Tíminn - 14.09.1989, Blaðsíða 5

Fimmtudagur 14. september 1989
Tíminn 5
„Landamæraskærur um starfssviö heilbrigöisstétta taka nýja stefnu:
Ofaglærðir heilsuliðar
á heilsugæslustöðvar?
Hugmyndin er út af fyrir sig einföld. Hún gengur út á það
að búa til nýja heilbrigðisstétt en gert er ráð fyrir því að í störf
þau sem hún á að annast fáist hvort eð er ekki fólk sem er
menntað sem hjúkrunarfræðingar eða sjúkraliðar,“ sagði
Guðjón Magnússon aðstoðarlandlæknir þegar hann var
spurður um nýja starfsstétt sem hugmyndir eru um að komi
til starfa við heilsugæslustöðvar, svonefnda heilsuliða.
í drögum að skilgreiningu á starfs- aðstoðar við þetta þá yrði ég auðvit-
sviði þessara starfsmanna sem hér- að miklu fljótari að afgreiða málið."
aðslæknir Austurlands, Stefán Þór- „Við erum satt að segja bæði
hefur sett á blað, segir undrandi og hneykslaðar yfir þessari
annsson
meðal annars að heilsuliðar skuli
taka á móti sjúku og smáslösuðu
fólki og veita aðhlynningu þar til
læknir eða hjúkrunarfræðingur kem-
ur til skjalanna.
Þá skuli heilsuliðamir aðstoða
fólk við að afklæðast og klæðast,
þrífa áhöld og verkfæri á skiptistof-
um, fylla á hjúkrunarvörur og gera
annað sem til fellur í dagsins önn og
vera læknum, hjúkrunarfræðingum
og öðmm til aðstoðar og auka afköst
þeirra.
Um afkastaaukann sagði Stefán
Þórarinsson: „Tökum mjög algengt
dæmi úr mínu starfi: Slasaður maður
kemur á heilsugæslustöðina og ef
enginn er til staðar fyrir utan mig til
að taka á móti manninum eins og oft
kemur fyrir, þá verð ég að finna, þvo
og hreinsa sárið, tína til áhöld og lyf
sem þarf að nota og kannski í
miðjum klíðum sækja eitthvað sem
ég hef gleymt. Hefði ég einhvem til
tillögu. í þessu sambandi höfum við
bent á tillögur okkar í sambandi við
breytingar á lögum um sjúkraliða á
síðasta ári. Þar bentum við einmitt á
ástandið á heilsugæslustöðvunum
sem menn hyggjast bæta úr með
þessari nýju stétt,“ sagði Kristín Á.
Guðmundsdóttir formaður Sjúkra-
liðafélags íslands.
Kristín sagði það Ijóst að vemlega
vantaði fólk til starfa á heilsugæslu-
stöðvunum. Fullur vilji væri hjá
sjúkraliðum að vinna bæði innan og
utan hjúkmnarsviðs sem í reynd
þýðir að vinna hvort heldur sem er
undir stjóm lækna eða hjúkmnar-
fræðinga én lög um sjúkraliða kveða
á um að þeir skuli einvörðungu
vinna undir stjóm hjúkmnarfræð-
inga. Þess vegna væri sjúkraliðum
fyrirmunað að vinna á heilsugæslu-
stöðvum. í fyrra var lögum um
sjúkraliða breytt á þann veg að nú
bera þeir ábyrgð á störfum sínum
gagnvart hjúkmnarfræðingi en áður
bar hjúkmnarfræðingur ábyrgð á
störfum sjúkraliða.
„Þegar unnið var að lagabreyting-
unni um stöðu sjúkraliða bentum
við á stöðuna á heilsugæslustöðvun-
um og skort á fólki til að vinna þessi
störf sem í tillögunni er gert ráð fyrir
að heilsuliðar vinni og hve bilið milli
hjúkmnarfræðinga og sjúklinga er
orðið mikið og að vanti orðið tengil-
ið þama í milli,“ sagði Kristín.
Hún sagðist ekki sjá annað en
einfaldast væri að lögum um sjúkra-
liða yrði breytt þannig að þeir mættu
vinna undir stjóm læknis ekki síður
en hjúkmnarfræðings og þar með
ætti þetta vandamál að vera úr
sögunni. „Lögunum var nýlega
breytt og því skyldi ekki vera hægt
að breyta þeim aftur þannig að
sjúkraliðar geti annast þessi störf?“
sagði Kristín.
- Til hvers þarf þá að búa til nýja
stétt í heilbrigðisgeiranum. Eiga
heilsuliðar ekki að annast störf sem
sjúkraliðar geta sem hægast unnið?
