Tíminn - 14.09.1989, Síða 8

8 Tíminn
Fimmtudagur 14. september 1989
Borghildur Jónsdóttir kennari:
Óvönduð blaðamennska
Athugasemd vegna greinar SSH sl. föstudag
Ástæðan fyrir því að ég undirrituð sé mig knúna til að
skrifa þessa grein er flennistór forsíðufrétt, auk hálfrar
blaðsíðu inni í dagblaðinu Tíminn 8. sept. sl.
Greinin fjallaði um námskeið sem haldið var að beiðni
handmenntakennara í framhaldsskólum, á vegum endur-
menntunarnefndar Háskóla íslands. Greinin var skrifuð af
vanþekkingu, órökstuddum fullyrðingum, lítOsvirðingu og
ekki vantaði menntahrokann.
Áður en ég fjall um áðurnefnda grein vU ég koma með
formála svo að málið skýrist betur.
í fjölbrautaskólum almennt er
námsframboð fjölbreytilegt. Auð-
vitað má deila um hvaða náms-
greinar eru kenndar, en að mínum
dómi er æskilegt að nemendur geti
öðlast þekkingu í skólum, á því
helsta sem kemur okkur að gagni í
hinu daglega lífi. Fjölbrautaskól-
inn í Breiðholti býr Iengi að sinni
fyrstu gerð, en skólameistari hans,
Guðmundur Sveinsson, hinn mikli
kenni- og fræðimaður, mótaði
skólann í byrjun. Skólameistari
vildi hafa mynd- og handmennta-
kennslu í skólanum og það var
ástæðan fyrir því að ég byrjaði að
kenna þar árið 1977. Ég er með
handmenntakennarapróf frá
Kaupmannahöfn auk framhalds-
náms í Los Angeles og UF nám frá
K.H.f. Nú orðiðkenniégeingöngu
fatagerð við F.B.
Nú er því háttað svo hér á landi,
að það er einn skóli í landinu sem
býður upp á fullgilt nám í fatagerð,
en það er Iðnskólinn í Reykjavík.
Það er 3 1/2 vetra nám og kemst
lítill hluti að, af þeim fjölda sem
sækja um. Reyndar er kennd fata-
gerð í handmenntadeild K.H.Í.
ásamt margvíslegri annarri handa-
vinnu, en allt það nám spannar
sem svarar einu skólaári, svo það
segir sig sjálft að það eru takmörk
fyrir því hve miklu er hægt að ná á
þessu eina skólaári. Þetta þýðir að
framhaldsnám fyrir okkur hand-
menntakennara stendur ekki til
boða á íslandi. Einnig að nemend-
um sem hafa áhuga á námi í
fatagerð og komast ekki inn í
Iðnskólann eða K.H.Í. standabara
til boða smá byrjendanámskeið
sem framtakssamir kennarar og
námsflokkar bjóða upp á eða 2-6
k.st. í F.B. á viku í eina önn og
svipað í sumum öðrum framhalds-
skólum.
Hvað varðar endurmenntunar-
námskeið þá höfum við sem kenn-
um í framhaldsskólum ekki aðgang
að námskeiðum sem haldin eru
fyrir grunnskólakennara og fram
að þessu hafa okkur ekki staðið
nein endurmenntunamámskeið til
boða.
Víða erlendis er nám í fatagerð
og fatahönnun í heiðri haft. í
Evrópu og Bandaríkjunum þar
sem ég hef kynnt mér það er
auðvelt að komast í nám í þessum
greinum, bæði stutt námskeið og
upp í 4-6 ára nám.
