Veðrið - 01.04.1965, Page 14

saman við þau meðalgildi, sem tölur Houghtons leiða til fyrir G4° norðlægrar
breiddar. Kemur í ljós, að geislun á heiðskírum dögum í Reykjavík er nokkuð
liærri en meðaltalið fyrir breiddargráðuna eða 32!) kalóríur á cm2 og dag — á
móti 300 kalóríum á cnr og dag. I heiðríkju virðist því loltið ylir Rcykjavík
vera tærara en almennt gerist, enda er li'till stóriðnaður liér, og kol eru fremur
lítið notuð. Skapast því ekki eins mikil óhreinindi af mannavöldum og ella væri.
Einnig kemur í ljós við samanburð, að skýjahula í Reykjavík var mun meiri á
tímabilinu, en meðaltalið fyrir breiddargráðuna, eða 71.0% á móti 65%. El litið
er á meðalskýjahulu fyrir lengra tímabil, t. d. 1931—60, þá fæst gildið 72.5%, sem
er jafnvel enn hærra. Hér rýrnar þvf geislunin rneira vegna skýjtt en almennt
gerist á okkar breiddargráðu, enda kom í ljós, að geislun sú, sem fram ylir var
við heiðskíran himinn, hverfur vegna hinnar miklu skýjahulu, þannig að með-
algeislunin I Reykjavík reyndist að öllu samanlögðu vera jöfn þeirri geislun, sem
Houghton reiknar með fyrir sömu breiddargráðu.
Við úrvinnslu geislunarmælinganna var framkvæmd tölfræðileg (statistisk) rann-
sókn á sambandi milli geislunar og annarra þátta, svo sem sólarhæðar, sólskins-
stunda, skýjahulu, rakastigs o. II. Ekki er hér uunt að skýra niðurstöður til lilítar
en aðeins skulu nefnd nokkur dæmi til glöggvunar.
ðfynd II sýnir samband og líkingar milli sólarhæðar (h) og klukkustundargilcla
geislunarinnar (G), sérstaklega fyrir heiðskíran himin (efri lína) og alskýjaðan
himin (neðri lína). Einstök gildi, sem mæld liala verið, eru einnig teiknuð inn,
og gefur það nokkra hugmynd um ágæti sambandsins, hvernig þau safnast um
meðallínuna. Eins og sjá má, er um mjög náið og gott samband að ræða við
heiðskíran himinn, og má sjá, að géislun eykst jafnt með vaxandi hæð sólar. Má
hiklaust nota líkinguna til að reikna út meðalgeislunargildi og nægir þá að vita
um meðalsólarhæð þá klukkustund, sem geislunargildi vantar fyrir. Við alskýj-
aðan himinn er samhengið mun lélegra, eins og sjá má. Geislun eykst hér mikl-
um mun ntinna með vaxandi sólarhæð, og einstök gildi eru mjög dreifð umhverfis
meðallínuna, enda gctur verið um mjög breytilegan þéttleika og Jjykkt skýja að
ræða, ]>ó að himinn sé alskýjaður.
I tölfræðilegri athugun á sambandi milli relatívrar geislunar G/G(> (daglegia
gilda) og ýmissa veðurþátta kom í ljós, að bezt samband læst við notkun relatívs
Ijölda sólskinsstunda S/So (í %), eða skýjahulu.
Mynd III sýnir fyrir mánuðina júlí—des. sambandið milli G/G« og S/So, og
mynd IV sýnir lyrir sömu mánuði sambandið milli G/Go og meðalskýjahulu
dagsins (Nd) í fyrsta veldi (rétt lína) og í öðru veldi (bogin lína). A báðum
myndum eru einstök gildi teiknuð til glöggvunar, og má sjá, að um mjög gott
samhengi er að ræða yfir sumarmánuðina, en fremur lélegt að vetrarlagi, enda
gcfa geislunarmælarnir lélegar og óáreiðanlegar niðurstöður, J>egar sól er mjög
lágt á loíti. í ljós kom, að líkingin ntilli G/G(> og S/S(> gaf bezta raun. N,,2 reynd-
ist betur en N(1, og stalar J>að af ]>ví, að mismunandi skýjategundir hindra geisl-
unina mismikið.
Ef sleppt er vetrarmánuðunum (einkum desember og janúar), má auðveldlega
nota líkingar sem ]>essar til að ákvarða meðalgeislun ákveðins ntánaðar út frá
14 — VEÐRIÐ