Guðjón Magnússon aðstoðarland-
læknir sagði að sjúkraliðar væm
ekki menntaðir eða þjálfaðir til að
vinna um það bil helming þeirra
starfa sem ráð væri fyrir gert að
heilsuliðar önnuðust. Þá væri ekki
gert ráð fyrir að sjúkraliðar störfuðu
við heilsgæslustöðvar og í lögum um
þær væri aðeins gert ráð fyrir að
ríkið geiddi laun lækna og hjúkmn-
Sambandið sendir bréflega umkvörtun til Seðlabanka og viðskiptaráðherra:
Kraf a um að lög
gildi um Lúðvík
„Við höfum skrifað bæði við-
skiptaráðherra og Seðlabanka og
farið við þá fram á að séð verði til að
bankaráðsmenn fari að lögum og
reglum í sínum ummælum. Að okkar
mati er um greinilegt trúnaðarbrot
að ræða hjá bankaráðsmanninum
Lúðvík Jósepssyni auk þess að farið
er rangt með tölur,“ sagði Guðjón
B. Ólafsson forstjóri Sambands ís-
lenskra samvinnufélaga í gær.
Hann sagði það ekkert gamanmál
að menn væm að fleipra með tölur
eins og gert hefði verið. Það væri
trúnaðarbrot og hugsanlegt brot á
landslögum. Auk þessa hefðu verið
hafðar uppi getgátur um hugsanleg
viðbrögð erlendra fjármálastofnana.
„Ég held að í raun geti enginn einn
maður staðið undir að bera ábyrgð á
slíku fleipri," sagði Guðjón.
Guðjón sagði að fram kæmi í
ársskýrslu Sambandsins að skulda-
staðan í júní s.I. var 8,6 milljarðar
og væri þar allt með talið. Veltan
hefði síðastliðið ár verið 16,5 mill-
jarðar þannig að miðað við umsetn-
ingu væri skuldsetningin ekki mikil
á íslenskan mælikvarða og mörg
fyrirtæki skulduðu mun meir miðað
við umsetningu og hefði það vart
þótt tiltökumál hingað til. Þá væm
skuldirnar í Landsbankanum mun
minni en þær tölur sem fleiprað
hefði verið með. Þar bæm hundruð
milljóna króna í milli. Skuldir þessar
væm og á engan hátt óeðlilegar.
Guðjón sagði að Sambandið hefði
um alllangt árabil staðið fyrir mikilli
Guðjón B. Ólafsson.
uppbyggingu víða um land. At-
vinnurekstur þess hins vegar gengið
misjafnlega og í sumum tilfellum
ekki nógu vel. Þá hefði það vegið
þungt þegar fjármagnskostnaður
rauk upp úr öllu valdi fyrir tveim til
þrem ámm. Þannig hefðu tiltölulega
miklar skuldir sem þegar hvíldu á
Sambandinu vafið gríðarlega upp á
sig.
Um Samvinnubankann sagði
Guðjón að staða hans væri mjög
sterk og hann afar vel rekinn. Það
væri því fullkomið ábyrgðarleysi að
vera að fleipra með fullyrðingar um
veika stöðu hans, enda ættu þær við
engin rök að styðjast.
Guðjón var spurður um merkjan-
legan skaða Sambandsins af síendur-
teknum ummælum Lúðvíks Jóseps-
sonar að undanförnu. Hann sagði að
enn væri hann ekki áþreifanlegur en
menn hlytu að gera ráð fyrir því að
það gæti hann orðið og sagði síðan:
„Ef til einhvers áþreifanlegs skaða
kemur þá held ég sannast sagna að
enginn einstaklingur sé borgunar-
maður fyrir slíku.“
Aðspurður um hugsanlega máls-
höfðun sagðist Guðjón ekkert vilja
tjá sig um slíkt á þessu stigi.
arfræðinga við þær-ekki sjúkraliða.
Um hina nýju stétt sagði Guðjón
síðan:
„Hugmyndin með þessu er sú að
mæta þörfum heilsugæslustöðva á
minnstu stöðunum út um land en
þessir starfsmenn eiga að geta gengið
í flest störf án þess endilega að vera
sérfræðingar í neinu þeirra." Hann
sagði jafnframt að hér væri um að
ræða mjög viðkvæmt mál gagnvart
öðrum heilbrigðisstéttum sem gætu
haft þá skoðun á þessum hugmynd-
um að í framkvæmd færi hin nýja
stétt inn á þeirra verksvið.
