Mánudagsblaðið - 29.05.1967, Page 5

Mánudagnr 29. maí 1967
Mánudagsblaðið
5
VESTURLANDSKJÖRD/EMI
Framhald a£ 1. síðu.
þekkjanlegur frá því sem var
fyrir einum aldarfjórðungi, þá
var þar illa byggt og fátækt
mikil. Þá var líka einhver ó-
menningarbragur á fólkinu,
fullorðið fólk stanzaði á götunni
til að horfa með opin munn
og undirskálaaugum á aðkomu-
menn. Þetta er allt saman
brevtt núna, það er orðið nokk-
'el byggt á Sandi, og fólkið
nefur mannazt. Það var alltaf
meiri menningarbragur á Ólafs-
vík en á Sandi, þótt hún væri
fjarri þvi að vera eins fín með
sig og Stykkishólmur. Og Óls-
örum hefur vegnað vel að und-
anförnu, þar virðist flest vera í
uppgangi. Enn er rígur til milli
Ólsara og Sandara, þó að hann
sé ekki eins illskeyttur og hér
fyrr á árum. Það vár þá, sem
Ólsarar bjuggu til hinn land-
fleyga brandara um Sandara:
„Sandarar fóru á grímuball og
dulbjuggu sig svo að enginn
þekkti þá. Og hvernig? Jú, þeir
þvoðu sér í framan“.
Ég hef alltaf gaman af því
að koma í Stykkishólm og stúd-
era mannlífið þar á götunum.
Hólmurinn er í dag einstakur
í sinni röð meðal íslenzkra
þorpa. Hann aetti eiginlega að
vera á Þjóðminjasafninu. Hvergi
hefur blær gömlu selstöðuþorp-
anna haldizt neitt svipað því
og þarna, það er nærri því eins
og að fara í tímavél eina öld
aftur í tímann að koma í Hólm-
inn. Hvílík settlegheit, hárfín
framkoma, vandlega afmörkuð
skref! Og hákurteis framkoma,
sem þó er blandin þeirri öruggu
og efalausu vissu, að hér búi
rjómi mannkynsins, og að það
sé i rauninni heiður fyrir mann
að fá að tala við slíkt hefðar-
fólk. Nú heyrist ekki lengur
Vestfjarðakjördæmi
Framhald af 4. síðu.
eiga, atð hann hugsar meira um
að frelsa heiminn en að pota
sjálfum sér áfram.
Listi
Sjálfstæðisflohksins
Fæðingarhríðir þess lista urðu
geysiharðar og sögulegar eins
og alkunnugt er. Og síðan hafa
verið talsverðar viðsjár innan
flokksins á Vestfjörðum. Mest
kveður að óánægjunni með
Matthías í Vestur-ísafjarðar-
sýslu, þar sem Þorvaldur Garð-
ar hefur átt mest persónufylgi.
Á listanum er aðeins einn mað-
ur úr sýslunni, og hann er ger-
samlega óþekktur. Einnig er
sagt að ýmsir sjálfstæðismenn
í Strandasýslu séu ekki neitt
glaðir yfir Matthíasi. Sennilega
kjósa þó flestir hinna óánægðu
listann með hangandi hendi, en
hætt er við, að ýmsir þeirra
etriki Matthías út.
Engar deilur munu hafa verið
úm það að hafa Sigurð Bjarna-
son í efsta sætinu, hann er rót-
gróinn þama. Hitt er svo annJ
að mál, hvort Matthíasi er ekki
farið að detta í hug að fara upp
fyrir hann næst. Yfirleitt hefur
Sigurður verið farsæll þing-
maður, lipur og laginn, þó að
ekki sé hann stórskörungur á
við afa sinn og nafna, sem bar
sigurorð af sjálfum Hannesi
Hafstein. Svo er það Matthías-
Hann á ekki fastar rætur í hér-
aðinu eins og Sigurður. Og hann
hefur engar sögulegar tradisjón-
ir á bak við sig eins og Vigur-
aristókratíið. En því meiri er vilj
inn til að komast á oddinn, og
líklega er hálfur sigurinn einmitt
fólginn í honum. „Ef ég hrósa
mér ekki sjálfur, er mín dýrð
engin“, sagði Páll postuli.
