Tíminn - 15.02.1991, Blaðsíða 2

2 Thminn
Föstíidðgur 15. fébrúár'1991
Landsvirkjun fyrirhugaði að virkja í sumar fyrir 4,3 milljarða. Stjórn Landsvirkjunar tekur
fljótlega ákvörðun um hvort einhverjar framkvæmdir verða í ár:
Engir álsamningar fyrr
en að 6-10 mán. liðnum
Halldór Jónatansson, forstjóri Landsvirkjunar, sagði í samtali við
Tímann að ekki væri hægt að undirrita orkusölusamning Lands-
virkjunar við Atlantsál fyrr en Atlantsál-fyrirtækin væru búin að
tryggja fjármagn til byggingu álvers á Keilisnesi, en þau verða ekki
búin að því fyrr en í haust. Landsvirkjun áætlaði að hefja fram-
kvæmdir við Fljótsdalsvirkjun og stækkun Búrfellsvirkjunar í sum-
ar og framkvæma á þessu ári fyrir um 4,3 milljarða. A næstu vik-
um verða opnuð tilboð í þessi verk, en óvíst er hvort stjórn Lands-
virkjunar gerir einhvetja samninga við verktaka í vor. Líklegast er
að ef Landsvirkjun fær engar naglfastar tryggingar frá Atlantsáli
um byggingu álvers á Keilisnesi, verði meirihluta þessara fram-
kvæmda frestað.
í gær lauk fundi Jóns Sigurðssonar
iðnaðarráðherra og aðalforstjóra ál-
fyrirtækjanna þriggja í Atlantsáls-
hópnum. Á fundinum gerðu for-
stjórarnir Jóni grein fyrir að þeir
þyrftu 6-10 mánuði til að afla fjár til
byggingar álvers á Keilisnesi. Iðnað-
arráðherra segir að forstjórarnir
hafi faliist á að stefna að því að ljúka
samningsgerðinni sjálfri með fyrir-
vara um fjármögnun innan þriggja
mánaða. Hann segist jafnframt ætla
að leggja fram frumvarp á þessu
þingi sem heimili byggingu álvers á
Keilisnesi. Iðnaðarráðherra mun
gera ríkisstjórninni grein fyrir
Heklugosið:
Lítilshátt-
ar aukning
Liklegt þyklr að Heklugosið
hafl aukist lftillega f gær og í
fyrradag, eftir lýsingum fólks
eystra að dæma. Ágúst Guð-
niundsson hjá Norrænu eld-
fjallastöðinni segir að hins veg-
ar verði að hafa í huga að
skyggni til fjallslns hafi sjaldan
verið betra síðan gosið hófst.
Ágúst sagði að fðlk eystra sæi
hraunána óvenju vel núna og
vel kynni að vera að hún hefði
breytt stefnu sinni eitthvað,
þannig að hún blasti betur við
fólki í byggð. Aukinn órói hefur
ekki komið fram á mælum.
Gosið hefur nú staðlð í rúmar 4
vikur, en það hófst síðdegis 17.
janúar. Síðustu dagana hefur
gangur þess verið nokkuð jafn
og farið rénandi, en tekið smá
kippi stöku sinnum.
-sbs.
Tókniðri
Olíuskipið Kyndil tók niðri í
Húsavíkurhöfn síðdegis í gær.
Þetta var á fjöru, en blíðskap-
arveður var þegar þetta gerðist.
Skipið steytti á sandbotni, en
náði að komast að hafnargarð-
inum. Það voru settar í það
leiðslur til að Iosa úr því olíu að
aftan. Þannig átti að létta skip-
ið og var búist við að ná því á
flot fljótt aftur.
Að sögn kunnugra var engin
hætta á ferðum.
-sbs.
samningafundunum í dag og leita
eftir heimild stjórnarinnar til að
leggja fram álfrumvarp á Alþingi.
