Tíminn - 14.09.1989, Side 9

Fimmtudagur 14. september 1989
Tíminn 9
ÚTLÖND
FRÉTTAYFIRLIT
Ný von fyrir Norðmenn:
BERN - Svissneska stiórnin
ákvað í gær að greiða skjótar
úr beiðnum um pólitískt hæli
og efla gæslu á landamærum
rikisins. Flóttamönnum, er
flestir koma ólöglega til
landsins, hefur fjölgað mjög að
undanförnu og var því ákveðið
að fjölga hinum opinberu
starfsmönnum er um landvist-
arleyfisbeiönir fjalla, til að
grynnka á þeim 34.199 beiðn-
um er bíða umfjöllunar. I síð-
asta mánuði höfðu 13.872 út-
lendingar hellst inn i landið,
flestir Tyrkir, en Svisslendingar
eru vandlátir, svo aðeins 5%
umsækjenda fá óskir sínar
uppfylltar.
VARSJÁ - Sendiráð Vest-
ur-Þýskalands austantjalds
eru með vinsælli stöðum þar
eystra þessa dagana. Um 50
Austur-Þjóðverjar hafa hreiðr-
að um sig ( sendiráði Vestur-
Þýskalands í Varsjá, í þeirri
von að fá að fylgja þeim 12000
löndum sinum er þegar eru
komnir vestur yfir. Þá þrauka
um 180 manns enn (sendiráð-
inu i Prag, þó svo um 300 séu
horfnirtil sins heima. Pólverjar,
sem ásamt Ungverjum eru f
framvarðasveit þjóðfélags-
umbóta í Austur-Evrópu, hafa
ekki tjáð sig um hópferðir Aust-
ur-Þjóðverja yfir hin opnu, ung-
versku landamæri, en Tékkar
og Rúmenar, er aftar eru á
umbótamerinni, hneykslast
hástöfum.
MEXICO CITY - Liðsmenn
skæruliðasveita I El Salvador,
er eldað hafa grátt silfur við
stjórnarherinn, hafa boðið
vopnahlé er gerir ráð fyrir að
bardögum verði hætt fyrir 31.
janúar á næsta ári. Skærulið-
'arnir setja þó þau skilyrði að
stjórnin beiti sér fyrir umbótum
á sviði réttarfars, stjórnmála
og hermála. Samningaviðræð-
ur hófust í Mexíkóborg í gær.
NIKOSIA - Æðsti æjatollinn
i (ran, Ali Khamenei, sagði (
útvarpsviðtali í gær, að (ranar
ættu aldrei að treysta Banda-
rikjamönnum, hversu fleðuleg-
ir sem þeir gerðust, þvi isl-
amska byltingin í (ran 1979
hefði eyðilagt mikilvæga hags-
muni fyrir Bandaríkjamönnum
og þeir mundu seint fyriraefa
það. Allt friðarhjal frá ameriskri
hendi væri aðeins yfirskin
nýrra tilrauna til arðráns á ír-
anskri grund. Einnig barst til-
kynning frá sveitum Byltingar-
varðanna í (ran þar sem for-
dæmd var beiðni nokkurra
bandarískra þingmanna um að
stjórn „hins mikla Satans „ -
sem mun vera Bush veslingur-
inn - styrkti liðssveitir er and-
vigar eru irönskum stjómvöld-
um.
BEVERLY HILLS -
Óþekktur aðili tók sig til og
bauð 1,2 miljarða dala (Metro-
Goldwyn-Mayer/United Artists
kvikmyndasamsteypuna, og
yfirbauð þar meo ástralska
fyrirtækið Quintex, en kaup-
samningur var næstum i höfn.
MGM/UA-samsteypan hefur
átt litlu kvikmyndagengi að
fagna og erfjárhagsstaða þess
svo slæm, að hinn nýi kaup-
andi yrði að standa skil á
tveimur milljörðum alls, ef af
kaupunum verður. Getum er
að því leitt að ýmis stórfyrirtæki
standi að baki tilboðinu. Nefnd
hafa verið nöfn á borð við
Paramount, Walt Disney,
News Corp og Sony.
PARÍS - Verslunareigendur
við glæsigötuna Ódáinsvelli -
Champs Élysées - ( París
kvarta sáran yfir áganai hvers
kyns rumpulyðs, s.s. betlara,
eiturlyfjasala, götusalaog lista-
verkafalsara, er leggi bokstaf-
lega undir sig gangstéttar
breiðgötunnar fyrir viðskipti
sín. Gangstéttir þessar virðast
vel f sveit settar, þvi þess eru
dæmi að höndlarar greiði allt
að 120.000 krónum íslenskum
á dag fyrir að fá að stunda þar
viðskipti sin.
Hagen hinn harðráði
sameinar Noreg á ný
Nýgengnar kosningar í Noregi urðu utangarðsflokki Carls
Hagen sætur sigur. Kjósendur, er skildu hina hefðbundnu
risa norskra stjómmála eftir úti í kuldanum, lyftu Framfara-
flokki Hagens úr 2 þingsætum upp í 22 og gerðu Hagen þar
með að hálfgerðum Stefáni Valgeirssyni í norskum stjómar-
myndunarþreifíngum. Er nú af sem áður var, þegar enginn
stærri flokkanna taldi Framafaraflokkinn svara verðan í
norsku stjórnmálalífí, hvað þá að tillit þyrfti að taka til
stefnumála hans.