Matthías hefur hamazt á Vest-
fjörðum eins og uxi í glervöru-
búð. Og þetta hefur sannarlega
borið ávöxt. Hann er búinn að
sigra Kjartan lækni og Þorvald
Garðar og hvern skyldi hann
svo sigra næst? Líklega er
Matthías bara sá rétti maður í
pólitíkinni, eins og hún er orð-
in. Ásberg Sigurðsson sýslumað-
rir er maður af allt öðru tagi,
laus við framhleypni og frekju.
Hann er alinn upp á þjóðkunnu
menningarheimili og ber þess
alltaf merki. Ásberg er einn af
fáum sýslumönnum þessa lands,
sem enn eiga eitthvað eftir af
fornum stíl.
Listi
Alþýðubandalagsins
Þessi listi er allur annar en sá,
sem upphaflega var lagður
fram. Á fyrri listanum var
Hannibal efstur, en hann er nú
á bak og burt. Og allir hinir
hörðu línukommúnistar eru
horfnir, það eru yfirleitt hæg-
fara Hannibalsmenn, sem eftir
eru. Sumir hörðustu línukomm-
únistamir skila liklega auðu, aðr
ir þeirra kjósla líkl. listann með
fýlusvip. Efsti maður listans er
nú SteingTÍmur Pálsson, sem áð-
ur var varamaður Hannibals.
Það er haft fyrir satt að togazt
hafi verið á um sál Steingríms
upp á líf og dauða. Frá hægri
togaði Hannibal, frá vinstri
línumenn, en í þeirra hópi eru
sumir venzlamenn Steingríms.
Þessi barátta var lengi tvísýn,
en svo fór að Hannibal sigraði.
MÖguleikinn að komast á þing
kann að hafa haft einhver á-
hrif á ákvörðun Steingríms, en
hann getur vel orðið landkjör-
inn, þótt hann kunni að falla
í kjördæminu. Auðvitað er
Steingrímur ekki annað eins
hörkutól í baráttunni og Hanni-
bal.
Ajax.
töluð danska í Hólminum, en
eitthvað þessu líkur hefur hinn
hálfdanski selstöðublær verið
árið 1867. Og víst er gaman að
því, að settlegheit, viktoríönsk
fínheit og still skuli ekki enn
vera með öllu horfið á íslandi.
Hin plebeiiska Reykjavík, þar
sem varla nokkur manneskja
kann lengur einföldustu manna-
siði, gæti lært hitt og þetta af
Hólminum. Hólmarar eru sko
ekki að segja „Heyrðu‘!‘ við
bláókunnugt fólk, eins og glym-
ur í eyrum manns hérna í bæn-
um alla daga.
Grundarfjörður er gamall
verzlunarstaður, en sem þorp
er hann nýr af nálinni. íbúam-
ir eru innflytjendur úr öllum
áttum, og um nein sérkenni er
ekki enn að ræða. En það er
dugnaðarbragur á þessu unga
þorpi og . alltaf öfunda ég
Grunnfirðinga af Kirkjufelli.
í Ðalasýslu er dauft í sveit-
um, þó að líklega sé þar ekki
hnípin þjóð í vanda. Það er
alltaf heldur að fækka í Dölum,
fólkið flyzt í burtu. Og fólkið
er að verða litlaust, alþýðu-
kveðskapurinn er að fjara út,
nema helzt í Ljárskógum. Og
hvar eru nú sérkennilegir menn
í Dölum? Hvar er nú Bjarni í
Ásgarði, Þorgils í Knarrarhöfn.
Jörundur á Vatni, Finnbogi á
Sauðafelli?
flokksins hvor þeirra Friðjóns • Listi
Þórðarsonar eða Ásgeirs Péturs-
sonar ætti að skipa annað sæti
listans, en kannske hafa þær sög
ur verið eitthvað ýktar. Svo fór,
Úrslitín í Vesturlandskjör-
dæmi geta orðið spennandi.
Sumir telja, að Alþýðubandalag
ið hafi möguleika á að vinna
sæti Alþýðuflokksins. Sú bar-
átta getur orðið hörð, og úrslit-
in oltið á fáum atkvæðum.