Tíminn spurði Halidór Jónatans-
son, forstjóra Landsvirkjunar, hvaða
þýðingu þessi niðurstaða hefði fyrir
Landsvirkjun og þá sérstaklega
hvaða merkingu þetta stefnumið
hefði að Ijúka samningsgerðinni í
byrjun maí.
,Á þessari stundu veit ég ekki hvers
konar samningur þetta verður eða
hversu bindandi hann verður fyrir
álfyrirtækin. Mér skilst að ekki sé
ætlunin að ganga frá endanlegum
samningi innan þessara tímamarka,
Þjóðhagsstofnun gerir ráð fyrir 1%
aukinni landsframleiðslu á þessu ári
og álíka aukningu á kaupmætti ráð-
stöfunartekna á mann. Ekki er reikn-
að með launaskriði á árinu. Miðað við
gildandi kjarasamninga séu því horfur
á að laun verði 8% hærri í ár en í fyrra
og atvinnutekjur á mann sömuleiðis.
Þar sem skattbyrði er áætluð óbreytt
milli ára, er reiknað með að lands-
menn hafi 8% fleiri krónur til ráðstöf-
unar að meðaltali í ár heldur en 1990.
Út frá þessum launaforsendum og
óbreyttu meðalgengi reiknar Þjóð-
hagsstofnun með að framfærsluvísi-
talan verði 6-7% hærri í ár en á síðasta
ári. Meðaltekjur eiga sem sagt að
hækka heldur meira en heimilisút-
gjöldin.
Ársvericum fjölgar í ár
Áætlanir Þjóðhagsstofnunar benda til
að eftirspum eftir vinnuafli hafi heldur
glæðst í fyrra
eftir 5% samdrátt á árunum 1988-89.
Reiknað er með að ársverkum muni
enn fjölga um ríflega 2% á þessu ári
(sem svarar til þess að störfum fjölgi í
kringum 2.700 milli ára). Atvinnutekj-
ur í heild munu því vaxa um 10% milli
ára, en þar sem þær skiptast á fleiri,
verði vöxtur þeirra á mann um 8% að
meðaltali, sem fyrr segir.
Atvinnuleysi s.l. haust og nú í janúar
segir Þjóðhagsstofnun hafa verið mun
minna heldur en gert var ráð fyrir. Og
atvinnukönnun í janúar hafi bent til
jafnvægis á vinnumarkaðnum. Eigi að
síður reiknar Þjóðhagsstofnun með því
að atvinnuleysi verði heldur stærra
hlutfall af mannafla á þessu ári (1,9%)
heldur eins konar lokadrögum að
samningi, sem yrði síðan ekki stað-
festur fyrr en fjármögnunin væri
komin í höfn, sem yrði ekki fyrr en
eftir 6-10 mánuði. Þá fyrst hefðum
við endanlega eitthvað til að byggja
á og treysta. Til þessa hefur það ver-
ið stefna Atlantsáls-fyrirtækjanna að
undirrita ekki orkusölusamninginn
fyrr en þeir væru komnir með full-
nægjandi lánsfjárheimild frá sínum
lánastofnunum," sagði Halldór.
Landsvirkjun fyrirhugaði að hefja
framkvæmdir við Fljótsdalsvirkjun
og stækkun Búrfellsvirkjunar í sum-
ar með það að markmiði að geta haf-
ið orkusölu haustið 1994. Fyrirhug-
að var að framkvæma fyrir 80 millj-
ónir dollara á þessu sumri og eru þá
framkvæmdir við Blöndu ekki taldar
með. Landsvirkjun hefur þegar boð-
ið út framkvæmdir við Fljótsdals-
virkjun og stækkun Búrfells og
verða tilboð opnuð á næstu dögum.
Stjórn Landsvirkjunar hefur 120
daga til að fjalla um tilboðin og
ganga frá samningum. Ef Lands-
virkjun ætlar hins vegar að fram-
kvæma eitthvað á þessu sumri, verð-
ur að taka ákvörðun fljótlega. Stjórn
Landsvirkjunar mun koma saman
en því síðasta (1,7%).