Carl Iiagen tíl hægrí ásamt varaformanni Framfaraflokksins, Pál Atle
Skjervengen, og formanni ungliðahreyfingar flokksins, Thor Mikkel Wara.
Mörg teikn voru þó á lofti fyrir
kosningarnar um betri tíð með blóm
hjá Hagen. Óánægja almennings
með velferðarríki Sósialistaflokksins
hefur aukist mjög á undanfömum
ámm, enda æri margar brotalamir í
velferðinni þar sem verðlag slær oft
og tíðum jafnvel ísland út. Margir
óttast að tryggingakerfið sé að verða
gjaldþrota, að hluta til sökum
óstjómar hjá yfirmönnum trygginga-
mála. Samt fara 37% af útgjöldum
ríkisins til félagsmála. Biðraðir eftir
sjúkrahúsvist lengjast sífellt og
margir halda nú til Bretlands í
hjartaaðgerðir - á kostnað norska
ríkisins. Bankastjóri norska seðla-
bankans hefur opinberlega hvatt
fólk til að kaupa sér tryggingar á
eigin spýtur og ungt fólk kvartar
undan ótöldum vandkvæðum á
gæslu og skólavist fyrir böm sín. Þá
þykja sósialistar hafa flækt skrif-
stofuveldi hins opinbera að mun.
Líkt og víðar á Norðurlöndum er
fólk orðið langþreytt á gamalkunn-
ugum andlitum stjómmálamanna er
ekkert virðast bæta ástandið, þrátt
fyrir áralanga setu í valdastólum.
Hagen kemur inn í myndina sem
ferskur blær, 45 ára markaðs-
fræðingur er nam fræði sín í New-
castle í Bretlandi. Um árabil starfaði
hann hjá bresku sykurfyrirtæki og
landar hans nefna hann því „sykur-
drenginn", enda maðurinn hinn
föngulegasti og hefur lag á að hrífa
áheyrendur sína með sér. Hann
getur leyft sér að dansa diskódansa
í sjónvarpinu og tefla á tæpasta vað
í ummælum. Þá hefur hann hár-
lakksbrúsann alltaf til reiðu, ef fjöl-
miðlar skyldu rekast inn. Gro
Bmndtland tekur hins vegar engin
spor í sjónvarpssölum og þykir ekki
líkleg til að „sjarmera“ tilheyrendur
sína. Norskum ökuþórum fannst
lítið til um er forsætisráðherrann
boðaði nýjan skatt á bensínlítrann
er kostar 53 krónur í þessu landi
flóandi olíuauðlinda.
Ekki er þó einvörðungu við stjóm
sósialista að sakast, enda draga.
Norðmenn á eftir sér timburmenn
fjárfestingafyllerís í byrjun áratugar-
ins, undir ríkisstjórn Hægri
flokksins. Lögðust þá frændur vorir
í hið mesta bílífi, keyptu sumarhús
með fjörðum fram, snekkjur og
sportbíla, hver sem betur gat. Síðan
kreppti að, húsin, bátar og bílar
hurfu aftur í eigu kaupleigufyrir-
tækjanna og fasteignaverð hrapaði
um 30%. Vofa atvinnuleysis knúði
dyra hjá 200.000 manns, tekjuskatt-
ar spmttu í 60%, bifreiðagjöld í
100%, og matarskattur í 20%.
Andstaða við innflytjendur vex
hraðbyri, Oslóbúar neita að senda
böm sín í skóla með börnum 50.000
innflytjenda, flestra af asísku bergi,
sprengjur hafa spmngið í afdrepum
innflytjenda og tveir Pakistanar vom
stungnir til dauða í sumar.
Hagen er slíkum óánægjuöldum
sannkallað lausnarorð. Hann hyggst
lækka tekjuskatt úr 60% í 35% og
aðstöðugjald í 25%. Hann vill selja
ríkisfyrirtæki, þar á meðal eyðslu-
klóna Statoil, boðar einkaspítala og
aukið val í skólamálum, auk þess
sem hann vill skella hurðum á inn-
flytjendur. Loks verður „sósialur-
inn“ tekinn rækilega til endur-
skoðunar, fái Hagen sínu framgengt.
Eftir er að sjá hversu lausan taum
aðrir flokkar gefa honum.
Fram, þjáðar leyniþjónustur...
Frá Moskvuborg
með ástarkveðju
Tfðkast þau nú, hin breiðu
spjótin. Á blaðamannafundi, er
KGB-leyniþjónustan sovéska hélt
nýverið, voru viðstaddir „trakterað-
ir“ á tveimur heimildarmyndum, er
færðu áhorfendum heim sanninn um
að starfsemi KGB væri öll að færast
í betra horf.