Ég verð að segja að ég var farin
að þrá endurmenntunamámskeið
og hafði því samband s.l. vetur við
endurmenntunarstjóra H.í. Hún
tók mér ljúflega og sýndi fullan
skilning á þörf okkar fyrir endur-
menntun. Hún bað okkur að skila
inn greinargerð um óskir og þarfir
okkar og nemenda og uppástungur
um kennara. Það var gert og í
forgangsröð hjá okkur var að fræð-
ast meira um áhrifavaldana liti og
línur, einnig meðferð og eiginleika
vefjarefna. Allt eru þetta atriði
sem eru samtengd námi í fatagerð
og hef ég í fjölda ára reynt að fræða
nemendur mína um þessa áh'rifa-
valda áður en þeir velja snið og
kaupa efni. Óskir okkar um ofan-
greind námskeið voru samþykktar
og var okkur úthlutað ákveðinni
upphæð til að halda þessi tvö
námskeið. Við reyndum í upphafi
að fá kennara erlendis frá til að
fræða okkur um liti og línur og
buðum jafnvel frítt fæði og hús-
næði á okkar kennaranna kostnað,
en það reyndist of dýrt, þrátt fyrir
það. Þá hafði ég samband við
Heiðar Jónsson, sem ég álít einn af
færustu kennurum okkar á þessu
sviði. Ég var mjög ánægð þegar
Heiðar samþykkti að útbúa nám-
skeið sérstaklega fyrir okkur. Sem
sagt 20 k.st. námskeið var haldið
og vorum við allar sem ein sérlega
ánægðar með námskeiðið. Heiðar
miðlaði okkur stanslaust í 4 k.st. á
kvöldi og tók sér aldrei hlépg sagði
við okkur að ef við værum þyrstar
væri gott íslenskt vatn í krönunum
hjá sér. Það var fróðlegt að hlusta
á Heiðar. Auk þess var hann
bráðskemmtilegur svo það var
mikið hlegið og líkaði mér það vel
í bland með kennslunni. Eftir þessi
5 kvöld var mér farið að þykja vænt
um Heiðar Jónsson og ég held að
það hafí átt við okkur allar. Heiðar
Jónsson er einn af fáum íslending-
um sem þorir að vera hann sjálfur.
Hann virðist verá laus við sýndar-
mennsku og heldur ótrauður sínu
striki. Hann er mikill hæfileika-
maður á sínu sviði og er sífellt í
endurmenntun og auk þess fenginn
til að kenna erlendis með vissu
millibili. Mér er kunnugt um að
stórfyrirtæki eins og Flugleiðir og
Amarflug hafa fengið Heiðar til
sín að fræða sitt fólk. Það var
samdóma álit allra þátttakenda á
námskeiðinu að það hefði verið
mjög gagnlegt fyrir þeirra fata-
saumskennslu. Mér er kunnugt um
það að margar hafa nú þegar tekið
upp í sinni kennslu hluti sem við
lærðum á námskeiðinu. Sjálf hef
ég nú þegar nýtt mér hluti þaðan í
minni kennslu.
Þá kem ég að fyrrnefndri blaða-
grein í Tímanum 8. sept. s.l. um
ofangreint námskeið, sem þótti
meira en lítið fréttnæmt því 2/3
hlutar forsfðunnar fóm undir grein-
ina, auk þess rúmlega 1/2 blaðsíða
inni í blaðinu.
Fyrirsagnirnar náðu þvert yfir
forsíðu í fimm línum og vora
eftirfarandi:
„Heiðar Jónsson stóð fyrir lit-
greiningarnámskeiði fyrir fram-
haldsskólakennara, sem fengu það
metið til launahækkunar: Eflir
tískuvitund hjá kennurum í æðri
skólum. Peningar gefa lífinu lit.“
f framhaldi af þessu á forsíðu
stóð „að námskeið þetta hefur í för
mér sér punkta til launahækkunar,
jafnvel um heilan launaflokk.“ Síð-
an kom: „Erfitt verði að viðhalda
þessari kunnáttu þar sem tískan
brevtist sífellt."
A blaðsíðu 5 er svo haldið áfram
og byrjað á þriggja línu fyrirsögn-
um sem Iíka tekur þvert yfir bls. og
em eftirfarandi:
„Ríkið greiddi litgreiningarnám-
skeið fyrir framhaldsskólakennara
til að efla tískuvitund þeirra: 15
framhaldsskólakennarar á litgrein-
ingarnámskeið.“
Það sem á eftir kom, var reynt
að koma því til skila að miklar
líkúr væru á því að við næðum í
launahækkun út á þetta námskeið
og kauphækkunin reiknuð út árið
og auk þess fengið fría litgreiningu.
Einnig vom viðtöl við Margréti
Björnsdóttur endurmenntunar-
stjóra og Heiðar Jónsson, kennara
námskeiðsins. Ekki var gerð til-
raun til að hafa samband við þann
--r I I , f
sem átti hugmynd að þessu nám-
skeiði, né einhvem nemanda þess,
þeir hljóta þó að vera aðal aðilar
þessa máls.