Hvað snertir skiptingu „þjóðarkö-
kunnar" er talið að hlutur launþeg-
anna vaxi heldur frá síðasta ári og verði
nú nálægt meðaltali síðustu tuttugu
ára.
Spá um einkaneyslu á þessu ári tekur
mið af þróun ráðstöfúnartekna heimil-
anna. Reiknað er með að einkaneysla í
ár verði svipuð á mann að magni til og
á síðasta ári, og aukist því um tæplega
1% í heild. Þessa spá byggir Þjóðhags-
stofnun sömuleiðis á því að heimilin
auki spamað sínn á ný.
„Slegið“ til að halda
óbreyttri eyðslu
Þar virðist þó reiknað með breyttri
hegðan „meðaljónsins". í ljósi mun
meiri vöruinnflutnings 1990 heldur en
reiknað var með, tók Þjóðhagsstofnun
fyrri spá sína um 1,5% samdrátt í
einkaneyslu 1990 til endurskoðunar.
Og í Ijós hefur komið, að einkaneyslan
minnkaði ekkert, þrátt fyrir 3,3% sam-
drátt í kaupmætti ráðstöfunartekna.
Útreikningar Seðlabankans á peninga-
legum eignum og skuldum heimil-
anna bera þess líka vitni, að „meðaljón-
inn“ hafi hreinlega brúað bilið með því
að „slá“ sér bankalán. Verulega dró því
úr spamaði heimilanna, sem þar með
varð mun minni en áætlað hafði verið.
Ekkert launaskrið •••
Um þróun tekna og verðlags árið 1990
hefur Þjóðhagsstofnun m.a. komist að
eftirtöldum niðurstöðum:
Ekki var um launaskrið að ræða,
þannig að laun opinberra starfsmanna
mjög fljótlega og fjalla um þá stöðu,
sem komin er upp í samningunum
við Atlantsál, og hvort þorandi er að
framkvæma eitthvað í sumar.
Halldór Jónatansson útilokaði ekki
að eitthvað yrði framkvæmt í sumar,
þannig að ekki þurfi að bíða til
haustsins 1995 með orkuafhend-
ingu. Hann benti á að Landsvirkjun
gæti samið við verktaka um vissa
verkþætti og um framkvæmda-
hraða. Hann sagði að þetta væri allt
opið og í rauninni ekki hægt að
svara spurningum um framkvæmd-
ir í sumar fyrr en eftir að stjórn
Landsvirkjunar hefur komið saman
og tekið sínar ákvarðanir. Halldór
dró enga dul á að framkvæmdum í
sumar fylgdi áhætta, þar sem ekki er
búið að ganga frá samningum.
Þrátt fyrir að óvíst sé hvað verður
um þau tilboð, sem nú eru að berast
inn á borð Landsvirkjunar, eru
menn spenntir að fá að vita hverjar
tilboðstölurnar verða í samanburði
við kostnaðaráætlanir Landsvirkj-
unar. Útboðin, sem verða opnuð á
næstu vikum, kosta samtals, sam-
kvæmt kostnaðaráætlunum Lands-
virkjunar, um 10 milljarða.
Haildór sagði að Landsvirkjun ætti
og ASÍ-félaga í landi hækkuðu sam-
kvæmt samningum um 5,5% frá árs-
byrjun til ársloka. Vísitala framfærslu-
kostnaðar hækkaði nokkru meira eða
um 7,3% á sama tíma. Kaupmáttur
hefúr þvf rýmað um 1,7% innan árs-
ins.
