Veðrið - 01.04.1965, Page 16

meðalfjölda sólskinsstunda, eða meðalskýjaliulu þess mánaffar. Má þannig meff
nokkurri vissu fyigjast meff sólgeisluninni / Reykjavík langt aftur í tímann, eða
ailt frá því, er athuganir á skýjahulu, effa mælingar á fjölda sólskinsstunda hóf-
ust, og skiptir þá ekki máli, þó aff geislunarmælingar hafi ekki hafizt fyrr en nú
nýveriff. Einnig mætti nota Jíkingarnar fyrir affrar veffurstöffvar JtérJendis, þar
sem veffurfar er ekki ósvipáff því, sem gerist í Reykjavík. Viff alla notkun á töl-
fræffilegum Iíkingum Irer þó aff gæta þess, aff niffurstöffurnar eru nokkurs konar
meðalgildi, og er því ekki ráfflegt aff nota líkingarnar til jress aff finna geislun
einstaks dags, svo dæmi sé nefnt.
AS lokum skal þess getiff, aff þær niffurstöffur, sem Iiér hafa veriff nefndar,
byggja affeins á mælingum í 3]/ó ár, og er rétt aff hafa þetta í huga. Meffaltöl fyrir
lengri tímabil munu síffar meir gefa öruggari og vífftækari vitneskju um geislun-
ina hér á landi.
IiORGT'ÓR H. JÓNSSON:
Fjallabylgjur
Á ensku eru jjallabylgjiir kallaffar mmmtahi waves, lee waves effa standing
waves, og eru þetta allt heiti á sama fyrirbærinu, j). e. a. s. kyrrstæffum bylgjum
(standing waves) sem myndast hlémegin (lee waves) viff fjöll (mountain waves)
í loftstraumi, sem þrengist yfir jiau. Vissum skilyrffum J>arf aff vera fullnægt til
])ess aff fjallabylgjur myndist.
Frá fornu fari hafa skýin, sem oftast eru samfara fjallabylgjunum, veriff undr-
unar- og ánægjuefni flestu fólki sakir fegurffar ])eirra. Þýzki bóndinn Gottlieb
Motz varð svo hugfanginn og athugaffi jressi ský svo gaumgæfilega, aff honum til
beiffurs voru ])au nefnd Motzagott ský í Ölpunum. Á Ítalíu hlutu þau nafniff
Contesso del Vento og í Bandaríkjunum er Sierra-bylgjan effa Biskupsbylgjan
frægust. Yfir Klettafjöllum hlutu þau nafniff Chinook-boginn og í Bretlandi
Helm Bar-skýin.
Þegar svifflugiff varff vinsæl íþrótt, fóru svifflugmenn aff veita þessum bylgjum
athygli og hagnýttu þær til þess aff komast sent hæst, en ekki er vitaff, aff veffur-
fræðingar hafi almennt veitt þeim nokkra sérstaka athygli né rannsakað þær.
Þaff var ekki fyrr en eftir seinni heimsstyrjöldina, þegar furffusögur um fljúg-
andi diska komust í dagblöffin, aff veðurfræffingar tóku að rannsaka þessi bylgju
ský og fjallabylgjurnar, sem þeim valda.
16 — VEÐRIÐ