Reyndar hitti ég nýlega Fram-
sóknarmann úr kjördæminu,
sem taldi möguleika á að flokk-
ur hans hefði möguleika á að
fá þrjú þingsæti þar. Það held
ég þó að hljóti að vera of mikil
bjartsýni hjá honum.
Listi
Alþýðuflokksins
Sterkasti vígi Alþýðuflokksins
í Vesturlandskjördæmi er Akra-
nes. f Borgamesi á hann lítið
fylgi, en dálítið í þorpunum á
Snæfellsnesi. Benedikt Gröndal
hefur um margt reynzt duglegur
þingmaður, rólegur og ofstækis-
laus. En sumum þykir hann of
kurteis og mildur við andstæð-
inga, því að þeir eiginleikar eru
ekki alltaf mikils metnir í stjóm
málabaráttunni nú á dögum.
Listi
Framsóknarflokksins
Ásgeir Bjamason í Ásgarði er
svona hérumbil eini þingmaður-
inn, sem ég hef aldrei heyrt
nokkurn mann tala illa um.
Jafnvel andstæðingar hans hæla
honum á hvert reipi. Þetta er
öðlingur og Ijúfmenni, en mikill
baráttumaður er hann ekki. Og
þjóðsagnapersóna á við föður
sinn verður hann aldrei, enda
var Bjami i Ásgarði engum öðr
um líkur. Eg hef heyrt tugi af
þjóðsögum um Bjama, sumar á-
reiðanlega sannar, aðrar eitt-
hvað ýktar og lagaðar til. En ég
er ekki enn farinn að heyra
neina þjóðsögu um Ásgeir. Ás-
geir er ekki stríðsins maður, en
því harðari er Halldór Sigurðs-
son. Hann elskar baráttuna af
lífi og sál. Halldór er mjög vel
máli farinn og manna harð-
skeyttastur á þjóðmálafundum.
Hann hefur ágætt vald á ís-
lenzku máli, þetta liggur í kyn-
inu, því að náfrændi hans var
málsnillingurinn Sigurður Kristó
fer Pétursson, sá er ritaði Hrynj
andi íslenzkrar tungu. í Borgar-
nesi hefur Halldór um sig harð-
snúinn flokk. Þetta er eitt af
fáum sjávarþorpum landsins,
þar sem Framsókn er í hreinum
meirihluta. Því er fleygt, að
Halldór eigi að verða landbún-
aðarráherra, ef Framsókn kemst
í stjórnaraðstöðu. Daníel Ágúst-
ínusson minnir mann á Ágúst
Þorvaldsson, enda eru þeir Eyr-
bekkingar báðir. Þegar Daníel
kemur• fram á sviðið fer nú held
ur betur að þjóta í hinum há-
leitu og göfugu hugsjónum.
Hann er ekki aðeins Framsóknar
maður, heldur einnig ungmenna
félagsfrömuður og stúkumaður
ágætur. Kannske hann sé græn-
metisæta lika — hvað ég þó
ekki veit. Þegar Daníel fer að
tala dettur mér alltaf í hug upp
haf á ljóði, sem einn flokks-
bróðir hans kvað fyrir um það
bil þrjátíu árum og byrjar
svona:
Háleit og göfug er hugsjón sú
heiminn að fegra og bseta.
Og ekki hvarflaði það að
blessuðum manninum, að neinn
gæti farið að brosa að þessu. Þess
ir menn eru nú ekki aldeilis á
því að rækta garðinn sinn og
láta garð nágrannans í friði, eins
og Voltaire karlinn sagði. Nei,
garði nágrannáns skal kippt í
lag, hvort sem nágranninn vill
eður ei, hann skal lagaður eftir
mínum kokkabókum, en ekki
hans. Lengi lifi idealisminn,
hurray for the busybody, ekki
satt, Daníel?
Listi
Sjálfstæðisflokksins
Jón Árnason er góð sál, eins
og hann á kyn til. Hann er lika
svo sem allra þokkalegasti þing
maður. Þetta væri allt í lagi, ef
maður myndi ekki eftir Pétri
Ottesen, og færi ósjálfrátt að
bera þá saman. Og þá — það
er bezt að segja ekki fleira.
