Tíminn - 22.04.1980, Blaðsíða 9

Tíminn - 22.04.1980, Blaðsíða 9
**. Þriðjudagur 22. april 1980 13 Róið eins langt ef tir fiskinum og roðinu Um norræna vefnaðarlist Listvefnaöur nú á dögum er oröinn svo frábrugðinn þeim er maður hafði fyrir barnsaugum sinum. að Hkja má við efnisbylt- ingu höggmyndarlistarinnar, er notar nú auk marmara og kop- ars, þræði, eirvíra, krossvið, trédrumba, steinsteypu, kaðla múrsteina og nagla, meira en hin fornu efni, er notuð voru meðan þau verk urðu einkum til I steinsmiðjum, eöa tjávöru- verkstæðum. ef frá er skiiinn brenndur leir og góöir málmar. Norfænar konur hafa lengi saumað og ofið úr sér augun, og listfengi þeirra var mikil allt þar til áteiknaðar myndir og út- taldar úr mynsturfabrikkum meginlandsins náðu svo til allri stjórn á þessum annars frum- legu konum, og „Blái drengur- inn og Hallarfrúin með vögg- una" voru komnðr ! annað hvert Uiis þar sem eftir voru einhver augu. Rósabeðin i stofupúðum á hundruðum heimila eru tii vitnis um það, ásamt öllum klukkustrengjunum. Stórsýning á hannyrðum. NORDISK TEXTILTRIENNAL 1979-80 opnaði fyrir rúmu ári i Gauta- borg og fór þaöan til Kaup mannahafnar, svo til Helsinki, Oslo, Þórshafnar og nú er hún i Reykjavlk, þar sem hUn, sbr. sýningarskrá, stendur til 4. mal næstkomandi. Norræna veflistarsýningin var stofnuð árið 1976, og er hugsuð sem farandsýning og er ætlaðað greina frá þvi sem efst er & baugi I vefnaði, tauverk um, og öðru er gjört er Ur bandi, tuskum, eða efnum. Ef sýning þessi er borin sam- an við seinustu sýningu, hefur ekki oröið mjög ör þróun á' þessum árum, nema ef það væri I sjálfri handvinnunni, þvl þarna er að finna myndir er of- boðsleg vinna liggur I, svo jaðr- ar við að listamaðurinn gefi úr sér bæði augun. Aðrar mynd- ir haf a að baki aörar og öðruvisi vinnustundir, þar sem meira hefur verið lagt upp Ur hönnun, eða teikningu en saumaskap og vefnaði. Og f jölbreytnin er mik- il, þrátt fyrir að það séu tiltölu- lega fáar myndir sem hrófla við áður kunnum stefnum þessa listafólks. Vil ég þar nefna „Heysátu" Maisa Turuen-Wilk lund.sem þó minnir kannski um of á Mackie Winsor, eða minimalisma, til að gefa henni hæstu einkunn fyrir frumleika, en þetta er svo indælt listaverk og haglega gjört, að það angar af sumri. Afamynd Ingalill Gullers, kallar Hka fram eitt- hvaö sömu ættar. Og þá má ekki gleyma „fuglahræðum" Inghild Karlsen, sem bæði bera I sér ógn brúöunnar og seiðkvenna Shakespeares, og einhvern sjaldgæfan gaska. Ég veit ekki hvort viöeigandi er hér aö bera lof á islenskar myndir, því til þess eru oftar tækifæri, en verk Asgerðar Búa- dóttur eru að verða mikil stil- vopn fyrir vefnaðarlistina. Hvað er norrænn vefnaður? Það vakti vonbrigði að aöeins ein mynd skyldi vera frá Fær- eyjum, en þar er sams konar fé og á Isíandi, og færeyska mynd- in er ekki á nógu góðum stað, þvi hún þarf fjarlægö. Jónas Guðmundsson MYNDLIST Skjaldarmerki Asgerðar Búadottur Heysáta Maisa Turuuen Wik- lund. Ein hugsun læðist aö manni á vefnaðarsýningunni á Kjarvals- stöðum, og hafði reyndar fylgt vefnaðarsýningum um dálitið lengra skeið, en það er hin af- markaöa staða listgreinarinn- ar. Veggtjöld voru áður hluti af húsbúnaöi, svipað og miöstöðv ar I husum nUna, en veggtjöld þeifra er meira máttu sin