á reiðanum S mörg árin enn, er eigi ósennilegt að á líka leið fari fyrir fiskmið traum íslensku og Norðursjónnm, a8 þar verðí ekki annað að fá en j-ytjufisk, sem enginn mundi sæl- ast eftir. Nína Sæmundsen í Hmeríku. STJÓRNMÁLASTEFNA, sem orsakar dauða og eyoileggingu. Útflutningur isl. alurða í september. Skýrsla ffrá Gengisnefndinni. Hið heimsfræga og mikilsvirt.i enska • -æknisfræðistímarit, ,3rit" iah medicinal Jonrnal," flutti fyrir skðmmu hræðilega grein um heilbrigðisástandið í Rússlandi, eftir Horsley Gantt lækni. Ekki þarf að væna dr. Gantt om það, að hann hafi ekki næga þekkinguá þessu atriði, því hann var stjórnandi hjálparnefndar þeirrar, sem Ameríkumenn sendu til hungurhjeraðanna og sjúk~ dómasva_ðanua í Rússlandi.Haun hefir því sjeð alt og ran^sakað sjálfur. Grein hans segir ekki frá öðru en staðreyndum. Þar eru engar ágiskanir, aðeins sagt hispurslaust frá ástandinu. En einmitt þess vegna er greinin áhrifamest. Gantt læknir segir, að versta tímabilið hafí staðið yfir frá 1919 —1923. Á þadm árum hafi rúss- neska þjóðin liðið ægilegar þján- ingar. Eftir 1924 hafi ástandið nokkuð batnað, en sje þó enn hræðilegt. Taugaveikis" og kóleruplágan, sem hafi drepið hundruð þfisunda og jafnvel miliónir meðan hung" ursneyðin var sem mest, hafi þorrið allmikið, en í hennar stað hafi aðrir sjukdómar brotist út svo sem ,,maiaria", kynsiúkdóm- ar af versta tagi, og tasring. Samkvæmt síðustu skýrslum, segir Gantt, að síðasta ár hat'í 6 miljónir veikst af „malaría.'. En hakn hekrar því frarn, að þessi tala sje alt. of lág- Það sj« minsta kosti óhaítt að þrefalda hana. Eim alvarlegri sje þó tæringia, og hún fari stöðugt vaxandi- Sem dæmi þess segir Gantt að meiri nefna það, að við káskóla einn hafi 47%. af stúdentunum tæringu. Þó sjeu kynsjúkdómarnir alvat" iegasta plágan. A stórum svæðum hafi 80% af íbúunum sýfilis, eft" ir opinberum skýrslum sovjet" stjórnarinnar. Gantt læknir endar þessa grein, sem hjer er aðeins drepið á, með því að segja, að þetta heilbrigð- isástand eigi sjer hvergi sam- jöfnuð í veraldarsögunni. Engm þjóð hafi nokkru sinni kvalist eins og rússneska þjóðm nú. — Rússland sje hrunið í rústir. Eu styrjöldin hafi ekki steypt þvi, heldur ,,friðurinn." Styrjöldin hafi vitanlega veikt mótstöðnafl þjóðarinnar og rutt sjúkdómun" um braut. En hún sje þó ekki orsökin. „Orsökiji er eingöngu", segir Gantt læknir, „framkvæmd miskunarlausrar, steinblindrar stjórnmálastefnu — kommúir ismans." Fiskur verkaðuf FÍ8kur óverkaður | Isfiskur Lax Karfi Síld Lýsi Síldarolía Fiskimjöl Sundmagi Síldarhreistur Dúnn Hestar Skinn sútuð og hert Gærur saltað-r Kleopatra í andarslitrunuin. Á það hefir verið minst í blöð" nngfrií Nína, sje sömu þjóðar og um hjer, að ungfrú Nína Sæ; tueistarinn mikli Thoryaldsen, eg mundsen hafi haldið sýningu á þá am teið, að tilvdljanir hafi kom- klæddar, heldur en hmar, semmik verknm símnn í New York í vor sem leið. — fsafold hefir Eéngið tækifæri l.il þess að kynnast blaða- dómum itin þessa sýningu hinnar ungu og_ efnilegu Listakonu. Sýningin var haldin síðari hluta apríl mánaðar í húsakynnum lista- stofnunar einnar í New York, Art Centre! Dómar þeir, sém ungfrúi^i fjekk fyrir verh síu, voru yfir- leitt hinir bestu, sagt að verk hennar væxu hin eftirtektaverð- ustu fyrir New Yofk'búa. Vcrk- um hennar lýst á þá leið, að þau væru hvorki sjerlega gamaldags nje með ákveðnum nútímablæ, ete í þeiin van-i hið besta iír hvo"" tveggja, i formi bygði hún á hin- um gríska skóla. Verk hennar hefðu að því teyti nútímablæ, að þau væru einfölfl í gerð sinni. Mest voru rómaðar myndimar ,Móðurást' og „Kleopatra í andar" slitrum". Hafa báðar þessar mynd ir verið á Parísar sýningunui miklu. — Síðan Nína Sæmundsé| kom vestur í fyrravetur, hefir hún gert fjölda mynda, nokkrar raanuamyndir, m. a. eina af Vil" 5.124 900 »fc. 2.428.300 kr. 300 300 — 79 320 — ? 