Stefán Þórarinsson héraðslæknir
á Egilsstöðum samdi drög að náms-
og starfslýsingu fyrir stétt heiisuliða.
Hann sagði að hjúkrunarfræðingar á
heilsugæslustöðvum ynnu nú meir
en áður tíðkaðist að margs konar
heilsuvernd m.a. í heimahúsum.
Verkefni þeirra hefðu aukist mjög
og því væru þeir ekki til staðar á
stöðvunum að sinna þessum störfum
sem ætlunin er að heilsuliðar sinni.
Stefán sagði að sjúkraliðar væru
menntaðir til að aðstoða við hjúkrun
inni á sjúkrahúsum. Engu að síður
væri í sjálfu sér ekkert því til fyrir-
stöðu að hans áiiti að þeir sinntu
þessum störfum. Vandinn væri bara
sá að sjúkraliðar væru hörgulstétt á
sama hátt og hjúkrunarfræðingar.
Það vantaði hreinlega sjúkraliða út
um allt.
Hugmyndin um heilsuliðana væri
til komin vegna þess að það vantaði,
einkum á smærri heilsugæslustöðv-
um úti um land, fólk til að sinna
þessum störfum. „Ég lít svo á að
menntun eða þjálfun til þessa starfs
gæti orðið áfangi hjá þeim sem halda
vildu áfram að mennta sig til sjúkra-
liða og áfram til hjúkrunarfræðings,
röntgentæknis eða hvaða starfs ann-
ars sem vera kann innan heilsugæsl-
unnar, í stað þess að hafa þetta eins
og nú er í afskiptum básum og fólk
rífist og klórist á yfir skilrúmin milli
starfsgreinanna. Það væri nær að
hafa eina sérgreinda heilsugæslu-
braut i framhaldsskóla- og sérskóla-
kerfinu þar sem fólk getur farið eins
langt og það vill eða getur, „ sagði
Stefán Þórarinsson. - sá
Frá slysstað á Reykjanesbraut í gærmorgun. Taka þurfti þakið af bflnum
til að ná ökumanninum út, en hann var einn í bflnum. Tfmamynd Árnl Bjama
Gærdagurinn einkenndist af ótrúlegum sofandahætti í umferðinni:
24 árekstrar
á 11 tímum
Tveir menn voru fluttir á slysa-
deild eftir mjög harða aftaná-
keyrslu á homi Reykjanesbrautar
og Bústaðavegar í gærmorgun.
Annar mannanna slasaðist á hendi,
en hinn kenndi eymsla í baki og
hálsi.
Áreksturinn varð með þeim
hætti að bifreið af Trabant gerð var
ekið norður Reykjanesbraut á
vinstri akrein og stöðvast við gatna-
mót Reykjanesbrautar og Bústaða-
vegar, þar sem umferðarljósin voru
að skipta frá grænu yfir á rautt.
Ungur maður sem ók Suzuki bif-
reið, í sömu átt á hægri akrein
Reykjanesbrautar á eftir stórri
rútu, sér að ljósin eru að skipta og
að rútan muni stoppa. Hann ætlar
sér sjálfur yfir gatnamótin og fer
því yfir á vinstri akrein, en hefur
þá ekki séð til Trabant bifreiðar-
innar vegna rútunnar og skiptir
engum togum að hann lendir aftan
á Trabantinum sem var stopp.
Trabantinn hendist norður yfir
gatnamótin og upp á umferðareyju
sem þar er, en Suzuki bifreiðin
hendist áfram norður eftir Reykja-
nesbrautinni og útaf henni að aust-
anverðu.
Að sögn lögreglu var dagurinn í
gær í einu orði sagt hrikalegur,
hvað árekstra varðar. Frá því
klukkan sex í gærmorgun til að
verða fimm síðdegis var lögreglan
kölluð til í 24 skipti vegna stærri og
minni árekstra, þar af voru fjórar
þriggja bíla aftanákeyrslur. Ekki
urðu slys á fólki, að aftanákeyrsl-
unni á Reykjanesbraut undanskil-
inni. Þá var ekið á dreng á reiðhjóli
á Laugalæk síðdegis í gær, en hann
slapp með skrámur. Gera má ráð
fyrir að mun fleiri árekstrar hafi
orðið en þessir 24, þar sem öku-
menn hafa leyst úr sínum málum á
staðnum.
Lögreglumaður sem Tíminn
hafði tal af sagði að sofandaháttur-
inn í umferðinni hafi verið ótrúleg-
ur. Svo virtist sem fólk hefði ekkert
verið að hugsa um hvað það væri
að gera. - ABÓ