Ég vil taka það fram að það sem
við lærðum hjá Heiðari Jónssyni
kemur tískusveiflum ekkert við.
Við vomm að læra almenn atriði
um áhrifavaldana liti, lfnur og
form, hvað varðar vaxtarlag og
útlit. Viðvíkjandi punkta og launa-
hækkun fyrir endurmenntunar-
námskeið þá þarf 20 punkta til að
flytjast á milli launaflokka, en fyrir
svona námskeið fær maður 1
punkt, svo mér finnst varla taka
því að nefna launahækkun í þessu
sambandi. Hér fer því blaðakonan
með rangt mál.
Að taka svona eitt endurmennt-
unamámskeið út úr, af öllum sem
haldin hafa verið fyrir kennara til
fjölda ár, finnst mér furðulegt og
veit ekki hvaða hvatir liggja þar að
baki. Mér dettur helst í hug að
blaðakonan SSH sé ung og óþrosk-
uð og haldið sig vera að gera
sniðuga hluti, svo blaðið seldist í
fleiri eintökum.
Enn ein athugasemd. „Æðri
skólum“ segir blaðakonan. Það
munar ekki um það. Ég ætti að
vera upp mér mér að kenna í „æðri
skóla“.
Umfjöllun og fræðsla um liti er
að ég held mjög lítil í skólakerfinu.
Okkar þekking á litum er slík að
varla tekst að þýða litaheiti
óbrenglað eins og nefna mætti
dæmi um. Hinn 2. sept. s.l. er
viðtal við Pál Hjalta Hjaltason,
arkitekt í Morgunblaðinu og þar
segir hann: „Mér sýnist á því sem
íslenskir arkitektar láta frá sér
fara, að þeir séu blankir í öllu sem
snýr að litanotkun og þora yfir
höfuð ekki að hætta sér út úr gráa
skalanum. “ Ég segi þá bara: „Hvað
með okkur hin?“ „Peningar gefa
lífinu lit“ var enn ein fyrirsögnin
sem mér finnst heimskulega sagt.
Væri ekki nær að segja eins og ég
hef oft heyrt áður „hvað er líf án
lita.“
---- . . J'.r . ■ l'Í, T'." I1,.
f fáum orðum sagt. Hand-
menntakennarar f framhaldsskól-
um báðu í fyrsta sinn um endur-
menntunamámskeið, sem þeir
hafa fullan rétt á eins og allir aðrir
kennarar í framhaldsskólum. Það
vakti svo mikla athygli að dagblað-
ið Tíminn eyddi ca 1/8 hluta af
sínu biaði umræddan dag í þennan
merka viðburð.
Ég segi bara fyrst þið eruð í
svona miklum vandræðum með
fréttaefni, þá ráðlegg ég ykkur,
sérstaklega af því ritstjórinn er
fyrrverandi menntamálaráðherra,
að skrifa um hvemig er komið fyrir
handmenntakennslu í gmnnskól-
um landsins.
Það er sorgarsaga. Námstíminn
skertur um helming og var hann
lítill fyrir vegna þess að nú verða
allir nemendur að taka hvom-
tveggja smíði og handavinnu. Ég
held að eftir nokkur ár teljist það
furðusjón að sjá manneskju
prjóna, sauma eða gera aðra
handavinnu. Kannski er þetta það
sem við viljum, að verða algjörir
neytendur.
Með ósk um betri blaða-
mennsku,
Borghildur Jónsdóttir, kennari
Fjölbrautaskólanum í Breiðholti.
Svar frá ungri
og óþroskaðri
(með menntahroka)
Vegna skrifa Borghildar um frétt
sem ég skrifaði í Tímann um
vaxtar- og litgreiningarnám^keiðið
„Litir og form“ („Litir og línur“)
er rétt að benda bréfritara á eftir-
farandi, en aðdróttanir um þroska
minn eða persónulegar skoðanir
tel ég ekki vera svaraverðar. Aftur
á móti vil ég taka fram að ég gleðst
yfir því að Borghildur skyldi fá þrá
sinni um endurmenntunamám-
skeið fullnægt.