Varðandi samanburð við árið áður er
um aðrar tölur að ræða. Árslaun fólks í
landi voru 9% hærri að meðaltali 1990
heldur en 1989. Meðalatvinnutekjur á
mann hækkuðu þó meira, eða um
10%, vegna þess að tekjur sjómanna
hækkuðu langt umfram laun launþega
í landi milli þessara ára. Framfærslu-
vísitalan hækkaði um 14,8% milli
sömu ára. Kaupmáttur atvinnutekna á
mann var því rúmlega 4% minni á
mann 1990 heldur en árið áður. Hins
vegar er talið að ráðstöfúnartekjur á
mann hafi hækkað um 1% meira en
atvinnutekjumar, eða um 11% að
meðaltali.
ekki í neinum vandræðum með að
tryggja sér lánsfé á hagstæðum kjör-
um til sinna framkvæmda. Lands-
virkjun væri traust fyrirtæki í full-
um rekstri með mikið eigið fé og
tæki sín lán í ábyrgð sinna eigenda,
þar á meðal ríkisins. Staða þess væri
því allt önnur en staða Atlantsáls.
Halldór sagði þó að Iánskjör væm
ekki eins hagstæð nú og fyrir hálfu
ári síðan, en kjörin væm vel viðun-
andi frá sjónarmiði Landsvirkjunar.
Atlantsáls-fyrirtækin hyggjast fara
þá leið við fjármögnun álversins að
stofna fyrirtækið Atlantsál og láta
það taka lán og byggja og reka álver.
Fyrirtækin þrjú munu að sjálfsögðu
leggja til hlutafé, en það verður að-
eins brot af byggingarkostnaðinum.
Erlendu bankarnir segjast ekki geta
lánað á hagstæðum kjömm einn
milljarð dollara, fyrirtæki sem fær
svona takmarkaðan stuðning frá
móðurfyrirtækjunum. Það er þetta
sem hefur sett allt málið í hnút. Fyr-
irtækin þrjú segjast þurfa 6-10 mán-
uði til að leysa hnútinn. Á meðan
bíða Landsvirkjun og aðrir, sem eiga
hagsmuna að gæta, milli vonar og
ótta.
-EÓ
Launasneiðin af „þjóðar
kökunni“ stækkar heldur
Áætlanir um skiptingu þeirra verð-
mæta, sem myndast í þjóðarbúskapn-
um (þjóðarkökunnar) milli launa ann-
ars vegar og þess sem atvinnulífið og
fjármagnið bera úr býtum hins vegar,
segir Þjóðhagsstofnun gefa nokkra vís-
bendingu um afkomu í atvinnurekstri.
Á ámnum 1973-88 var hlutur laun-
anna um 66% að meðaltali. Árin 1987-
88 fór hlutfall launanna hins vegar í
69%, sem er með því hæsta sem það
hefur verið. Það lækkaði svo aftur í
66% (meðaltalið) árið 1989 og seig
áfram niður í 64% á síðasta ári. Enda
segir Þjóðhagsstofnun afkomu at-
vinnuveganna hafa batnað umtalsvert
þessi tvö ár. Á þessu ári er reiknað með
að launahlutfallið hækki á ný í 65-66%,
þ.e. komist nálægt gamla meðaltalinu.
- HEI
Arétting vegna
dorgveiöifréttar
Svo virðist sem frétt Tímans í gær
af íslandsmóti í dorgveiðikeppni
hafi af mörgum verið misskilin
sem svo að þeir, sem hygðust taka
þátt í keppninni á Olafsfjarðar-
vatni nú um helgina, hafi jafn-
framt þurft að taka þátt í keppnum
í öðmm landsfjórðungum. Svo er
ekki, og geta allir, ungir sem aldn-
ir, tekið þátt í keppninni á Ólafs-
fjarðarvatni. Hins vegar öðlast sig-
urvegarar rétt til áframhaldandi
keppni um íslandsmeistaratitil-
inn.
Óbreytt skattbyrði, 2% fjölgun starfa, aðeins aukið atvinnuleysi og ekkert launaskrið:
KAUPMÁTTURINN EITT
„HÆNUFET“ UPP Á VIÐ