Tíminn - 29.05.1980, Síða 6

6
Fimmtudagur 29. maf 1980.
Ctgefandi Framsóknarflokkurinn.
Framkvœmdastjóri: Jóhann H. Jónsson. Ritstjórar: Þórarinn
Þórarinsson, Jón Helgason og Jón Sigur&sson. Ritstjórnarfull-
trúi: Oddur ólafsson. Fréttastjóri: Eirfkur S. Eirfksson. Aug-
lýsingastjóri: Steingrimur Gislason.
Ritstjórnarskrifstofur, f ramkvsmdastjórn og augiýsingar
Sf&umúla 15. Simi 86300. — Kvöldsimar bla&amanna: 86562,
86495. Eftir kl. 20.00: 86387. Ver& f lausasölu kr. 240.
\ -Askriftargjald kr. 4.800 á mánu&i. Bla&aprent.
Þórarinn Þórarinsson
Erlent yfirlit
Snurða á samstarfi
vestrænna þjóða
Óheppileg áhrif kosninganna í Bandaríkjunum
Hvalfjörður
Nýlega hefur verið lögð fram i Alþingi tillaga til
þingsályktunar um samgöngur um Hvalfjörð.
Davið Aðalsteinsson er aðalflutningsmaður hennar,
en aðrir flutningsmenn eru þingmenn úr Vestur-
landskjördæmi. Efni tillögunnar er að fela rikis-
stjórninni ,,að hlutast til um að gerð verði athugun
vegna hagkvæmustu samgönguleiða um Hval-
fjörð”.
í greinargerð tillögunnar er það rakið, að haustið
1972 hafi verið birt álit nefndar, sem skipuð var
samkvæmt þingsályktunartillögu frá 18. april 1967
til þess að annast alhliða rannsókn á þvi, hvernig
hagkvæmast muni að leysa samgönguþörfina milli
þéttbýlisins á Reykjavikursvæðinu annars vegar og
Akraness, Borgarf jarðar og Vestur- og Norðurlands
hins vegar.
1 nefndarálitinu er rætt um fjóra möguleika i
sambandi við samgöngur um Hvalfjörð. Þessir
möguleikar voru og eru:
1. Ferja yfir fjörðinn
2. Brú yfir fjörðinn
3. Göng undir fjörðinn
4. Vegur fyrir fjörðinn
I greinargerðinni fyrir tillögunni segja flutnings-
menn, að þeir muni ekki reyna að endurmeta for-
sendurnar, sem nefndarálitið frá 1972 byggir á,
enda fjalli tillaga þeirra um, að slikt endurmat fari
fram. Augljóst sé þó að margt hafi breytzt siðan
1972.
Þannig hljóti það að hafa áhrif á forsendurnar, að
siðan hafi málmblendiverksmiðjan á Grundartanga
komið til sögunnar og þungaflutningar frá sements-
verksmiðjunni á Akranesi aukizt um Hvalfjarðar-
veginn. Mikil aukning hafi lika orðið á almennri
umferð.
Þá sé ástæða til að ætla, að á siðustu tiu árum hafi
orðið tæknilegar framfarir i byggingu ferja, brúa og
jarðgangna.
Sé Iitið til þeirra möguleika, sem eru fyrir hendi
varðandi ferjusamband yfir fjörðinn, megi minna
á, hvort ekki mætti nýta þau hafnarmannvirki, sem
þegar hafa verið reist við Grundartanga.
Samkvæmt nefndarálitinu frá 1972 gaf vegur og
ferja á milli Kiðafells og Galtarvikur 10-12% af-
kastavexti, en vegur með bundnu slitlagi fyrir
Hvalfjörð 14-15%. Flutningsmenn segja, að hér hafi
verið mjótt á munum. Með vísan til þess, sem áður
hafi verið rakið, sé full ástæða til að ætla, að niður-
stöðurnar yrðu aðrar i dag.
Merk verðlaun
Samvinnutryggingar hafa tekið upp þann sið, að
veita þeim bifreiðaeigendum, sem tryggja bifreiðar
sinar hjá fyrirtækinu, sérstök heiðursverðlaun fyrir
10 ára tjónlaus viðskipti samtals. Verðlaunin eru
fólgin i þvi, að 11. árið fá viðkomandi trygginguna
ókeypis.
Samkvæmt frásögn Samvinnunnar nutu 658 bif-
reiðaeigendur þessara verðlauna á árinu 1979. Ef
þessi tala er margfölduð með meðalársiðgjaldi,
sem er rúmlega 58 þúsund krónur, kemur i ljós, að
samanlögð hafa þessi verðlaun numið 38,4 millj. kr.
á siðastl. ári.
Frá byrjun hafa 7476 bifreiðaeigendur notið þess-
ara verðlauna og nema þau samanlagt 436,4 mill-
jónum króna miðað við núvirði.
Þ.Þ.
AFSTAÐAN til Ólympluleik-
anna I Moskvu ber þess vitni,
aö samstarf þjóöa Atlantshafs-
bandalagsins er ekki I þvl lagi
um þessar mundir sem æskilegt
teldist.Þaö hefur bersýnilega
færst I verra horf slöan áhrifa
Brzezinskis fór aö gæta meira I
Hvlta húsinu en áhrifa Vances.
Brzezinski er stórveldissinni,
sem telur aö Bandarikin eigi aö
tefla djarft og einrátt og gera
kröfu til þess, aö bandamenn
þeirra fylgi sér.
Viö þetta hefur svo bætzt
kosningabaráttan I Bandarikj-
unum, en Carter og pólitískir
ráöunautar hans hafa augsýni-
lega oft tekiö meira miö af henni
en tillitssemi til bandalagsþjóö-
anna.