Ógæfa Jóns er hin sama og Guð
laugs Gíslasonar. Akurnesingar
þykjast eiga rétt á efsta manni
listans, og þar er víst ekki um
marga skörunga að velja — úr
því að ekki má missa Pál Gísla
son frá spítalanum. Sagt er, að
deilur hafi staðið um það innan
Alþýðubandalagsins
Jónas Amason hefur á síðustu
árum átt heima í Borgarfirði,
að Friðjón fékk annað sætið, en
Ásgeir hið þriðja.
Friðjón Þórðarson sómir sér
betur í hinum litríka Stykkis-
hólmi, en í hinum grámusku-
lega Búðardal. Það er stíll yfir
Friðjóni, sem fer vel í hinu
forna höfðingjaþorpi. Sumir
sýslumennirnir í Hólminum á
tuttugustu öldinni hafa verið
þar eins og fiskar á þurru landi,
enda þá oftast flýtt sér í burtu.
í Friðjóni hefur gróinn bænda-
kúltúr og émbættiskúltúr runn-
ið saman í eitt. Sú kombínasjón
var algeng á nítjándu öld og
reyndar lengur fram, en er það
ekki nú á dögum.
Ásgeir Pétursson er harðari
flokksmaður en Friðjón Þórðar-
son, hann hefur lifað og hrærzt
í pólitísku andrúmslofti frá
bemsku. Eg er ekki viss um, að
hann kunni neitt ákaflega vel
við sig í þessu höfuðvígi Fram-
sóknar, Borgarnesi, með harðar
Framsóknarsveitir á báðar hend
ur. Margir af frændum hans þar
í sveitunum eru pólitískir and-
stæðingar hans. En öll er Gils-
bakkaættin mikils metin í Borg
arfirði, svo og greinar skyldar
henni. Og prýðisdrengur er Ás-
geir, eins og hann á kyn til. Afi
hans, séra Magnús 'Andrésson á
Gilsbakka, var einn mest metni
hefðarklerkur landsins í upphafi
þessarar aldar. kennimaður ágæt
ur, læknir og þjóðfrægur kenn-
ari
verið kennari í Reykholti. Hann
hefur orðið vinsæll í héraði og
orðið lyftistöng leiklistar þar
um slóðir. Mönnum úr öllum
flokkum þama efra er blýtt til
-Jónasar. Eins og ég sagði áðan,
telja sumir, að hann hafi mögu
leika á að vinna þingsæti. Ef
svo yrði, byggist það meira á
persónulegum vinsældum en
flokkspólitík. Jónas mun ekki
hafa tekið neinn þátt í deilum
innan Alþýðubandalagsins milli
Hannibalsmanna og línumanna,
svo að þær verka líklega ekki
mikið þama. Annars eru í Borg
arnesi sumir af hörðustu Kína-
kommúnistpm á landinu.
Eg hef stundum verið að
furða mig á þvi, að maður með
jafn ríka kímnigáfu og Jónas
Ámason skuli vera svona ákafur
í pólitíkinni, því að skopskyn
og ídealismi fara ekki oft sam-
an. Tekur þessi gáfaði og ver-
aldarvani maður virkilega bram
bolt mannfólksins svona hátíð-
lega? Trúir hann á hvítt og
svart í mannheimum? Er hann
aldrei gripinn efa á sinn mál-
stað og reyndar alla málstaði?
Það virðist ekki vere svo. Og
kannske ættum við að öfunda
hann af þessu. Ef til viH er
þetta náðargjöf, kannske ham-
ingjan sjálf Svo sagði að
minnsta kosti Ibsen, sem aldrei
öðlaðist sjálfur hamingju efa-
lausrar sannfæringar.
AJAX.
Þeir sem þurfa að koma auglýs-
ingum eða öðru efni í Mánudags-
blaðið _ þurfa að koma því til
ritstj. í síðasta lagi á miðviku-
dag næstan á undan útkomudegi
SPflRlfl TIMA

OG FYRIRHDFN
BÍÍALF/GAN
RAUÐARÁRSTÍG 31 SÍMI 22022