228.000 — 200 kg- 500 — 39 tn. 490 — 30 200 tn. 1.464.KM) — 101 610 kg- 34.970 __ 9:W «00 — 340.000 — 1.171000 — 272.500 — 7.970 — 13 790 — 375 kg. 1500 — 145 *g 5800 — 317 tals 40.800 — 1.440 kg. 15 900 — 430 tals 1.700 — 150 720 — 345 680 __ Saui tals kr 5.274 U50 kr. ið eru dúðaðajr. Þess ber að gæta, að kvenfólkið flest heldur sig mest an hluta dags innan húss, þegar kalt er, og þarf því ekki viðlíka eins ' þykkan klæðnað og karl- menn. Hitt er annað mál, að kven- fólk mundi eflaust vera hraust- ara, ef það hreyfði sig meira und ir be»ru loftí en algengt er. Að berklaveiki er talsvert tíðari í konum en körlum í þessu hjeraði eins og víðar (hjer 112 :85) hygg jeg fremur stafa af kyrsetum en klæðleysi. | Tíska hánra hæla og silkisokka breiðist talsvert ár frá ári jafn- vel upp til dala, eins og útlendar farsóttir. Óholrostu af því leið- andi hefi jeg að vísu ekki orðið var við, enda tjáir Ktið um það að fást, þótt svo væri. Fegiwrðar- gyðjurnar í París og New York eru voldugri en við læknarnir. — TTm skófatnað manna í sveitunum er það að segja, að gúmmískór ná meir og meir alþýðuhylli í ið honuni út á listaln-autina. Þar stað íslensku skónna. Þótt' ýmsk er gögð sú saga, sem flestum — kvarti undan fótraka í þessum ef ekki öllum er ókunnug áður, vatnsheldu og loftþjettu skóm, að borið hafi Eyrst á listagáfu þykja þeir hafa svo yfirgnæfandi því að lama atvinnuvegina. Al- Yilhjálmur Stefánsson. fiskur, kjöt o. fl. Laun .starfj*- manna hafa líka farið lækkandi og lækka nú enn meira vegna þverrandi dýrtíðaruppbótar. Nú kemur því röðin að flutnings" gjaldinu á sjó og landi. Það þarf að setja það niðui'. Bílarnir eru nú eitthvað farnir að laíkka gjöJd sín, en skipin þurfa að koma með- Þá er húsaleigan. Sem stendurr er hún rót alls ills í verðlaginu. Hún er nú sá snagi, sem allskon ar dýrtíð hangir uppi á. En hán sýnir engan lit til lækkunar. Hin gífurlega búðaleiga, >krifstofu_ leiga og vöruskemmuleiga legst á. allar vörur útlendar og innlendar og gerir þær miklu dýrari en þær annars þyrftu" að vera. Ofhátt vöruverð gerir vinnulaunin að sama skapi of há og svo kemnr þar á ofan hin afskaplega íbúða- leiga, sem eykur dýrtíðina enn meir. TJndangengið góðæri hefir skap" að þjóðinni ankið lánstraust. Á þessu lánstrausti hvílir íslenska krónan nú.Uið háa verðlag í land- inu gerir sitt til að víða hana niður bæði beint og óbeint, með hjálmi Stefánssyni og allmargar „,, , , *' _. ,, , f, Thorvaldsens, er hann sem sma- kosti. En skemtilegt væri ef em- myndir, er takna yms hngtok. — , ,,.,,, . , , .* ,. , „ ,. , ,, _.__.. hnokki tok npp a þvi, að mota hver iyndi handhæga aðferð til myndir úr smjörskökum móðnr að sóla íslenska skó með gúmmí- Hafa þær meiri nýtískusvip e_j myndir þ*''1"- sí'm hún hefir gerf áður. smnar! Eftir blaðaummælunum að dæma, Allmörg New York-blöðin ilatU og eins að því er ísaí. hefir |rjett., langar greinir um ungfrú Nínu, gerir Nína Sæmundsen s.jcr góðar nm sama leyti og ln'm hjelt sýu sólum'" ingnna. Kr þar sagt frá æfiferil líður selt eitthvað af verkum sín- hennar, hveniig hún al' hendingá um þar vestra. Hefir hún þá -,',tt nokkuð )rfærðar í stilinn," til þess ingu sinni í vor sem leið. En það að gera þær wgulegrí og kynja- er mönnrum óblandið