Afstaöan til ólympiuleikanna
erglöggt dæmium þetta. Carter
tók ákvöröun um aö beita sér
gegn þátttöku I Ólympiuleikun-
um, án þess aö hafa um þaö
samráö viö bandamenn sina I
Nato. Þetta hefur sennilega orö-
iö honum til pólitisks fram-
gangs i Bandarikjunum.
Hins vegar hefur þetta valdiö
áberandi klofningi hjá þátttöku-
þjóöum Nato. Aöeins þrjár
þeirra, Vestur-Þjóöverjar,
Norömenn og Kanadamenn,
hafa fylgt I slóö Bandarlkjanna.
TIu þeirra senda hins vegar
Iþróttamenn á Ólympiuleikana I
Moskvu.
Eölilegt heföi veriö, aö
Bandarlkjastjórn heföi kynnt
sér viöhorf rlkisstjórna og al-
mennings i bandalagsrlkjunum
áöur en hún tók um þaö skyndi-
ák vöröun aö beita sér gegn þátt-
töku I Ólympluleikunum. 1 staö
þess geröi hún kröfu til aö þær
fylgdu leiösögn Bandarlkjanna.
Mikill meirihluti þeirra hafnaöi
þvl, þar sem rangt væri aö
blanda saman iþróttum og
stjórnmálum.
ANNAÐ dæmi, sem sýnir aö
Carter krefst fylgispektar af
bandalagsþjóöunum, án sam-
ráös viö þær, er ákvöröun hans
um viöskiptabann á Iran vegna
glslatökunnar. Hann tilkynnti
þessar aögeröir af hálfu Banda-
rikjanna I byrjun siöasta mán-
aöar og fór jafnframt fram á, aö
bandalagsríkin færu i kjölfariö,
einkum þó riki Efnahagsbanda-
Carter og Brzezinski
lags Evrópu og Japan.
Til þess aö koma I veg fyrir
fullan klofning, hafa Efnahags-
bandalagsrlkin nú fylgt Banda-
rlkjunum eftir, en I miklu minna
mæli. I fyrsta lagi drógu þau aö-
geröir til 17. maí og I ööru lagi
nær viöskiptabanniö, sem þau
setja á tran, ekki til viöskipta-
samninga, sem voru geröir fyrir
4. nóvember, en þann dag voru
glslamir I Teheran hnepptir I
hald.
Bretar ganga þó enn
skemmra. Þegar þaö fréttist, aö
Efnahagsbandalagiö ætlaöi aö
ógiida viöskiptasamninga, sem
heföu veriö geröir á tímabilinu
frá 4. nóvember 1979 til 17. mal
1980, hófst svo mögnuö uppreisn
gegn þvl I breska þinginu, aö
Margaret Thatcher lét undan
slga. Stór hluti þingmanna
Ihaldsflokksins reis gegn þessu,
ásamt miklum meirihluta þing-
manna Verkamannaflokksins.
Niöurstaöan varö sú, aö Bretar
láta banniö ekki ná til viöskipta-
samninga, sem eru geröir fyrir
17. mai 1980.
Þjóöir Vestur-Evrópu eru I
raunandvlgar viöskiptabanninu
á Iran af tveimur ástæöum. I
fyrsta lagi állta þær banniö ekki
raunhæft til aö knýja fram
frelsun glslanna, heldur geti þaö
haft öfug áhrif. í ööru lagi er
banniö miklu óhagstæöara fyrir
þær en Bandarlkin. Þær hafa
fram til þessa haft mikil viö-
skipti viö Iran, en viöskipti
Irans og Bandarlkjanna voru
raunar úr sögunni áöur en þau
auglýstu banniö.
ASAMATIMA og Bandarlkja-
stjórn vill láta bandalagsþjóöir
slnar fylgja fordæmi slnu, án
samráös viö þær fyrirfram,
hefur hún gagnrýnt Giscard for-
seta fyrir viöræöurnar viö
Brésnjef I Varsjá, en Giscard lét
ekki Bandarlkjastjórn vita um
þær fyrirfram.
Giscard telur sig ekki hafa
þurft aö tilkynna þær fyrirfram,
þvl aö hann hafi ekki fariö til
Varsjár til samninga, hvorki
fyrir Frakka né aöra, heldur til
þess aö kynna sjónarmiö
Frakka og kynnast sjónar-
miöum Rússa, þvl aö sllkt gæti
veriö gagnlegt fyrir varöveizlu
slökunarstefnunnar. Brésnjef
væri llka hollt aö kynnast, aö
slökunarstefnan væri I hættu, ef
Rússar færu ekki meö her sinn
frá Afganistan.
Þött framangreind dæmi
sýni aö sambúö vestrænu þjóö-
anna er nú meö erfiöara móti,
er þaö þó fleira, sem sameinar
þær en sundrar. Þannig er fullt
samkomulag um þaö innan
Nato aö efla varnir Vestur-
Evrópu, ef Rússar draga ekki úr
vlgbúnaöi, sem viröist stefnt
gegn Vestur-Evrópu sérstak-
lega, t.d. á sviöi kjarnorku-
vopna.
Þess ætti llka aö mega vænta,
aö eftir forsetakosningarnar I
Bandarlkjunum færist sambúö-
in I betra lag aftur. Þegar allt
kemur til alls, getur þaö llka
reynzt vestrænni samvinnu
heilsusamlegt, aö Bandarlkin
finni, aö Vestur-Evrópa lætur
ekki segja sér fyrir verkum og
fylgir ekki forustu Bandarlkj-
anna gegnum þykkt og þunnt,
heldur krefst samstarfs og til-
litssemi. Styrkur Nato er ekki
slzt sá, aö þaö sjáist I verki aö
þaö er bandalag sjálfstæöra
þjóöa.
Giscard og Brésnjef