Eftir sýningu myndanna svaraði
yfirmaður leyniþjónustunnar, Vlad-
imir Kryuchkov, spurningum No-
vosti-fréttastofunnar og spáði því þá
m.a. að samvinna KGB og vest-
rænna starfsbræðra mundi aukast
verulega á næstunni í málum þar
sem báðir hefðu sameiginlegra hags-
muna að gæta. „Við erum hlynntir
samvinnu og góðu sambandi...
margir eru þeir glæpir er virða engin
landamæri og ef okkur á að auðnast
að berjast gegn þeim með áhrifarík-
um meðulum, verðum við að hafa
nána samvinnu við Vesturlönd, „
sagði Kryuchkov. Hann tilgreindi
sérstaklega hryðjuverkastarfsemi,
smygl og eiturlyfjaverslun er hann
sagði ryðja sér stöðugt meir til rúms
innan landamæra Sovétríkjanna.
Blaðamannafundir og heimilda-
myndagerð heyra til nýmæla í ranni
KGB og þótti hvoru tveggja tíðind-
um sæta, þó stofnunin og starfsemi
hennar hafi komið æ meir fram í
dagsljósið síðan Gorbatsjov tók við
völdum. Ýmsir forsvarsmenn leyni-
þjónustunnar sátu fyrir svörum á
fundinum og voru vestrænir blaða-
menn viðstaddir. Einn þeirra spurði
hvort KGB hefði í hyggju að hætta
símahlerunum og fékk greið svör, á
þá leið að slíkt væri ekki lengur
tíðkað nema um sérstaka glæparann-
sókn væri að ræða. Einnig sögðust
hvítþvegnir fulltrúar leyniþjónust-
unnar hættir að leggja andófsmenn
og aðra pólitíska andstæðinga
stjómvalda í einelti, þótt ekki segi
þeir allir sömu sögu.
Mal Palestínuaraba:
Verður útlögum
leyfð þátttaka?
Reuters-fréttastofan hafði eftir
ónefndum forsvarsmanni PLO-sam-
takanna í gær, að Bandaríkjamenn
hefðu fallist á að veita palestínskum
útlögum hlutdeild í samningum við
ísraelsmenn um væntanlegar kosn-
ingar á hemumdu svæðunum. Hin
ónefnda heimild hermdi að Hosni
Mubarak, forseti Egyptalands, hefði
fært Yasser Arafat, leiðtoga PLO,
þessi tíðindi á fundi þeirra í Túnis á
föstudag.
PLO lagði til, í síðustu viðræðum
aðila, 14. ágúst sl., að palestínskum
útlögum yrði heimilað að vera með
í ráðum varðani væntanlegar kosn-
ingar, en fulltrúi Bandaríkjamanna
hafnaði þá þeirri málaleitan. ísraels-
menn voru einnig andsnúnir tillög-
unni, enda viðurkennir Ísraelsríki
ekki að Palestínumenn í útlegð séu
aðilar mála. Frétt þessi mun ekki
hafa fengist staðfest í bandarískum
garði og segir PLO að ágreiningur
um efni og umfang viðræðna muni
einnig geta hamlað fundi aðila.
Ermarsundsgöng
Eftir eitilharða samkeppni er
sænsk-svissneska rafverktakafyr-
irtækið Asea Brown Boveri búið
að hreppa samning um fram-
leiðslu á fjörutíu 6-axla eimreið-
um er draga skulu lestir um
Ermarsundsgöngin nýju eftir
fjögur ár. ABB mun annast verk-
ið í samkrulli við breska fyrirtæk-
ið Brush Eletrical Machines og
féll þeim verkið út á framúr-
stefnulegan dráttarbúnað, byggð-
an á örtölvustýringu, er sam-
starfsaðilamir nefna þrífasa
knúningstækni og mun hún valda
sáralftilli loftmengun í göngun-
um.
Folksfjöldi í heiminum:
11 milljarðar eftir öld?
Talið er að jarðarbúar séu nú um
5.2 miiljarðar og samkvæmt spám
bandarísku manntalsskrifstofunnar
má gera ráð fyrir að mannkyni fjölgi
um einn milljarð á hverjum tíu
árum, a.m.k. næstu þrjátíu ár. Um
næstu aldamót mun þá mannkyn ná
6.2 milljörðum og 8,2 milljörðum
árið 2020. Ekki er talið fjarri lagi að
11 milljarðar manna hrærist á jörðu
hér árið 2050.
Af fjölgun næsta áratugar er að-
eins gert ráð fyrir að um 7% - þ.e.
um 70 milljónir - verði í löndum
Evrópu, Norður-Ameríku, Sovét-
ríkjanna, Japan og Ástralíu saman-
lagt. Hins vegar er búist við 110
milljónum í Mið- og Suður-Amer-
íku, 260 milljónum í Afríku og 280
milljónum í Indlandi og löndum
SA-Asfu.
Alls er óljóst hvemig fæða skuli
og klæða þennan fjölda og telja má
Iíklegt að fjárhagur ríkja þriðja
heimsins eigi síst eftir að fara batn-
andi. Samanlagðar skuldir þriðja
heims ríkja munu nú nema 1,2
billjónum bandarískra dála.