voru auðvitað ábUðarfyllri en hinna — „Skrjáfaöi i skarlatstjöldum, skulfu kögur huldum völdum" yrkir Einar Benediktsson. (Vonandi rétt eftir haft). Forn vefnaður, eins og hann er sýndur I bókum og söfnum, virðist greinast I tvo meginþætti mynstur og myndasögur. Við greinum bæði þessi form á norrænu veflietarsýningunni. Myndin „Soweto" eftir Kjell Mardon Gunnvaldsen, er nUtímaUtgáfa af fornum póli- tiskum sögum i myndvefnaöi. „Aamurusko" Irja Mikkola er af mynsturættinni (Dæmi af handahtífi). Þó á hin forna greining ekki alfarið við lengur, aö þvl er virðist. Sum verkanna væri t.d. auðveldara að mala með ollu eða vatnslit. Vefnaðarlistin er þa komin út Ur veflistinni inn i málninguna, ef þannig má orða það, og maður spyr sig i' hjart- ans einlægni, hvernig á að varð veita heysátuna hennar Maisa? Á að ryksuga hana og hella I hana eitri daglega til að drepa möl? Mætti gera hana Ur kopar? Þannig spyr maður sig. Þvi það er nefnilega talsvert atriði aðtaumyndun og garnmyndum, sé haldið utanvið önnur myndlistarsvið. Eiginleikar efnisins verða aö njóta sin I hverju verki, eiga þar einir heima. Við getum t.d. nefnt sumar af höggmyndum Sigurjóns ólafs- sonar. Hann heggur prófessor I stein. Steinninn veröur yndis- Stormur .lette Brönnujm legt verk, er ber i sér persónu fyrirmyndarinnar, en er samt áfram steinn i brimsöng i fjöru, eða ruðningi i jökulöldu. Marg- ar trjámyndir Sigurjóns eru á- fram rekaviður, þótt sporjárn og skaraxir hafi komist i tréö. Þannig á myndvefnaður og annar vefnaður lika að vera, eða halda sig. Efni og andi eiga að sameinast. Það er að minnsta kosti óþarfi að vera að prjóna olíumálverk, meðan nóg er af málningu i landinu. Konur með augu og fingur úr gulli eiga að gera annað, líka menn, sem fást við hannyrðir og vefnað. Annað er svo hitt, aö næst væri gaman aö fá hugmyndir um það, hvernig svona vefjar- list er ætluð heimilunum. A að ganga á svona finum teppum? Þola þau mikið ljós? En ég spyr af þvi að það virðist einfaldasti hlutur í heimi að skilja þaö, að venjulegar myndir eiga að vera uppi á vegg, og það væri vel þegiö ef ábendingar kæmu um það hvernig skarlatstjöldin á að nota i algengum ibúðum, en ekki er sagt eitt orð um það lengur og eigum viö þo orð eins og veggteppi, gólfteppi, rúm- teppi og gluggatjöld. Hvar á að hafa teppi? 1 fátæktarbælum Suður-Ame- rfku hefi ég séö herbergjaskipan ákvarðaða meö dúkum og tepp- um, og reyndar sums staðar á Itallu Hka. Ofurlltil leiðsögn um varðveisluognotværi vel þegin, ef almenningi er þessi list ætluö til heimilisnota og bruks. Auðvitað gera allir sér grein fyrir þvi, að vefnaður, ofinn fyrir sýningar, sérstaklega, lýtur dálitið öðrum lögmálum en heimilisþorsta fyrir mynd- listarverk. Sagt var i Vestur- bænum, að maður ætti aö éta roðið af fiskinum, einfaldlega af því að róið var eins langt eftir roðinu og fiskinum. Þannig greining eftir notagildi virðist eiga við um myndvefnað, eða getur gert það. Effitt viröist t.d. að koma fyrir regnbogateppinu stdrahennar Yosi Anayanema I brunastöð þar sem eru turnar fyrir slöngur (13 metra langt), en til mikils yndisauka er þaö ó- neitanlega á sýningu. Jtínas Guðmundsson. Minning Helgi Ingvarsson fyrrverandi yfirlæknir á Vifilsstödum Helgi Ingvarsson, fyrrverandi yfirlæknir á