fa^aaðarefni legri, frá þessu voru lítt kunna hjer heima, í hvert sinn sem land- lándi. Mörg blöðin gota þess, að ar vinna s.jer til l'rægðar erlendÍH. Klæðaburður alþýðu. (í skýrslu uiii heilsufar í Ak- ureyrarhjeraði, sem Steingrímur Matthíasson h.ici'aðslæknir hefir sent landla;kni, segir m. a. svo um klæðabiwð alþýðu) : „Þó að ullarverksmiðjan „Gefj- un" hafi bætt mjög w brýmn þörf góðra fataefna, þá er því miður altof oft, að alþýðuincmi klæðast alútlendvim tilbúnum föt- um, yfirh._inarfÖtum úr ljelegu efni og haldlitlum bómullarnærföt um. Er mjer oft raun að sjá þef.1 a. fötin íslcnskii endast margfalt á. við þetta híalín. ' \\'trarkla'onaðu»r karla >t oft öldungis óviðunandij þegar hríðar gangai Káir kmma að búa sig og Mývatnskettur eiga sárfáir. Það er ;,ð vísu serglegur memi- ingarb»restur li.já okkm? íslending- um, að við hvorki vil.imn nje get- mn hagnýtl okkur ull'ma okkar betur. Op' <r,jarnan sæi jeg alia. iueim og konur í ullarfatnaði yst seiii inst. llins yegar Einsf inj >r það óþarfa hræðsla í eldra fólki, VERÐLAGH) VERÐUR AÐ JAFNAST. v.omr um, ao geta aour en langt isienska krónan hefir nu stað" Lð fösi í 11 mánuði í tæpum 82 komst inn a myndhstarbrautm* þangað bæði t'je og frama. Frægðh^^ ^ ^. ^ fari8 'stöðugt bækkandi í hálft annað ár frá því er hún lenti niður í 4-8 aura í omfs 1924. Utlenda varan varð auðvitað Jyrst til að lækka vegna hækkun- ar krónunnar, en hún hefir þó ekki «'im]iá getað lækkað alveg ao sama skapi og kaupgildi krónunn" ar jókst vegna þess, að á útlencJ- ftr vörur legst mikili innlendur kostnaður: — flutningsgjald, sk;iitar. verkalaun, húsaleiga o. s. frv., t'ii |)cssi innlendi kostnaður hefir farið mjög hægt í að lækka, svo segja má að innleíiða verð- lagið hal'i staðið ein.s og veggur móti þyí að jáfnvægi gæt.i kom- ist á í samranni við hið ný.ja háa gildi krónumiar. Þ;ir sem krónan hefir áú stað- ið í sfað í háu gengi í nærri heilt ár, þá er þess sannarlega að va'iita a<\ innlenda verðlagið fari nú að láta undan á. öllmn svið mn. Imileiidar framleiðsluvörur menningur virðist vera nærri sinnulaus í þessu efni. En úr því að menn virðast hafa áhuga á þvi að halda krónunni uppi í því gengi sctu hún er nu í, þá mú ekki minna vera en að menn reyni að gera sjer ljóst hvað til þarf. Og eitt hið nauðsynlegasta er einmitt þetta að iniianlandsverð- lagið jafnist áður en það er orðið of .senit- Borgari. ARÐABÆTUR ÁRIÐ 192 5. >ega»r það heldnr að migu stúlk- þega.r sjúklinga.!' afklœða sig og'umar spilli heilsu siimi með of íhuguuarvert er það, hve þesai þunnum klæðnaði. Je^ hefi t. d. nýbreytni cr afarkostnaðarsöm, aldrei orðið var við að þær stúlk- þegar þess cr gætt, hvað vaðmáls- ur sjeu kvillasamari, sem eru Ijett hal'a iíka lækkað. eins og t. d í nýíítkomnu Riínaðarriti, er yfirlitsskýrsla yfir jarðabætur þær, sem mældar hafa verið á ár- inu 1925. — 176 búnaðarfjelðg hafa fengið ja»rðabótastyrk sam- kvæmt II. kafla jarðræktarlag- anna, og eru styrkþcgar 1584. (Bændur alls á landinu rúmlega 6000). Alls hafa verið urmin 123 þúsund dagsverk, og aí' því rúm 100 þúsund við túnrækt. (Sam- svarar nálægt 500 hekturum ný- ra»ktar. Tún alls á landinu um 22000 hektarar). .Tarðabótastyrk- urhm nam alls 132 þtisundum króna. Mest túnra'kt er í Oullbringu og Kjósarsýslu 22.918 dagsverk, mcst í Eyjafirði 15,371 dagsverk. Na^stir cru Skagfifðingar með 14.365 tíumektar dagsverk.

x

Ísafold

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Ísafold
https://timarit.is/publication/315

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.