Veðrið - 01.04.1965, Side 27

upp og linugnst snmnn í hrnnnir, en nýr ís myndnst á vökunum og þnnnig koll
nf kolli.
Stóris eðn norðurskautsís nefnist ís, sem velkist nrum samnn á NorSursknuts-
Itafinu. Upphnflega er hnnn þykkur lagnnðnrís, sem hefur ýmist brotnnð og
frosið samnn, bætt á sig vetrnrsnjó og sædrifi, en bráðnnð og éti/t nf sól að
sumarlagi. Yfirborðið er því mjög óslétt og stórar hellur geta orðið 10—20 m n
þykkt. Þegar slíkur ís berst út úr Norðursknutshnfinu, brotnnr hnnn smám sam-
nn í jaka og eyðist, en íshnfsfarnr þykjast jnfnnn þekkja hnnn, þótt hnnn blnnd-
ist við aðra ísa.
Kurl eða ishrul (brnsh ice) kallast smájnknr, varla yfir 2 m í þvermál, sem
molazt hafn í árekstrum innbyrðis. Af slíku ktirli er oftnst mikið nálægt ísbrún-
inni, en oft stórir jnknr innnn um.
lsrek knllast einu nnfni sundurlnus ís n hreyfingu. Stundum eru jakarnir svo
strjálir, að skip getn liæglega jirætt á milli þeirra, j). e. gisið ísrek (1/8—6/8),
en stundum eru stórir og þungir jnknr í þéttum breiðum ((i/8—8/8), svo nð ekkert
venjulegt ski]> kemst þar leiðar sinnnr. ísrek svarnr lil pack ice og ispakli á er-
lenduni málum.
Borgaris knnnnst flestir við. Það eru jaknbákn, sem brotnað hafn úr skriðjökl-
um, er ganga í sæ frnm. Stnndn jakarnir djúpt í sjó og geta ]>ví borizt fyrir undir-
straumi á móti vindi, eins og gjörln er lýst í Kotiungsskuggsjá. Borgarís er jafnan
!> metra eðn meirn uj)]) úr sjó, oft 20—30 m. Stórjakar knllast litlir jökuljnknr og
hrúgöld úr íshrönnum. Vnrln ylir 5 m upp úr sjó.
Iseyjar, sem svo eru nefndar, eru 30—50 m Jrykknr Ishellur, geta verið allt að
500 km að flntarmáli, og kynlega gáróttar á yfirborði. Er J)ví auðvelt nð greina
þær úr lofti. Þær myndast nyrzt á Grænlandsströnd og Ellesmerelandi annað
hvort sent lagnnðnrís í fjörðum inni, mnrgra árn, eða blátt áfrnm jcikulsporðnr,
sem legið hafn út á grynningnr og fnra á flot í stórum spildum, er þeir skríðn t'it
á djúpt vatn. Svipaðar ísþiljur eru alkunnar við Suðurskautslnndið, t. d. ísþiljnn
mikln á Rossflón. Iseyjar þær, sem sveima um hnfið norður nf Grænlnndi, berast
nllnr að lokum suður í Hnfsbotna og eyðast smám snman og brotnn í mola á leið
sinni suður með Grænlnndi. Bnndaríkjnmenn hafa liaft vnrð- og veðurstöðvar á
sumum íseyjunum urn lengri tímn. Á Jteim má auðveldlega gern góðnr lendingar-
brnutir fyrir allstórar flugvélnr.*
Strandskör nefnist J)ykk brydding nf ís og snjó, sem oft situr eftir á ströndinni,
þegar lngnaðnrís brotnnr frá og kemst á lireyfingu. Slíknr eðn svipaðar sknrir
Jtekkjast liér á Inndi, og ])ær hafa verið knllnðar hnjismóður, að J)ví er Guð-
finnur í Reykjnrfirði segir mér — og lýsir honum þnnnig: „Þegnr linfís brotnnr á
fjörum og hrúgast tipp í stórum stíl, myndast hryggir eða hakknr á sjávnrkömb-
unum. Það eru kallaðir hafismóðar."
Að sjálfsögðu eru miklu fleiri gerðir og nfbrigði af hnfís, en án myndskýringa
tel ég tómt mál að teljn ])nu upp frekar en orðið er.
* I’cgar þetta er ritað (20/1 1965) er bandaríska íseyjan Arlis II á C8°55' N og 20°35' V. Hún fór
fyrir NA-horn Grænlands snemma í janúarmán. og hefur hana því rekið um 7 sjómílur á sólar-
hring að meðaltali.
VEÐRIÐ
27