Vifilsstöðum, er látinn, 83 ára aö aldri. Ungur gerðist hann aðstoðar- læknir við Heilsuhælið á Vffils- stöðum áriö 1922, en yfir- læknir var hann þar frá 1939 til 1967, þegar hann lét af störfum vegna aldurs. Var starfstimi hans á Vifilsstöðum samtals orðinn 45 ár. A þessu timabili og þá sérstaklega siðari árin náðist mikill árangur i lækningum berklaveikinnar með tilkomu nýrra lyfja, sem ullu gjörbreyt- ingu i þessum efnum. Óskin margþráða, sem allir biðu eftir, var orðin aö veruleika. Helgi Ingvarsson var gæfu- muður i öllum sinum störfum. hann var vinsællog hafði virðingu allra. Öskir hans og athafnir beindust allar i þá átt að verða öðrum aö liði. Þegar litið er yfir farinn veg og framfarir i heilbrigðismálum hér á landi, mun þess lengi verða minnst, hve stóran hlut Helgi Ingvarsson átti i þeim efnum. 1 lok heimsstyrjaldarinnar haföi Helgi forystu um endur- nýjun og uppbyggingu húsnæðis á Vifilsstöðum, en þá kreppti mjög aðum húsrými fyrir sjUklinga og starfsfólk. Þá voru á skömmum tima reistar sex nýjar byggingar auk ýmissa breytinga og endur- bóta á eldra hUsnæði. Þá var vinnudagur Helga oft æði langur, þegar hann hafði frumkvæði við uppbyggingu staöarins samhliöa erilssömu yfirlæknisstarfi. NU þegar Helgi Ingvarsson er allur, finn ég mig knuinn til að setja fram þökk mina til hans fyriryfir fjörtiu ára samstarf við Heilsuhælið á Vifilsstöðum. sam- starf sem aldrei bar skugga á, en fyrstu arin, sem ég starfaði á Vifilsstöðum, vorum við sambýlismenn i bUshusinu svo- nefnda, þar fæddust bóuu.i og uxu úr grasi sem einn stór syot- kinahópur, svo mikil og náin voru kynni fjölskyldna okkar. Slík vináttutengsl eru ómetan- leg og fyrir þau vil ég þakka. Eiginkonu og börnum Helga flyt ég samUöarkveðju mina og fjölskyldu minnar, þeirra er missirinn stærstur og sárastur. Björn Konráðsson. Ein úr fuglahræðufjölskyld- unni frá Inghild Karlsen. Eiginmaður minn og faöir okkar Gunnar Jónatansson Laugateig 17 fyrrv. formaður og ráðunautur BUnaðarsambands Snæf. og Hnappadalssýslu lést i Landsspitalanum aö morgni 19. april. Hildur Vigfúsdóttir, Anna Gunnarsdóttir, Óskar H. Gunnarsson, Vigfús Gunnarsson. Eiginmaður minn, Helgi Ingvarsson, fyrrum yfirlæknir á Vlfilsstööum, verður jarösunginn frá Dómkirkjunni þriöjud. 22. april kl. 13.30. Þeún sem vildu minnast hans er bent á liknarstofnanir. Fyrir hönd barna okkar og annarra vandamanna Guðrún Lárusdóttir. Eiginkona mln, systir, móðir og tengdamóðir Ingibjörg Helgadóttir, Bauganesi 17, Reykjavlk verður jarðsungin frá Fossvogskirkju miðvikudaginn 23. april kl. 10.30. Einar Þorsteinsson, Oddný- Helgadtíttir, Markús A. Einarsson, Hanna S. Hálfdánardtíttir, Elin Einarsdtíttir, Þorsteinn Hjaltason, Sigrtður H. Einarsdottir, AOalsteinn Pétursson, Helga Þ. Einarsdóttir, Friðrik Þorsteinsson. Hjartans þakkir sendum viö þeim er sýndu okkur samUð og vinarhug vegna fráfalls Höllu Jónsdóttur frá Kollslæk. Aðstandendur. AlUðar þakkir sendum við starfsfólki SjUkrahUss HUsa- vfkur fyrir alla umönnun i veikindum sonar okkar og bróður Friðfinns Sigurðssonar, Rauðskriðu. Ennfremur öllum þeim fjölmörgu sem sendu okkur blóin og samUðarkveðjur til minningar um hinn látna. Guð blessi y.kkur öli. Hulda Kristjánsdtíttir, Sigurður Friðfinnsson og systkini hins látna.