Borghildur virðist vera reið yfir
því að ég talaði ekki við hana um
námskeiðið er ég vann fréttina. Ég
taldi eðlilegt að leita upplýsinga
hjá leiðbeinanda námskeiðsins um
tilhögun þess og viðtökur sem það
fékk. í fréttinni kemur skilmerki-
lega fram að þátttakendumir, þar
á meðal væntanlega Borghildur,
vom ánægðir með umrætt nám-
skeið. Meðal annars kemur það
fram hjá starfsmanni endurmennt-
unarnefndar H.Í., Margréti S.
Bjömsdóttur. Jafnframt segir
Heiðar Jónsson að hann sé þess
fullviss að námskeiðið muni nýtast
þátttakendum í kennslunni. Ég
hafði enga ástæðu til að véfengja
þessar upplýsingar um hrifningu
þátttakendanna.
í fréttinni em lesendur Tímans
einfaldlega upplýstir um að þetta
námskeið hafi farið fram á vegum
Endurmenntunarnefndar H.í. fyr-
ir handmenntakennara í fram-
haldsskólum, (seinna kom í ljós að
á námskeiðið mættu einnig gmnn-
skólakennarar).
Tilhögun námskeiðsins er lýst af
báðum þeim aðilum sem skipu-
lögðu námskeiðið. Ennfremur
kemur fram að ætlunin var að meta
námskeiðið til launa. Varðandi
þetta atriði er enn ekki ljóst hvern-
ig þetta námskeið verður metið til
launa þar sem það hefur ekki
komið fyrir nefnd menntamála-
ráðuneytisins. í fréttinni segir
„Umrætt námskeið var tuttugu
stundir og gefur því punkta til
launahækkunar, jafnvel um einn
launaflokk, eða 3%.“ Borghildur
virðist þess fullviss að hún fái bara
einn punkt fyrir námskeiðið. Þegar
ég vann fréttina fékk ég upplýsing-
ar um það hjá viðkomandi aðilum
hvaða gmnnreglur gilda um launa-
hækkanir kennara vegna nám-
skeiða. Einnig var mér sagt að
önnur ákvæði og reglur giltu einnig
og að þetta væri nokkuð flókið
kerfi. Tel ég því fyrrnefnt orðalag
ekki vera rangfærslur. Mér er hins-
vegar ljúft að taka að mér að
greina frá ákvörðun nefndarinnar
varðandi raunverulega launahækk-
un vegna lit- og vaxtargreiningar-
námskeiðsins þegar þar að kemur.
í fréttinni er hvergi gefið í skyn
að þátttakendur hafi fengið frítt
litgreiningamámskeið. Að vísu
sagði Heiðar Jónsson að mikill
tími hafi farið í vaxtargreiningu
því
“Það er oft þannig að þessir
kennarar em að sauma sjálfir á sig
föt,“ eins og hann orðaði það.
Borghildur fínnur helst þær
skýringar að ég hafi með umræddri
frétt viljað vera sniðug til að blaðið
seldist betur. Ef lesnar em lýsingar
Heiðars Jónssonar snyrtis á nám-
skeiðum hans sem birst hafa í
blöðum (m.a. DV 6. sept. sl.) ætti
að vera ljóst afhverju námskeiða-
hald af þessu tagi á kostnað skatt-
borgaranna taldist fréttnæmt. Mér
fannst þó gott að heyra frá Borg-
hildi að það hafi verið gaman á
námskeiðinu og „mikið hlegið“ og
að þeim þyki vænt um Heiðar
Jónsson. Ég verð þó að viður-
kenna, að ég hef furðað mig á því
afhverju það var ekki Ieitað til
kennara í Myndlista-og handíða-
skóla íslands sem hljóta að vera vel
menntaðir í meðferð lita og efna,
eða þá til einhvers af þeim háskóla-
menntuðu hönnuðum sem er að
finna hér á landi, þar sem nám-
skeiðið átti að fjalla um liti og form
en ekki hverfula tísku.
Þá vil ég taka fram að val frétta
á forsíðu og uppsetning þeirra þar,
er alfarið í höndum fréttastjóra og
ritstjóra Tímans og því ekki á mína
ábyrgð, þó slíkt skipti ekki grund-
vallarmáli.
Með ósk um litríka tilveru hjá
framhaldsskólanemum í vetur
Sigrún S. Hafstein.